ηλακάτη

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΘΡΥΛΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΗΣ (πρόσκληση)

2012-01-27T15:50:00.000-08:00

Η ηλακάτη σε συνεργασία με τη

διακεκριμμένη ξεναγό Ευγενία Κούκουρα σας προσκαλούμε:

ο Αλέξανδρος μιλάει με έναν σοφό, ψάχνοντας την πηγή της ζωής

Η 17η Φεβρουαρίου είναι η Παγκόσμια ημέρα ξεναγού.

Με αυτή την ευκαιρία το Ινστιτούτο "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ"
φιλοξενεί την ξεναγό Ευγενία Κούκουρα
και σας προσκαλεί να δείτε την ταινία της:

"Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΘΡΥΛΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΗΣ"

που δημιούργησε σε συνεργασία με το ζεύγος

Γεωργίου Αγγέλη και Χρυσούλας Ματσιαρόκου

( Eskandar) Αλέξανδρος ο Μέγας περνάει τις πύλες του σκότους

Η ταινία θα προβληθεί στις 16 Φεβρουαρίου 2012 και ώρα 19:00

στο κινηματοθέατρο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ (στη Λέσχη Αξιωματικών Θεσσαλονίκης)

Η είσοδος είναι ελεύθερη

Είστε όλοι προσκεκλημένοι

Υάκινθος ο μύθος-Ὑακινθία-γιορτή του μήνα Εκατομβέως

2010-06-27T10:32:00.000-07:00

Ο Υάκινθος ήταν ακόμη μια βλαστική θεότητα,

( μύθος μιλά για την φύση που συνεχώς αναγεννάται, μια ανάσταση, όπως θα λέγαμε σήμερα)

ένα λουλούδι που βλάστησε μετά τον θάνατο της βλαστικής θεότητας που ταυτίστηκε με τον Απόλλωνα τον Αμυκλαίο.

Υακίνθια ή Ὑακινθία· ήταν γιορτή που τελούνταν κάθε χρόνο από τους Αμυκλαίους και τους Σπαρτιάτες.
Οι συγγραφείς δε συμφωνούν για το όνομα της θεότητας προς τιμήν της οποίας τελούνταν η γιορτή.
Άλλοι την αναφέρουν ως γιορτή προς τιμήν του Αμυκλαίου ή του Καρνείου Απόλλωνος, ενώ άλλοι την αναφέρουν ως γιορτή αφιερωμένη στον ήρωα Υάκινθο.

Ως Τρίτη και πιθανότερη μαρτυρία αναφέρεται ως γιορτή του Αμυκλαίου Απόλλωνος και του Υακίνθου. Ακόμη και το μνήμα του Υακίνθου βρίσκονταν κάτω από άγαλμα του Απόλλωνα:
καὶ Ὑακίνθου μνῆμά ἐστιν ἐν Ἀμύκλαις ὑπὸ τὸ ἄγαλμα τοῦ Ἀπόλλωνος.

Ο Αμυκλαίος Απόλλων με τον οποίο ταυτίστηκε στους νεότερους χρόνους ο Υάκινθος, προφανώς ήταν άλλη θεότητα από την εθνική θεότητα των Δωριέων.
Τα Υακίνθια οφείλουν το όνομα τους στο νεαρό ήρωα Υάκινθο, όνομα που είναι όμοιο με το άνθος κάκινθο, το γνωστό μας ζουμπούλι, γιούλι, το οποίο για τους αρχαίους Έλληνες ήταν σύμβολο θανάτου.

Ο μύθος θέλει τον Υάκινθο γιο του Αμύκλου και της νύμφης Διομήδης.
Ἀμύκλα δὲ καὶ Διομήδης τῆς Λαπίθου Κυνόρτης καὶ Ὑάκινθος.

(Σύμφωνα με άλλο μύθο μητέρα του Υάκινθου ήταν η Κλειώ η κόρη του Πιέρου του Μάγνητος)

Ο τριπόθητος, πανέμορφος νεαρός Υάκινθος ήταν εγκάρδιος φίλος του Απόλλωνα, μαθητής του και ερωμένος του με την παιδαγωγική έννοια του όρου.
(Δηλαδή ο μαθητής θαυμάζει το δάσκαλο, τον αγαπάει πολύ, και θέλει να του μοιάσει σε όλα, τον έχει δηλαδή ως πρότυπο. Αντίστοιχα ο δάσκαλος ανακαλύπτει έναν μαθητή με ιδιαίτερο ταλέντο, που αξίζει να του προσφέρει τις γνώσεις του απλόχερα.)
Βλέποντας λοιπόν ο Απόλλωνας τα πολυποίκιλα ταλέντα του νεαρού Υάκινθου, του δίδαξε την τοξευτική τέχνη (να τοξεύει), τη μαντική και την πάλη.

Κύριο μέλημα του θεού ήταν να του διδάξει τη μουσική, έτσι με τη λύρα του, του δίδαξε να είναι καλλίφωνος. Ο Υάκινθος είχε μεγάλη κλίση στη μουσική και με τη λύρα του συνεχώς υμνούσε το δάσκαλο του Απόλλωνα.
Ο Απόλλων χάρισε στον Υάκινθο κύκνους, τα αγαπημένα πουλιά του θεού, ώστε να ανεβαίνει στη ράχη τους και να περιπολεί τους κεραυνόβλητους, δηλαδή τους αγαπημένους ιερούς τόπους του θεού (τα ενηλύσια χωρία).

Παράλληλα με τον Απόλλωνα όμως τη χάρη και το ταλέντο του νεαρού Υάκινθου, θαύμαζε και ο θεός Ζέφυρος, ο άνεμος, δίχως όμως να λαμβάνει και τον αντίστοιχο θαυμασμό του νεαρού, ο οποίος δεχόταν πάντοτε την φιλία του θεού, διασκέδαζε μαζί του, έπαιζαν και ασκούνταν, αλλά ο θαυμασμός του Υάκινθου για τον Απόλλωνα ήταν εμφανής.

Ὑάκινθος Ἀμυκλαῖον ἦν μειράκιον καὶ καλόν· εἰς
τοῦτον εἶδε μὲν ὁ Ἀπόλλων, εἶδε δὲ καὶ ὁ Ζέφυ-
ρος· καὶ ἄμφω κατείχοντο τῇ μορφῇ, καὶ φιλότιμος
ἦν ἀφ' ὧν εἶχεν ἑκάτερος.

Έτσι ζήλεψε παράφορα ο Ζέφυρος κατάστρωσε ένα πανούργο σχέδιο και περίμενε την κατάλληλη στιγμή να το εφαρμόσει.
Έτσι μια μέρα που στις όχθες του Ευρώτα ποταμού, όταν ο Απόλλωνας και ο Υάκινθος ασχολούνταν με το άθλημα του δίσκου, ο Ζέφυρος φύσηξε δυνατά από την πλευρά του Ταΰγετου, ο δίσκος που πέταξε ο Απόλλωνας άλλαξε πορεία και χτύπησε στο κεφάλι τον νεαρό Υάκινθο. Πηκτό αίμα κάλυψε τα μελαχρινά μαλλιά του και έπεσε στη γη.
Το αίμα του πότισε τη γη.

Με μεγάλη θλίψη και οδύνη ο Απόλλωνας έθαψε το σώμα του νεαρού στη γη.

Η μάνα Γη δεν άντεξε την οδύνη του θεού και στη θέση του θαμμένου σώματος του Υάκινθου, βλάστησε πανέμορφο λουλούδι,

ἡ δὲ Γῆ ἐλεεῖ τὸ πάθος καὶ ἀνῆκε τὸ ἄνθος.

που στα φύλλα του ήταν γραμμένος ο ύμνος που αφιερώθηκε στη μνήμη του,
(ἐπαιάζοντα-ἐπιθρηνοῦντα*], λέγεται γὰρ ἐν τοῖς φύλλοις τῶν ὑακίνθων ἐπιγεγράφθαι τὸ πρῶτον γράμμα τοῦ Ὑακίνθου).

για να δηλώνει στα βάθη των αιώνων τα φιλικά αισθήματα της μάνας Γης και τη συμπαράσταση της προς το θεό που θρηνούσε.

καὶ ὁ μὲν ἐτεθνήκει, τὴν Γῆν δὲ οὐκ ἦν
ἔρημον ὑπομνήματος ἀφεῖναι τὴν συμφοράν, ἀλλὰ τὸ
ἄνθος ἀντὶ τοῦ μειρακίου γίνεται καὶ τοὔνομα δέχεται.
λέγουσι δ' ὅτι καὶ τῆς προσηγορίας ἐν φύλλοις ἐπι-
γέγραπται τὸ προοίμιον.

Τα Υακίνθια διαρκούσαν τρεις ημέρες, αρχίζοντας από τη μεγίστη ημέρα του σπαρτιατικού Εκατομβέως (αττικού Εκατομβαιώνος), όταν πια τα χειμερινά-εαρινά τρυφερά άνθη, επηρεάζονται από τη θερμότητα του ήλιου και μαραίνονται πλήρως.
Τότε απομένουν μόνο οι βολβοί τους θαμμένοι στη γη, σύμβολο ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ, σήμερα θα λέγαμε ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ.
Την 1η και 3η ημέρα, προσέφεραν θυσίες αφιερωμένες στους νεκρούς και θρηνούσαν το θάνατο του Υακίνθου.
Μια γιορτή θρήνου για το θάνατο και χαράς για την ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΗ, καθώς η μάνα γη θα φυλάξει στα σπλάχνα της το νεκρό θεό-ήρωα, βολβό, που την επόμενη χρονιά θα βλαστήσει και πάλι ως άνθος.

Η αρχέγονη λατρεία της φύσης που σιγά-σιγά στη συνείδηση των ανθρώπων ταυτίζεται με τα μυστήρια του θανάτου και την ελπίδα για νέα ζωή, πνευματική, πιο κοντά στο ΘΕΙΟ.
Στη θεολογία ο υάκινθος μιμούμενος το σώμα του ουρανού, δηλώνει την ψυχή που ενδεδυμένη το ουράνιο χρώμα, απαλλάσσεται από τη γήινη υπόσταση της, μετεωρίζεται μέχρι να βρει το δρόμο της προς το θείο.
Τα δάκρυα για τον Υάκινθο δε δηλώνουν απλά θρήνο για το νεκρό, αλλά θρήνο για όσους έμειναν πίσω από το θάνατο, ανίκανοι να γνωρίσουν ότι συμβαίνει μετά το σωματικό θάνατο.
Ακόμη και στο Χριστιανισμό επικράτησε ο ίδιος ακριβώς συμβολισμός.
Ο ΥΑΚΙΝΘΟΣ είναι σύμβολο παντός βίου.
Ἔστι δὲ καὶ τοῦ παντὸς βίου σύμβολον.

Για το θάνατο του ήρωα, στη θυσία της γιορτής, απέφευγαν να τρώνε άρτο και δε στεφάνωναν τα κεφάλια τους, διότι από υάκινθο και ία είχαν φτιαχτεί τα πρώτα στεφάνια (τὰ πρῶτα λέγοντι: ἐν τοῖς στεφάνοις τὸ ἴον καὶ τὴν ὑάκινθον).

Δεν τραγουδούσαν παιάνες και απέφευγαν οτιδήποτε ευχάριστο, απλά με μεγάλη τάξη δειπνούσαν και απέρχονταν από τα δείπνα.

ὅτι τὴν μὲν τῶν Ὑακινθίων θυσίαν οἱ
Λάκωνες ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας συντελοῦσι, καὶ διὰ τὸ πέν-
θος τὸ γενόμενον περὶ τὸν Ὑάκινθον οὔτε στεφανοῦνται
ἐπὶ τοῖς δείπνοις οὔτε ἄρτον εἰσφέρουσιν, ἀλλὰ πέμματα
καὶ τὰ τούτοις ἀκόλουθα διδόασι, καὶ τὸν εἰς τὸν θεὸν
παιᾶνα οὐκ ᾄδουσιν, οὔτ' ἄλλο τι τοιοῦτον εἰσάγουσιν
οὐδὲν, καθάπερ ἐν ταῖς ἄλλαις θυσίαις ποιοῦσιν· ἀλλὰ
μετ' εὐταξίας πολλῆς δειπνήσαντες ἀπέρχονται.

Τη δεύτερη μέρα όμως γινόταν μεγάλη και αξιόλογη πανήγυρις.
Κανένας δεν έλειπε από τις θυσίες, άδειαζε η πόλη, ώστε όλοι να παρακολουθήσουν τη γιορτή, ακόμη και οι δούλοι.
Η σπουδαιότητα που απέδιδαν οι Αμυκλαίοι και οι Σπαρτιάτες στη γιορτή φαίνεται καθαρά από το γεγονός πως ακόμη κι όταν βρίσκονταν σε εκστρατεία, επέστρεφαν για να γιορτάσουν και να μετάσχουν στην τελετή, ή αν βρίσκονταν μακριά από την πατρίδα τους γιόρταζαν τη γιορτή στα στρατόπεδα τους.
Στη συνθήκη Αθήνας-Σπάρτης (421π.Χ), οι Αθηναίοι για να δείξουν την ευμένεια τους προς τους Σπαρτιάτες, υποσχέθηκαν να προσέρχονται κάθε χρόνο στη Λακεδαίμονα και να παρακολουθούν τα Υακίνθια.

[Ο υάκινθος ως φυτό αναφέρεται στα Ομηρικά έπη, στην Ιλιάδα

…καὶ τῷ Διῒ Γῆ “νεοθηλέα ποίην” ἀναδίδωσι

“λωτόν τ' ἐρσήεντα ἠδὲ κρόκον ἠδ' ὑάκινθον” ….

Είπε, κι' αρπάει το τέρι του στην αγκαλιά του ο Δίας.
Κι' η Γης τους βγάζει νιόβλαστο και μαλακό χορτάρι,
γιούλια τους βγάζει ολόδροσα βασιλικούς και κρίνους
πυκνούς, που έτσι αψηλά απ' της γης το χώμα τους κρατούσαν….
(Μετάφραση: Αλέξανδρος Πάλλης)

Όπου αναφέρει ο Όμηρος ότι για να ξαπλώσει ο Δίας με την Ήρα βλάστησε η γη πρώτα τον λωτό τον κρόκο τον υάκινθο, πάνω σε μαλακό χορτάρι…. Κι έφτιαξε ο Δίας ένα άνθινο στρώμα ως νυφικό κρεβάτι, για να κοιμηθεί με την ποθητή ΉΡΑ.

Γι’ αυτό μέχρι σήμερα στολίζουμε με άνθη το νυφικό κρεβάτι και τα άνθη παίζουν πρώτο ρόλο στους γάμους.

Με αυτά τα ίδια λουλούδια τον κοίμισε η ΉΡΑ στην Ιλιάδα για να τον ξεγελάσει.]

Η γιορτή Υακίνθια είναι ακόμη μια γιορτή αφιερωμένη στις τροπές του
ΗΛΙΟΥ-ΑΠΟΛΛΩΝΑ.
Μήνυμα αισιοδοξίας, ότι πεθαίνει ανασταίνεται!!!

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια

Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

γαΐτανάκι- ο μύθος του Άττι-ήλιου και της αμυγδαλιάς

2010-02-10T16:27:00.000-08:00

Για να γίνει κατανοητή η ρίζα του εθίμου που θέλει τους νέους να χορεύουν γύρω από το γαΐτανάκι τις ημέρες της αποκριάς, μέχρι τις μέρες μας σε πολλά μέρη της Ελλάδος πρέπει να δούμε το μύθο του Άττιδος.

Ο Άττις ήταν ο νεαρός ακόλουθος της Μητέρας θεάς Κυβέλης.

Φρυγία λεγόταν η περιοχή που σήμερα βρίσκεται η Ημαθία, εκεί ήταν το βασίλειο του βασιλιά Μίδα του Γόρδιου, που η περιοχή του βασιλείου του ήταν τόσο εύφορη που ακόμη και τα τριαντάφυλλα γινόταν διπλά, με εξήντα φύλλα.
Όταν οι Φρύγες έγιναν πολλοί και δεν τους χωρούσε ο τόπος, μετανάστευσαν στη Μικρά Ασία, στην περιοχή της Λυδίας και εκεί έφτιαξαν το νέο τους βασίλειο, παίρνοντας μαζί τους τα έθιμα και τις συνήθειες τους καθώς και τη λατρεία των θεών τους.
Οι Φρύγες ως πανάρχαιος λαός λάτρευαν και μια πανάρχαιη θεότητα τη Μητέρα θεά Κυβέλη που ταυτίζεται με τη Μητέρα θεά Ρέα, μητέρα θεών και ανθρώπων.

Η θεά αυτή λατρευόταν από όλους τους Θρακικούς λαούς στα Καβείρια Μυστήρια της Σαμοθράκης, πριν και μετά τους κατακλυσμούς. Το ότι η θεά ταυτίζεται απόλυτα με τη Μητέρα θεά της Μινωικής εποχής ή τη Ρέα, δεν θα πρέπει να μας ξενίζει, διότι οι Κρήτες θαλασσοπόροι όργωναν όλον το γνωστό τότε κόσμο με τα πλοία τους, και η λατρεία της θεάς Μητέρας ήταν κοινή στους λαούς.

Το λιοντάρι ήταν το ιερό ζώο της Μητέρας θεάς Κυβέλης, διότι αυτό από όλα τα ζώα θεωρήθηκε το ισχυρότερο από όλα τα ζώα, ο βασιλιάς των ζώων, που το είδος του αφθονούσε σε όλη τη Θράκη και την Μ. Ασία. Το άρμα της θεάς το έσερναν λιοντάρια.

Σύμφωνα με το μύθο η γέννηση της θεάς Γαίας-Ρέας-Κυβέλης, έχει ως εξής:

στη Φρυγία ο Ουρανός (που ταυτίζεται με το Δία) άφησε να πέσει ένας σπόρος με διπλή φύση, αρσενική και θηλυκή.
Από το σπόρο βλάστησε ένα πανέμορφο δέντρο η αμυγδαλιά που μέσα της κατοικούσε μια Νύμφη που λεγόταν Άγδηστις, που ταυτίζεται με την κόρη του ποτάμιου θεού Σαγγάριου. Η κόρη έκοψε τους καρπούς του δέντρου και τους άφησε να πέσουν πάνω στο γυμνό στήθος της. Αμέσως η Άγδηστις εξαφανίστηκε και από αυτήν και το δέντρο γεννήθηκε ο Άττις. Το μωρό ανέθρεψε μια κατσίκα που ταυτίζεται με την Αμάλθεια που έθρεψε τον μικρό Δία.

Ο Άττις όσο μεγάλωνε γινόταν πανέμορφος με μια παιδική αθωότητα που τον έκανε ακόμη πιο γοητευτικό.
Η θεά Κυβέλη όταν αντίκρυσε τον πανέμορφο αγνό αυτό νεαρό θέλησε να τον κάνει ακόλουθο και ιερέα στα μυστήρια της λατρείας της.
Απαίτησε από τον Άττι πλήρη αγνότητα, και απομάκρυνση από σωματικές και σαρκικές απολαύσεις.
Ο Άττις ήταν πιστός ακόλουθος της θεάς, μέχρι που συνάντησε την κόρη του ποταμού Σαγγάριου, την πανέμορφη Άγδηστι, που έσμιξε μαζί της κάτω από το ιερό της δέντρο, σύμφωνα με άλλη εκδοχή του μύθου.
Μόλις όμως αναλογίστηκε την αθέτηση της υπόσχεσης του στη θεά, αυτοευνουχίστηκε

(έκοψε τα γεννητικά του όργανα) και πέθανε αιμόφυρτος.

Μάταια οι ιερείς της Κυβέλης προσπαθούσαν να τον επαναφέρουν στη ζωή. Αμέσως στην Φρυγία έπεσε λιμός, διότι η γη έμεινε άκαρπη για το λόγο αυτό η Μητέρα θεά όρισε κάθε χρόνο να τιμούν οι ιερείς της που λεγόταν Γάλλοι, τη μνήμη του πιστού ακολούθου της.

....κατὰ δὲ τὴν Φρυγίαν ἐμπεσούσης νόσου τοῖς ἀνθρώποις καὶ τῆς γῆς ἀκάρπου γενομένης, ἐπερωτησάντων τῶν ἀτυχούντων τὸν θεὸν περὶ τῆς τῶν κακῶν ἀπαλλαγῆς προστάξαι φασὶν αὐτοῖς θάψαι τὸ Ἄττιδος σῶμα καὶ τιμᾶν τὴν Κυβέλην ὡς θεόν.

Στα έργα τέχνης ο Άττις παρουσιάζεται ως ποιμένας με έναν αμνό στον ώμο ή στα πόδια του, να παίζει αυλό.
Πάντοτε ως γνήσιο Φρύγας φορά τον φρυγικό κωνικό γαλάζιο σκούφο που δηλώνει τον έναστρο ουρανό.

Τὴν δὲ τά τε ἄλλα πάντα ἐπιτρέψαι αὐτῷ καὶ τὸν ἀστερωτὸν ἐπιθεῖναι πῖλον· ἀλλ' εἰ τὴν κορυφὴν σκέπει τοῦ Ἄττιδος ὁ φαινόμενος οὐρανὸς οὑτοσί....

Άλλη εκδοχή του μύθου θέλει τον Άττι ευνούχο εκ γενετής.

Ο Δίας εξοργίστηκε όταν τον είδε να λαμβάνει μέρος στα Μυστήρια (όργια) της Μητέρας θεάς, έστειλε έναν κάπρο που μαζί με άλλους κατοίκους της Φρυγίας, σκότωσε και τον Άττι. (ταύτιση με τον Άδωνι)

Σε άλλο μύθο η Άγδηστις ήταν κόρη του ποταμού Σαγγάριου που την ερωτεύτηκε τρελλά ο Άττις και ζήλεψε η Κυβέλη. Όταν ο Άττις πήγαινε να νυμφευτεί την Άγδηστι η Κυβέλη έστειλε τη μανία και την τρέλα να καταλάβουν τον Άττι, που έκοψε τα γεννητικά του όργανα και πέθανε. Άλλη εκδοχή του μύθου λέει ότι η Κυβέλη έκοψε το δέντρο που κατοικούσε η Νύμφη και έτσι βρήκε τραγικό θάνατο και η Νύμφη κι όταν είδε αιμόφυρτο τον αγαπημένο της ακόλουθο τον λυπήθηκε και τον μεταμόρφωσε σε ένα είδος πεύκου.

Γι’ αυτό το πεύκο ήταν το αγαπημένο δέντρο της Μητέρας θεάς.
(συνήθως στόλιζαν κυπαρίσι που έχει ωραίο σχήμα που θυμίζει λυγερόκορμο παλικάρι)
Οι ιερείς στην τελετή εορτασμού του, λάτρευαν τον Άττι σταυρωμένο πάνω σε ένα δέντρο πεύκου, δεμένο στα πάθη του, και στο τέλος της γιορτής έκοβαν με ευλάβεια αυτό το δέντρο. Κάτω από το δέντρο τοποθετούσαν ένα λευκό κριάρι
(ο βασιλιάς ήλιος στο ζώδιο του κριού).

Το μυστήριο του Άττι διαρκούσε τρεις μέρες, βυθισμένες στη θλίψη και το πένθος. Μέχρι που ερχόταν η γιορτινή μέρα, η ιλαρή, της ανάστασης του από τη θεά Κυβέλη, ήταν η μέρα της κυριαρχίας του φωτός ενάντια στο σκότος. Οι ημέρες που θα χάριζαν γονιμότητα στα πάντα, ευτυχία στους ανθρώπους που θα είχαν καλή σοδειά.

Στις γιορτές που καθιερώθηκαν να γιορτάζεται ο Άττις, ο λαός στόλιζε δέντρα
(πρώτο στολισμένο ολόκληρο δέντρο στον κόσμο, προάγγελος του Χριστουγεννιάτικου δέντρου) με λουλούδια, στεφάνια, κουδουνάκια, κορδέλες αλλά και καρπούς της Μητέρας Γης και κρεμούσαν διάφορες κορδέλες από αυτό, τις οποίες κρατούσαν και χόρευαν, ως ένδειξη χαράς για την ανάσταση του από τη Μητέρα των Θεών που τον κράτησε αγνό για πάντα κοντά της.

.... ἡ Μήτηρ τῶν θεῶν σκιρτᾶν τε καὶ χορεύειν τῷ παγκάλῳ τούτῳ καὶ ταῖς ἡλιακαῖς ἀκτῖσιν ἐμφερεῖ τῷ νοερῷ θεῷ, τῷ Ἄττιδι.

Είναι το γνωστό μας γαϊτανάκι, που το όνομα του το οφείλει στις κορδέλες που ήταν μακριές, τα γαϊτάνια, επειδή τα πιο πρόσφατα χρόνια, τέτοιες κορδέλες αγόραζαν από την Ιταλία.

Το έθιμο όμως είναι αρχαίο Φρυγικό.

Οι κορδέλες που κρεμόταν από το δέντρο παρίσταναν τις ζεστές ακτίδες του ήλιου.
Για το λόγο αυτό οι χορευτές του γαϊτανιού είναι πάντοτε δώδεκα (12) και ένας που χρειάζεται για να κρατάει το στύλο.
Δώδεκα είναι οι μήνες του χρόνου, δώδεκα οι χορευτές σε ζευγάρια, άνδρες γυναίκες, χορεύουν πλέκοντας τις χρωματιστές κορδέλες μια φορά προς τα μέσα, μια προς τα έξω, ο αέναος κύκλος του χρόνου αλλά και της ζωής εναλλάσσονται συνεχώς.
Οι εποχές και τα γυρίσματα του καιρού, όπως ακριβώς και η ζωή με τις χαρές και τις λύπες της, τη ζωή και τη θάνατο, την φύση που συνεχώς αναγεννάται την άνοιξη μετά το σιωπηλό και κρύο χειμώνα που τα πάντα κοιμούνται στην αγκαλιά της Μεγάλης Μητέρας Θεάς, της ΦΥΣΗΣ-ΚΥΒΕΛΗΣ.
Είναι η ψυχή το αγνό πνεύμα που υποκύπτει στην ύλη και φθείρεται, αλλά ξεπερνώντας τα πάθη σταδιακά μέσω της κάθαρσης-αυτό συμβολίζουν οι μέρες τις νηστείας που έρχονται μετά την αποκριά-θα οδηγηθεί και πάλι μέσω της πνευματικότητας στην τελειότητα, σε άλλον κόσμο, άυλο και ανώτερο.

Το έθιμο συνεχίστηκε για πολλά χρόνια και πέρασε και στους Ρωμαϊκούς πληθυσμούς που το διέδωσαν σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης που κατέκτησαν.

Έτσι το γαϊτανάκι χορεύτηκε από όλους τους λαούς της Ευρώπης και πέρασε και στην απέναντι μεγάλη ήπειρο.

Είναι λυπηρό που ξεχάστηκαν τόσες όμορφες παραδόσεις και ντροπή μας που δεν κάνουμε προσπάθειες να ψάξουμε και να ανακαλύψουμε τις ρίζες τους και διαβάζουμε χίλιες δυο ανοησίες που γράφονται σε παλιοφυλλάδες ή ακούμε όσα λένε οι φαφλατάδες πατριδοκάπηλοι, όταν η αρχαία ελληνική γραμματεία είναι εκεί και περιμένει να την ανακαλύψουμε.

Αν και έχουν διασωθεί ελάχιστα από αυτήν ο πλούτος της είναι αστείρευτη πηγή μάθησης και διδαχής. Η ιστορία της Ευρώπης δεν άρχισε από τους Ρωμαίους, εδώ είναι η κοιτίδα του παγκόσμιου πολιτισμού, δυστυχώς τα σημερινά της τέκνα, είναι ημιμαθή για να μην πω τελείως αγράμματα και επαναπαύονται στις δάφνες και τη σοφία των προγόνων, πιστεύοντας ότι είναι παιδιά θεών.

Παιδί θεών για να γίνεις πρέπει να αγγίξεις την πνευματικότητα, πρέπει να καταβάλλεις χρόνο και κόπο, πρέπει να μάθεις, ΟΧΙ να προφέρεις μεγαλόστομες κουβέντες, αλλά να μάθεις τις σοφές κουβέντες που είπαν οι σοφοί μας δάσκαλοι για μας και μεις αντί να τις βάλουμε στο μυαλό και την καρδιά, να ομορφαίνουν την ψυχή μας, τις χαρίσαμε παντού και τις ξεχάσαμε, χάσαμε το νόημα τους.

Οι ιερείς της θεάς-μητέρας λεγόταν Γάλλοι, λάτρευαν τον αγαπημένο της Κυβέλης Άττι, ο οποίος ακρωτηρίασε τα γεννητικά του μέλη, για να φτάσει στη θέωση (η κίνηση αυτή δείχνει ότι για να φτάσεις σε ανώτερο πνευματικό επίπεδο, πρέπει να αποποιηθείς όλα τα υλικά αγαθά και τις σωματικές ανάγκες).

Οι ιερείς της Μεγάλης Μητέρας θεάς, ακρωτηρίαζαν τα γεννητικά τους όργανα, γύριζαν τα σπίτια και με «αγερμό» (έρανο), δέχονταν ρούχα γυναικεία που τους προσέφεραν οι κοπέλες.

Οι ιερείς αυτοί, όταν γιόρταζαν το θάνατο του Άττι, κρατούσαν στα χέρια τους αυγά, σε πομπή με κομμένο δέντρο, θρηνούσαν το χαμό του Άττι, και στο τέλος της γιορτής έθαβαν μέσα στη γη το ομοίωμα του θνητού, που έγινε θεός, μαζί με δυο κόκκινα αυγά που ήταν οι ματωμένοι όρχεις του θεού, που αποποιήθηκε όλες τις σαρκικές ηδονές και επιθυμίες, για να γίνει ο αγαπημένος της Μητέρας Κυβέλης, το θείο δεν έχει ανάγκη φύλου
(παρόμοιοι μύθου Διόνυσου με δυο φύσεις ανδρική θηλυκή, Άδωνι, Ήλιου, Ερμαφρόδιτου).

Αργότερα, οι Ρωμαίοι υιοθέτησαν τα έθιμα των Φρυγών και τιμούσαν τον Άττι με τα Ιλάρια, γιορτές όπου οι ιερείς κουβαλούσαν το δέντρο σύμβολο του Άττι και με λαμπρές τιμές και σε πομπή κουβαλούσαν μεγάλα σκαλιστά αυγά στρουθοκαμήλου.

...Μετὰ δὴ τὸ σύμβολον τοῦτο, ὅτε ὁ βασιλεὺς Ἄττις ἵστησι τὴν ἀπειρίαν διὰ τῆς ἐκτομῆς, ἡμῖν τε οἱ θεοὶ κελεύουσιν ἐκτέμνειν καὶ αὐτοῖς τὴν ἐν ἡμῖν αὐτοῖς ἀπειρίαν καὶ κινεῖσθαι ἐκ τούτων, ἐπὶ δὲ τὸ ὡρισμένον καὶ ἑνοειδὲς καί, εἴπερ οἷόν τέ ἐστιν, αὐτὸ «τὸ Ἓν» ἀνατρέχειν· οὗπερ γενομένου, πάντως ἕπεσθαι χρὴ τὰ Ἱλάρια.

Η λατρεία του Άττι ξέφυγε από τα όρια και τους πραγματικούς συμβολισμούς της, και οι ιερείς ήταν τόσο γυναικωτοί και κατέφευγαν σε τόσα όργια, και σοδομισμούς που αποτελούσαν πρόκληση, με αποτέλεσμα να χάσει η λατρεία του Άττι το ουσιαστικό της νόημα.

Ο Άττις αντιπροσωπεύει τον διπλό χαρακτήρα της φύσης, όπου συνυπάρχουν το αρσενικό και το θηλυκό σε μια μορφή. Το θείο δεν έχει φύλο.
Ο μύθος είναι γεμάτος συμβολισμούς.

Η ψυχή γονιμοποιεί το σώμα που είναι γεννημένο από ύλη, πέφτει σιγά-σιγά μέσα στην ύλη, φθείρεται καθώς πορεύεται το σώμα πάνω στη γη οδηγείται σε πάθη, αλλά όταν ο άνθρωπος αποκτήσει αυτοσυνείδηση, τότε σταδιακά θα οδηγήσει την ψυχή του στην κάθαρση και την πνευματικότητα, οδηγώντας την τελικά προς την τελειότητα.

Η ψυχή, που κατά την γένεση είναι καθαρή, (ο νεαρός αγνός Άττις) και αποτελεί όχημα για την κάθαρση, όταν το σώμα δεσμεύεται από ηδονές σωματικές και υλικές, η εκτομή των γεννητικών οργάνων αυτήν ακριβώς την κάθαρση συμβολίζει, για να αρχίσουμε σιγά-σιγά να κατανοούμε τα βαθύτερο νόημα των μύθων, που σα παιδιά από την μια μας προκαλούσαν θαυμασμό, επειδή όμως δεν τους κατανοούσαμε προκαλούσαν φόβο και αποτροπιασμό, όπως συμβαίνει και με πολλούς ακόμη και σήμερα, που κυρίως θέλουν να πλήξουν την αρχαιότατη πολιτισμική μας κληρονομιά, θέλοντας να παρουσιάσουν ως κτήνη τους θεούς της αρχαίας θρησκείας, και τους ήρωες της μυθολογίας και όχι σα γνώσεις καλυμμένες και συμβολισμούς.

Ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, και πολλοί φιλόσοφοι σαφώς εμπνεύστηκαν από τους Ορφικούς. Ο Πρόκλος αναλύοντας και σχολιάζοντας τον Πλάτωνα και τα έργα του, αναφέρει σαφέστατα, ότι ο ΥΠΕΡΤΑΤΟΣ ΘΕΟΣ, αυτός που δημιουργεί και εξουσιάζει τα πάντα είναι ΕΝΑΣ, τον ονομάζει Δία, και σημειώνει ότι όλοι οι θεοί του δωδεκαθέου συγκεντρώνονται σε μια θεότητα, και τα ονόματα τους δηλώνουν τις επί μέρους ιδιότητες του ενός, και κάτω από το βλέμμα του κατοικούμε όλοι στη γη:

«ΑΥΤΗ ΔΕ ΖΗΝΟΣ ΚΑΙ ΕΝ ΟΜΜΑΤΙ, ΠΑΤΡΟΣ ΑΝΑΚΤΟΣ, ΝΑΙΟΥΣ’ ΑΘΑΝΑΤΟΙ ΟΙ ΘΕΟΙ, ΘΝΗΤΟΙ, Τ’ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, ΟΣΣΑ ΤΕ ΗΝ ΓΕΓΑΩΤΑ ΚΑΙ ΥΣΤΕΡΟΝ ΟΣΣΑ ΕΜΕΛΛΕΝ»
(Σ’ αυτήν, στα μάτια του Δία, πατέρα βασιλέα, κατοικούν και οι αθάνατοι θεοί και οι θνητοί άνθρωποι, και όσα έχουν γίνει και όσα μέλλει να γίνουν).

Η γνώση ποτέ δεν ήταν για τους πολλούς, τα μυστήρια ήταν απόκρυφα, η γνώση έπρεπε να διαφυλαχτεί, τα μυστήρια επιβάλλουν μυστικότητα, το όνομα των θεών ιδιαίτερα του Διόνυσου-Δήμητρας-Κόρης, δεν πρέπει να προφέρονται, οι θεότητες είναι απρόσιτες, ανερμήνευτες, επιβάλλουν πλήρη μυστικότητα.

διαβάστε και άλλα έθιμα που έχουν σχέση με τη λατρεία του Άττιδος.

το έθιμο του Ζαφείρη το Μαγιόξυλο το γαϊτανάκι

© Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

ΚΟΒΑΛΟ-ΜΑΣΚΑ

2010-01-30T11:07:00.000-08:00

Στην Ελληνική γλώσσα η μάσκα ονομάζεται κόβαλο από το ρήμα κοβαλικεύω που σημαίνει παίζω το ρόλο του κατεργάρη, εξαπατώ.
Αυτές τις ημέρες λόγω αποκριών οι μάσκες έχουν την τιμητική τους.
Το γεγονός αυτό μου δίνει την αφορμή να φιλοξενήσω στο ιστολόγιο μου αποσπάσματα από το βιβλίο της Ευγενίας Κούκουρα
ΔΙΨΑ ΓΙΑ ΖΩΗ ΧΩΡΙΣ ΤΕΛΟΣ
που θέμα του είναι η ιστορία των φαγιούμ.

Στην αρχή του βιβλίου για να καταλάβει κανείς τι ακριβώς είναι τα φαγιούμ- πρόκειται για προσωπογραφίες που ακολουθούν κάθε άνθρωπο άλλοτε στη ζωή αλλά κυρίως στην άλλη ζωή- γίνεται μια αναφορά στις μάσκες που χρησιμοποιήθηκαν από αρχαιοτάτων χρόνων, μάσκες που αρχικά ήταν απόλυτα συνυφασμένες με τη λατρεία του θείου.
Η μάσκα ακολουθούσε τους βασιλείς στον τάφο τους, αλλά ήταν απαραίτητη και στο θέατρο και για στρατιωτικούς σκοπούς.

Όπως αναφέρεται στο βιβλίο:

Κοινός στόχος των ζωγράφων του Φαγιούμ και των ιμπρεσιονιστών, ήταν να συλλάβουν μια στιγμιαία «φωτογραφική εικόνα», να αποδώσουν, να αποτυπώσουν την αμεσότητα αυτού που βλέπουν.

Τα πορτραίτα παρέμειναν πιστά στην παράδοση της «φωτογραφικής πιστότητας».

Ο Πλίνιος ισχυρίζεται ότι η ζωγραφική των προσωπογραφιών μετέφερε ανά τους αιώνες το αληθινό ομοίωμα των μορφών.

Η ρεαλιστική ομοιότητα των πορτραίτων Φαγιούμ με το πρόσωπο του νεκρού παρηγορούσε την οικογένεια, που μπορούσε να δει τους οικείους της όποτε ήθελε.

Ενώ η παρουσία των πορτραίτων πάνω στα νεκρά σώματα, διατηρεί τη μεταφυσική τους δύναμη και τα πρόσωπα του θανάτου χαρίζουν αιωνιότητα στους θνητούς που απεικονίζουν.

Η αξία των προσωπογραφιών είναι μεγάλη για τους μελετητές της αρχαιότητας.

Παρέχουν πληροφορίες για την ενδυμασία, την κόμμωση, τα κοσμήματα και μας προσφέρουν μια συνολική εικόνα για την κοινωνία και τα μέλη της, που δεν περιορίζεται σε επιφανείς εκπροσώπους της, αλλά σε καθημερινούς ανθρώπους και όχι ήρωες ή θεούς. Ανθρώπους που έζησαν πριν από περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια, πιο ζωντανούς κι από τους λογοτεχνικούς χαρακτήρες.

Αποσπάσματα από το βιβλίο της Ευγενίας Κούκουρα:

ΔΙΨΑ ΓΙΑ ΖΩΗ ΧΩΡΙΣ ΤΕΛΟΣ

Στην Αίγυπτο λένε ότι ο Ηρακλής επέμενε να δει τον Δία, αυτός όμως δεν ήθελε να γίνει ορατός από εκείνον (να του φανερώσει δηλαδή το θεϊκό του πρόσωπο).
Στο τέλος όμως, επειδή ο Ηρακλής επέμενε πολύ, ο Δίας λένε, μηχανεύτηκε τα εξής:
έγδαρε ένα κριάρι, του έκοψε το κεφάλι, το κράτησε μπροστά του και ντύθηκε το δέρμα του και έτσι παρουσιάστηκε.

Για το λόγο αυτό οι Αιγύπτιοι κατασκευάζουν το άγαλμα του Διός κριοπρόσωπο.

Από τους Αιγύπτιους το παρέλαβαν οι Αμμωνίτες, άποικοι Αιγυπτίων και Αιθιόπων των οποίων η γλώσσα είναι κράμα των δύο γλωσσών.
Οι Αιγύπτιοι αποκαλούν τον Δία Αμμούν, κι απ’ αυτό πήραν το όνομα τους Αμμώνιοι.
Επειδή ο θεός παρουσιάστηκε στον Ηρακλή ως κριάρι, οι Θηβαίοι της Αιγύπτου δεν θυσίαζαν τα κριάρια γιατί τα θεωρούσαν ιερά.
Μια φορά το χρόνο, κατά την εορτή του Διός σφάζουν ένα κριάρι, το γδέρνουν και ντύνουν με το δέρμα του το άγαλμα του Διός, όπως είχε ντυθεί ο θεός και μετά απ’ αυτό φέρνουν κοντά στο άγαλμα, άλλο το οποίο παριστάνει τον Ηρακλή. Αφού το κάνουν αυτό, αυτοί που ανήκουν στον ναό χτυπιούνται (χτυπούν τον εαυτό τους) σαν να πενθούν το κριάρι (θεό) και έπειτα το θάβουν μέσα σε ιερό φέρετρο.

Για τις μεταμφιέσεις των θεών ο Λουκιανός λέει ότι έγιναν εξ αιτίας του πολέμου και της επανάστασης των γιγάντων. Τότε οι θεοί φοβήθηκαν και ήρθαν στην Αίγυπτο, γιατί νόμισαν ότι εκεί θα κρύβονταν από τους εχθρούς τους.
Έτσι ο ένας απ’ αυτούς από τον φόβο του μεταμορφώθηκε σε τράγο, άλλος σε κριάρι άλλος σε άγριο θηρίο, ή πτηνό.

Γι΄ αυτό ακόμη και τώρα οι θεοί διατηρούν τις μορφές που πήραν τότε.
Όλα αυτά βέβαια είναι γραμμένα στα άδυτα για περισσότερα από δέκα χιλιάδες
(10.000) χρόνια.
Αν πας στην Αίγυπτο, τότε μόνο θα δεις πολλά σεβάσμια και αντάξια του ουρανού:

Τον Δία με πρόσωπο κριαριού.
Τον βέλτιστο (πάγκαλο) Ερμή κυνοπρόσωπο δηλαδή με πρόσωπο σκύλου.

Και τον Πάνα ολόκληρο με μορφή τράγου και κάποιον άλλο σαν ίβη ένα αιγυπτιακό πτηνό, το οποίο τρέφεται με σκουλήκια και υδρόβια ζώα, στο οποίο οι Αιγύπτιοι απένειμαν θεϊκές τιμές.
Και άλλον σαν κροκόδειλο ή σαν πίθηκο.

Ενώ ο θεός Δίας μεταμορφώθηκε και πήρε το πρόσωπο του κριαριού ο Ερμής μεταμορφώθηκε σε σκύλο: « μα τι έπαθε ο Ερμής και από νεαρούλης που ήταν έγινε κυνοπρόσωπος»; «μη το πολυψάχνουμε, γιατί εκείνος ξέρει καλύτερα τι κάνει».

Ο θεός λοιπόν παρουσιάστηκε στον άνθρωπο με προσωπίδα ζώου για να μην αποκαλύψει το αληθινό, το θεϊκό του πρόσωπο.

Κάποιοι άνθρωποι θέλησαν να παρουσιαστούν σαν θεοί στους άλλους ανθρώπους με τον εξής τρόπο: στην Αθήνα ο Μεγακλής κατηγορείτο πολύ από τους οπαδούς του, γι΄ αυτό ήρθε κρυφά σε συνεννόηση με τον Πεισίστρατο και του πρότεινε να τον βοηθήσει για να ανακτήσει την τυραννίδα εφ΄ όσον θα έπαιρνε ως σύζυγο την κόρη του. Ο Πεισίστρατος αποδέχθηκε την πρόταση και συμφώνησε με τους όρους, οπότε για να τον επαναφέρουν από την εξορία, κατέφυγαν στο εξής πάρα πολύ αφελές τέχνασμα (δεδομένου άλλωστε ότι οι Έλληνες ανέκαθεν διακρίνονταν από τους βαρβάρους, επειδή ήταν ευφυέστεροι και απαλλαγμένοι από την ηλίθια ευπιστία εκείνων) αν πράγματι κατά την εποχή εκείνη μέσα στην Αθήνα, της οποίας οι κάτοικοι φημίζονται ως οι ευφυέστεροι όλων των Ελλήνων, τόλμησαν να σοφιστούν τέτοιου είδους τέχνασμα.

Στον δήμο της Παιωνίας υπήρχε γυναίκα η οποία ονομαζόταν Φύα, η οποία είχε ανάστημα τεσσάρων πήχεων μείον τριών δακτύλων (περίπου 171 εκατοστά), κατά τα άλλα όμως όμορφη στην όψη. Την γυναίκα αυτή την έντυσαν με πανοπλία, την ανέβασαν πάνω σε άρμα και της υπέδειξαν ποια στάση να κρατάει, ώστε να φαίνεται, όσο το δυνατόν πιο επιβλητική και μετά απ’ αυτά την έφεραν στην πόλη της Αθήνας. Είχαν αποστείλει κήρυκες ως προσκόπους, οι οποίοι όταν έφθασαν στην πόλη κήρυσσαν ότι τους είχαν διατάξει.
Ιδού τι έλεγαν:

« ω Αθηναίοι, δεχτείτε με τιμές τον Πεισίστρατο, τον οποίο αυτοπροσώπως η Αθηνά ευδόκησε να τιμήσει, όσο κανέναν άλλο άνθρωπο και τον επαναφέρει στην Ακρόπολη της.»

Διασκορπίστηκαν αυτοί στην πόλη και κήρυτταν τα παραπάνω, ενώ εν τω μεταξύ διαδόθηκε στα περίχωρα ότι η Αθηνά επαναφέρει τον Πεισίστρατο και επειδή οι κάτοικοι της πόλεως πίστεψαν ότι η γυναίκα εκείνη ήταν η ίδια η θεά απέτειναν προσευχές προς την Άνθρωπο (σαν να ήταν θεά) και υποδεχόταν τον Πεισίστρατο.

Κι ο θεός κατασκεύασε άνθρωπο σκιάχτρο, όμοιο με το πρωτότυπο του, όπως λέει ο Όμηρος:

«ο ασημοδόξαρος Απόλλωνας φτιάχνει γοργά ένα σκιάχτρο, με τον Αινεία τον ίδιο που ‘μοιαζε και στ’ άρματα του ακόμα.»

Και για το πώς πρέπει να είναι αυτός ο άνδρας μας λέει ο Λουκιανός:

«το μαλλιαρό του το κορμί και η αγριάδα του δεν είναι άσχημα γιατί είναι αντρίκεια.»

Η Μήδεια επίσης μεταμφιέστηκε δίνοντας στο πρόσωπο της μια άλλη όψη: η Μήδεια με κάποιες ισχυρές αλοιφές έβαψε τα μαλλιά της λευκά και γέμισε το πρόσωπο και το σώμα της με ρυτίδες, ώστε όποιος την έβλεπε την θεωρούσε εντελώς γριά και αφού έπεισε ότι ήταν γριά καθάρισε – έβγαλε, την προσωπίδα και εμφανίστηκε χωρίς μάσκα.

Είπε λοιπόν σε μια θυγατέρα του Πελία να της φέρει καθαρό νερό, εκείνη εκτέλεσε αμέσως την εντολή της και λένε πως κλείστηκε σ’ ένα μικρό οικίσκο, όπου αφού έπλυνε ολόκληρο το σώμα της, το καθάρισε από τις επιδράσεις των φαρμάκων. Όταν αποκαταστάθηκε στην προηγούμενη κατάσταση κι εμφανίστηκε στον βασιλιά, προκάλεσε τεράστια κατάπληξη σ΄ όσους την είδαν, που πίστεψαν πως από κάποια θεία πρόνοια μεταλλάχτηκαν τα γηρατειά σε νεότητα κόρης και ομορφιά περίβλεπτη.
Ο μεγάλος Έλληνας φιλόσοφος Αριστοτέλης λέει ότι η τραγωδία είναι

«μίμηση πράξεως σοβαρής και τελείας».

Γι’ αυτό και ο πρώτος δραματουργός και ηθοποιός στον κόσμο,
ο Θέσπις από την Ικαρία της Αττικής

«ψιμυθίω ετραγώδησεν»,

δηλαδή έπαιξε βαμμένος και πρώτος κατασκεύασε μάσκες, τις οποίες φόρεσε και μιμήθηκε θεούς και ήρωες – παραδείγματα προς μίμηση και κακούς, ως παραδείγματα προς αποφυγή.

Ο Αριστοφάνης αναφέρει ότι ο τραγικός ποιητής Ευριπίδης διατηρούσε στο σπίτι του την μεγάλη συλλογή ενδυμάτων και προσωπίδων τις οποίες χρησιμοποιούσαν οι ηθοποιοί στις τραγωδίες του όταν έπαιζαν διάφορους ρόλους.

Ο Ευριπίδης έγραφε ξαπλωμένος στο πάτωμα κι όχι ίσια για να κάνει τους ρόλους των ηθοποιών χωλούς, δηλαδή κουτσούς. Γι’ αυτό φορούσε τα κουρέλια και τα ελεεινά φορέματα για να καταλάβει πως είναι πραγματικά ο φτωχός.
Στο σπίτι του διατηρούσε τα ενδύματα των ηθοποιών, δυστυχισμένων, άθλιων, φτωχών, χωλών (κουτσών), ζητιάνων και έκανε τους ηθοποιούς αλλιώτικους να μοιάζουν.
Ο τραγωδός διδάσκαλος λέει για την προσφορά της μίμησης:

«κι όσα δεν έχουμε από την φύση μας,
μας τα προσφέρει μαζεμένα η μίμηση»

και γι΄ αυτούς που μιμούνται την μορφή άλλων, τους ηθοποιούς και φορούν μάσκα και κρύβουν το πρόσωπο τους, τί κρύβουν στ΄ αλήθεια από κάτω;

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ

Ο Μάγνης ο κωμωδιογράφος λέει:

"παράσερνε και ξερίζωνε τις βελανιδιές και τα πλατάνια και τους εχθρούς
(στο θέατρο), αλλά στο συμπόσιο δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η Συκοπέδιλη
(από φθηνό και εύθραυστο ξύλο συκιάς) δωροδοκία".

Οι ηθοποιοί σύμφωνα με τον Λουκιανό:
"ύστερα περιτυλίχτηκαν το σεμνό όνομα της αρετής, ανασήκωσαν τα φρύδια τους, ρυτίδωσαν τα μέτωπα τους κι αφήνοντας μεγάλες (μακριές) γενειάδες, πηγαινοέρχονται με ψεύτικη αυστηρότητα, κρύβοντας αισχρά κατάπτυστα ήθη, μοιάζοντας πάρα πολύ με τους ηθοποιούς της τραγωδίας, που αν τους βγάλει κανείς τα προσωπεία και τις χρυσοστόλιστες στολές, αυτό που απομένει είναι ένα γελοίο ανθρωπάκι, που είναι έμμισθος σε θεατρικό αγώνα (διαγωνισμό θεάτρου) για επτά (7) δραχμές".

Και πως θα φιλήσεις τον ηθοποιό; Μα αφού βγάλει την μάσκα.

"αλλά όπως στο αυγό, μα τον Δία, το τσόφλι, πρέπει να της βγάλεις απ΄ το κεφάλι το λέμμα
(το κέλυφος, το περίβλημα – μάσκα) και έτσι να την φιλήσεις".

Η προσωπίδα συνοδεύεται από περούκα, η οποία ονομάζεται περίθετος κεφαλή.

Στην Ελληνική γλώσσα η μάσκα ονομάζεται κόβαλο από το ρήμα κοβαλικεύω που σημαίνει παίζω το ρόλο του κατεργάρη, εξαπατώ.

Η μάσκα λοιπόν είναι απάτη, δόλος και κόβαλος θεωρείται ο μασκαράς, ο δόλιος, ο απατεώνας σύμφωνα με τον κωμικό ποιητή Αριστοφάνη.

Το χρώμα της μάσκας είναι ανάλογο με το χρώμα του προσώπου του ανθρώπου, ανάλογα με την κοινωνική του κατάσταση, την ψυχική του διάθεση ή το φύλο του ανθρώπου που παριστάνει:

Η ιδανική γυναίκα πρέπει να είναι σαν την Γαλάτεια,

«λευκόν τυρώ και γάλακτι και καλλίστη και λευκοτάτη»
δηλαδή
«λευκή σαν το τυρί και το γάλα και η ωραιότερη και η πιο άσπρη.»

Οι νέοι είναι καλύτερα να κοκκινίζουν από ντροπή παρά να κιτρινίζουν από τον φόβο τους,

«γιατί ο φόβος κιτρινίζει τα μάγουλα».

Ο ποιητής Μάγνης, ένας από τους πρώτους οι οποίοι δημιούργησαν την αρχαία κωμωδία

«βαπτόμενος βατραχειοίς»,
βαφόταν δηλαδή πράσινος σαν βάτραχος.

Όπως διηγούνται, ο Θησέας μεταμφίεσε άνδρες σε γυναίκες.
Λένε δηλαδή ότι ο Θησέας δεν είχε πάρει μαζί του στην Κρήτη όλες τις παρθένους που κληρώθηκαν για να γίνουν τροφή για τον Μινώταυρο, αλλά μεταξύ τους υπήρχαν και δύο νεαροί με γυναικεία μορφή, αλλά εύρωστοι και ανδρείοι και πρόθυμοι στην ψυχή. Αυτούς λοιπόν με θερμά λουτρά και αφού τους κράτησαν στην σκιά, με αλοιφές στα μαλλιά και κάθε δυνατή επιμέλεια ώστε να γίνει απαλό το δέρμα και το χρώμα, αφού τους άλλαξε όσο ήταν δυνατόν με παρθένους και να μην φαίνονται καθόλου ότι διαφέρουν, τους κατέταξε μεταξύ των παρθένων, χωρίς να το αντιληφθεί κανείς.
Και όταν επέστρεψε, συμμετείχε της πομπής και αυτός - και οι νεαροί – ντυμένος κατά τον ίδιο τρόπο, όπως ντύνονται όπως φορούν τα κλήματα που ονομάζονται ισχοί.

Τα φορούν προς τιμήν του Διονύσου και της Αριάδνης εις ανάμνησιν του μύθου ή μάλλον γιατί επέστρεψαν στην Αθήνα όταν γινόταν η συγκομιδή των καρπών.

Και οι γυναίκες θέλησαν να μοιάσουν με άνδρες, γι’ αυτό μεταμφιέστηκαν σε άνδρες στις εκκλησιάζουσες του Αριστοφάνη.
Πρώτα – πρώτα δεν ξύρισαν τις μασχάλες τους, και άφησαν τρίχες πιο πυκνές και από δάσος. Όταν έφευγε ο άνδρας τους άλειφαν με λάδι όλο το σώμα τους και καθόταν όλη μέρα στον ήλιο για να μαυρίσουν. Πέταξαν πρώτα απ΄ όλα το ξυράφι για να μαλλιάσουν ολόκληρες για να μη μοιάζουν καθόλου με γυναίκες και φόρεσαν ψεύτικα γένια. Στα πόδια τους είχαν Λακωνικές αρβύλες, στα χέρια τους κράτησαν ανδρικά μπαστούνια ή ρόπαλα και στο σώμα τους φόρεσαν ανδρικά φορέματα. Επίσης δεν έκαιγαν τις τρίχες του αιδοίου τους με λυχνάρι.

Οι Φωκείς λέει ο Ηρόδοτος έστειλαν ανδριάντα στους Δελφούς για το μάντη τους Τελλία ο οποίος καταγόταν από την Ηλεία, γιατί προς όφελος τους σοφίστηκε το εξής: όταν οι Φωκείς περικυκλώθηκαν από τους εχθρούς τους, τους Θεσσαλούς στον Παρνασσό, άλειψε με γύψο εξακόσιους (600) άνδρες, τους άριστους των Φωκέων, καθώς και τα όπλα τους και μ΄ αυτούς επιτέθηκε μέσα στη νύχτα κατά των Θεσσαλών που πανικοβλήθηκαν. Στη συνέχεια πανικοβλήθηκαν και όλοι οι στρατιώτες των Θεσσαλών οι οποίοι νόμισαν ότι έβλεπαν
τέρατα.

Ο μάντης Τελλίας χρησιμοποίησε την προσωπίδα για πρώτη φορά ως παραλλαγή – καμουφλάζ, για στρατιωτικούς σκοπούς και είχε πολλή μεγάλη επιτυχία.

Οι προσωπίδες χρησιμοποιήθηκαν και για την διαιώνιση του προσώπου βασιλέων και βασιλισσών.

Μεγάλο θαυμασμό προκάλεσαν οι ολόχρυσες προσωπίδες του 1600 π.χ. που βρέθηκαν στους βασιλικούς περιβόλους των Μυκηνών.

Μία από αυτές ο Σλήμαν την απέδωσε στον Αγαμέμνονα.
Σε άλλες, παρά την σχηματοποίηση έχουν αποδοθεί ατομικά χαρακτηριστικά που τις κάνουν να διαφέρουν η μία από τις άλλες προσωπίδες.

Τα νεκρικά προσωπεία δεν σκέπαζαν απ΄ ευθείας το πρόσωπο του νεκρού, αλλά ήταν στολίδια πάνω σε ξύλινες σαρκοφάγους ή τις νεκρικές οθόνες που περιτύλιγαν το νεκρό (σάβανα).

Τα χρυσά προσωπεία παρατηρούνται μόνο σε βασιλικούς νεκρούς.
Ένα μόνο προσωπείο ήταν κατασκευασμένο από φυσικό κράμα χρυσού και αργύρου το γνωστό και ως ήλεκτρο.
Χίλια (1000) χρόνια μετά τις Μυκήνες και από τον 6ο ως τον 4ο αιώνα π.χ χρυσές προσωπίδες τοποθετήθηκαν πάνω στα πρόσωπα των νεκρών.

Στην περιοχή της Σίνδου η οποία απέχει είκοσι χιλιόμετρα από την πόλη της Θεσσαλονίκης, τον Ιούνιο του 1980 έγινε ανασκαφή με αφορμή τα έργα υποδομής της ΕΤΒΑ (Ελληνικής Τράπεζας Βιομηχανικής Αναπτύξεως), στην Β΄ βιομηχανική περιοχή της Θεσσαλονίκης.
Τότε ήρθαν στο φως 121 τάφοι από την αρχαϊκή και πρώιμη κλασσική εποχή. Από τα σπάνια αντικείμενα των ασύλητων τάφων ξεχωρίζουν πέντε (5) χρυσές προσωπίδες. Στα πρόσωπα των νεκρών τις συγκρατούσαν με νήματα που στερεώνονταν σε τέσσερις τρύπες του χρυσού ελάσματος και δένονταν πίσω από το κεφάλι.

Οι τρισδιάστατες νεκρικές μάσκες με τα χαρακτηριστικά των νεκρών αποτελούσαν την Ελληνική συμβολή στην πάλη τους με το θάνατο, στην οποία νικά ο νεκρός, ο οποίος κρατά ζωντανό και αιώνιο το πρόσωπο του για να τον αναγνωρίσουν στην άλλη ζωή οι σύντροφοι του, νεκροί και ζωντανοί, όταν θα ξαναγυρίσει μετά το μεγάλο ταξίδι.

Οι Μακεδόνες του Μεγάλου Αλεξάνδρου μετέφεραν τα Ελληνικά ταφικά έθιμα στην Αίγυπτο τον 4ο π.χ. αιώνα. Μετά την κατάκτηση της Αιγύπτου από τον στρατηλάτη Αλέξανδρο, η περιοχή του Φαγιούμ παραχωρήθηκε σε Μακεδόνες και άλλους Έλληνες βετεράνους, σαν ανταμοιβή για τις στρατιωτικές τους υπηρεσίες.
Το Φαγιούμ είναι μια μαγευτική τοποθεσία 60 χιλιόμετρα νότια του Καΐρου στη δυτική όχθη του Νείλου.

Οι νέοι κληρονομικοί ιδιοκτήτες της Αιγυπτιακής γης ονομαζόταν κληρούχοι.
Οι Έλληνες δεν ήταν οι μόνοι μετανάστες στο Φαγιούμ, αλλά και Εβραίοι, Σύριοι, Λίβυοι που συχνά παντρευόταν μεταξύ τους, ή με τους γηγενείς Αιγυπτίους και διαμόρφωναν σταδιακά μια κοσμοπολίτικη κοινωνία με έντονο το στοιχείο του συγκρητισμού στις παραδόσεις και τη θρησκεία της.

Αρχικά οι Έλληνες και άλλοι ξένοι που εγκαταστάθηκαν στην Αίγυπτο έμειναν σταθερά προσκολλημένοι στις δικές τους πεποιθήσεις και θεότητες, ωστόσο οι Αιγυπτιακές θρησκευτικές παραδόσεις που οι ρίζες τους χάνονταν στα βάθη των αιώνων, δεν ήταν εύκολο να σβήσουν ή να αγνοηθούν.

Περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε στα ιστολόγια της Ευγενίας Κούκουρα:

http://eugeniakoukoura.blogspot.com/2009/03/blog-post.html

http://koukoura.blogspot.com/

Η Ευγενία Κούκουρα έχει πτυχίο του Α.Π.Θ του τμήματος αρχαιολογίας-ιστορίας,
μιλά 8 γλώσσες, εργάζεται ως ξεναγός και ασχολείται με τη συγγραφή βιβλίων.
Στην εκπαιδευτική εκπομπή της στην Εγνατία Τηλεόραση με τίτλο
«Όσα Μύθια Τόση Αλήθεια» ξεδιπλώνεται η αγάπη της για τη μυθολογία και την ιστορία, και ασχολείται και με άλλα πολλά που δε μπορώ να αναφέρω επαρκώς, αφού το βιογραφικό της περιλαμβάνει αρκετές σελίδες.
Υπήρξα μαθήτρια της Ευγενίας Κούκουρα και έχω τη μεγάλη τύχη να είμαι στενή της φίλη, καρδιακή, μοιραζόμαστε χίλια δυό πράγματα, αλλά κυρίως την αγάπη για την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία.
Την ευχαριστώ που μου έδωσε την άδεια να φιλοξενήσω λίγα αποσπάσματα από το βιβλίο της που θα μας δώσουν μια μικρή ιδέα για τη μάσκα και πως αυτή χρησιμοποιήθηκε.

Ευγενία μου σε ευχαριστώ από καρδιάς.

Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

Πυανεψιών β΄ μέρος-Ωσχοφόρια

2009-10-24T13:33:00.000-07:00

Η όγδοη μέρα του Πυανεψιώνος ορίστηκε ως ημερομηνία της μέγιστης προσφοράς θυσιών προς τιμήν του Απόλλωνος. Στη γιορτή των Θησείων (την ίδια μέρα) ημέρα που θεσπίστηκε εις ανάμνηση της επιστροφής του Θησέα από την Κρήτη μετά τη νίκη του επί του Μινώταυρου, οι Αθηναίοι τιμούσαν τον ήρωα Θησέα στο Ιερό του στην Αγορά, όπου βρίσκονταν θαμμένα τα οστά του, όταν μεταφέρθηκαν εκεί από τη Σκύρο όπου δολοφονήθηκε. Την ίδια μέρα γινόταν και τα Οσχοφόρια, γιορτή προς τιμήν του Διονύσου, στο τέλος του τρύγου.
Όσχος-ώσχος ή οισχός είναι το κλαδί της αμπέλου που πάνω του έχει τσαμπιά σταφυλιών.

ἑορτή τις ὀσχοφόρια καλουμένη· ὄσχος
γὰρ καλεῖται κληματίς· ἐκκειμένους ἔχουσα τοὺς
βότρυας· ἡ οὖν εὐγενὴς παῖς ἔφερεν εἰς τὸ ἱερὸν
Σκιράδος· ὁ τρόπος δι' ὃν τοῦτο ἐγίνετο, διάφορος
τοῖς παλαιοῖς ἀπεδόθη.

Ὠσχοφόρια: Σκιράδος Ἀθηνᾶς ἑορτή· ὦσκαι γὰρ καὶ ὦσχαι,
τὰ μετὰ τῶν βοτρύων κλήματα.

Καὶ ὠσχοφόριον, τόπος Ἀθήνῃσιν, ἔνθα καὶ τὸ ἱερὸν τῆς Ἀρτέμιδος·
καὶ ὠσχοφόρια, ὄνομα ἑορτῆς· ἀπὸ τῆς ὤσχης τῆς κληματίδος.

Ὠσχοφόρια: Σκιράδος Ἀθηνᾶς ἑορτή· ὦσκαι γὰρ καὶ ὦσχαι,
τὰ μετὰ τῶν βοτρύων κλήματα.

Η γιορτή τελούνταν την όγδοη μέρα του μήνα με αγώνες εφήβων με πομπή από το ιερό του Διονύσου στις Λίμνες, προς το ιερό του ναού της Σκιράδος Αθηνάς στο Φάληρο.
Η πομπή ξεκινούσε με δυό εφήβους που κρατούσαν τα κλαδιά της αμπέλου.
Τα δυο νεαρά αγόρια έπρεπε να είναι αμφιθαλή (να ζουν δηλαδή και οι δυο γονείς τους) και ήταν μεταμφιεσμένα σε κορίτσια. Σύμφωνα με μια εκδοχή του μύθου, ιδρυτής των αγώνων ήταν ο Θησέας και την πρώτη φορά που τελέστηκαν οι αγώνες συμμετείχε και ο ίδιος.
Ο μύθος αναφέρει ότι στο ταξίδι του Θησέα στην Κρήτη, μαζί με τους νέους και τις νέες που οδηγήθηκαν ως βορά στο Μινώταυρο ο Θησέας, μεταμφίεσε τους νέους σε νέες, αφού πρώτα φρόντισε να ξυριστούν πολύ καλά, να αλείβονται καθημερινά με έλαια ώστε να έχουν απαλές επιδερμίδες, ώστε να φαίνονται γυναίκες. Έντυσε τους νέους με γυναικεία ρούχα, και αντικατέστησε τις κοπέλες με τα γεροδεμένα παλικάρια για να παραπλανήσουν το Μινώταυρο.
Ως ανάμνηση αυτού του γεγονότος ο Θησέας θέσπισε πάντα δυο νέοι ντυμένοι με ρούχα γυναικεία να είναι επικεφαλής της πομπής των Οσχοφορίων, όπου ψάλλονταν τα «ωσχοφορικά μέλη».

Ὠσχοφορικὰ δὲ μέλη παρὰ Ἀθηναίοις ᾔδετο.

Αγώνες δρόμου είχαν θεσπιστεί, και σε αυτούς λάμβαναν μέρος είκοσι έφηβοι δρομείς που έτρεχαν κρατώντας ώσχους (κλαδιά αμπέλου με σταφύλια), δυο από κάθε φυλή της Αθήνας, ας μην ξεχνούμε ότι ο Θησέας ήταν θεμελιωτής των δήμων της Αττικής, ενώνοντας τις φυλές της. Οι δέκα νικητές, ένας από κάθε φυλή ως βραβείο έπαιρναν ως έπαθλο μια κύλικα, τη πενταθλόα, με ποτό φτιαγμένο από οίνο, μέλι, τυρί, κριθάλευρο, και λίγο ελαιόλαδο, ένα είδος κυκεώνα.

Συνήθεια υπήρχε στη γιορτή των Οσχοφορίων να μη στεφανώνουν τον κήρυκα, αλλά το κηρύκειο, διότι σύμφωνα με το μύθο ο Θησέας ξέχασε να αλλάξει πανιά στο πλοίο του και ο πατέρας του Αιγέας βλέποντας τα μαύρα πανιά θεώρησε πως το παιδί του δεν τα κατάφερε να νικήσει το Μινώταυρο και αυτοκτόνησε πέφτοντας στη θάλασσα.
Όταν ο Θησέας αποβιβάστηκε στην τοποθεσία που ταυτίζεται με το σημερινό Φάληρο έστειλε κήρυκα να αναγγείλει την επιστροφή του, στον Αιγέα. Ο κήρυκας βρήκε τους υπηκόους του βασιλιά να κλαίνε απαρηγόρητοι για το χαμό του, ενώ άλλοι ακούγοντας τα χαρμόσυνα νέα που έφερνε ο αγγελιοφόρος τον υποδέχονταν με στεφάνια. Ο κήρυκας από σεβασμό στο βασιλιά δε στεφάνωσε το κεφάλι του, αλλά τοποθέτησε τα στεφάνια στο κηρύκειο που κρατούσε.

Στη γιορτή των Οσχοφορίων λάμβαναν μέρος και γυναίκες που λεγόταν «δειπνοφόρες», μιμούμενες τις μητέρες των νεαρών παιδιών που είχαν κληρωθεί να πάνε ως βορά στο Μινώταυρο.

δειπνοφόροι· παρὰ Ἀθηναίοις καθίστανται ἐν τῇ τῶν Ὠσχοφορίων ἑορτῇ αἱ δειπνοφόροι

Οι δειπνοφόρες μιμούνταν τις μητέρες των παιδιών που την τελευταία μέρα πριν ξεκινήσουν για το τελευταίο αυτό, πικρό, δίχως γυρισμό ταξίδι, τα εφοδίαζαν με τις εκλεκτότερες τροφές και λιχουδιές, τους έκαναν όλα τα χατίρια και από την αγορά αγόραζαν για τα παιδιά τους αγοραστά παιχνίδια, αφού ήξεραν πως δεν θα τα ξαναδούν. Τους έλεγαν και λόγους παρηγορητικούς, «παραμυθητικούς», μύθους δηλαδή, αυτό που σήμερα θα λέγαμε παραμύθια, για να τα παρηγορήσουν και να τα εμψυχώσουν.

/παρηγορέεις: παραμυθητικῶς λέγεις/πρὸς δὲ τὰ πάθη τὸν παραμυθητικόνλόγον/παραμυθητικὸν δὲ τὸ τῆς διηγήσεως μῆκος·
ἐπικουφίζεται γὰρ τὰ πάθη πρὸς ἀλλοτρίας συμφορὰς συγκρινόμενα.

..αἱ δὲ δειπνοφόροι παραλαμβάνονται καὶ κοινωνοῦσι τῆς θυσίας, ἀπομιμούμεναι τὰς μητέρας ἐκείνων τῶν λαχόντων· ἐπεφοίτων γὰρ αὐτοῖς ὄψα καὶ σιτία κομίζουσαι· καὶ μῦθοι λέγονται διὰ τὸ κἀκείνας εὐθυμίας ἕνεκα καὶ παρηγορίας μύθους διεξιέναι τοῖς παισί.

συνεχίζεται

Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

Πυανεψιών-Οκτώβριος

2009-10-08T18:00:00.000-07:00

(Πυανεψιών 23 Σεπτεμβρίου-22 Οκτωβρίου)

Ο μήνας Πυανεψιών ήταν ο τέταρτος μήνας των Αθηναίων, κι ήταν ο μήνας των πυάνων, δηλαδή των κυάμων και όλων των καρπών που έβρασαν μέσα σε χύτρα προς τιμήν του θεού Απόλλωνα.
Ο μύθος λέει ότι κάποτε σε όλο τον κόσμο επικράτησε λοιμός (λιμός) και χάθηκαν όλοι οι καρποί από τη γη (αφορία).
Το μαντείο έδωσε χρησμό να γίνει προσφορά καρπών προς τιμήν του θεού Απόλλωνα, από τους Αθηναίους εις το όνομα όλων.
Τρόφιμα δεν υπήρχαν πολλά, έτσι όλοι έφεραν ότι καρπό είχαν και όλοι οι καρποί έβρασαν μέσα σε μεγάλη χύτρα, προς εξιλέωση.
Πριν τη θυσία περιέφεραν την ειρεσιώνη, κλαδί ελιάς στεμμένο με μαλλί, ως ικεσία (ικετηρία) στον θεό Απόλλωνα.

….ἐν τῷ περὶ τῶν Ἀθήνησι θυσιῶν, ἀφορίας ποτὲ κατασχούσης
τὴν πόλιν, θαλλὸν καταστέψαντας ἐρίοις ἱκετηρίαν ἀναθεῖναι τῷ Ἀπόλλωνι.

Έτσι λύθηκε ο λοιμός (λιμός), καρποφόρησε και πάλι η γη και εις ανάμνηση του γεγονότος θεσπίστηκε η γιορτή των Πυανεψίων και ο μήνας ονομάστηκε για το λόγο αυτό Πυανεψιών, διότι και πάλι μετά από πολύ καιρό οι άνθρωποι θα έβλεπαν όλους τους καρπούς της γης να καρποφορούν.

(Πυανόψια·) καὶ ἡμεῖς Πυανόψια ταύτην τὴν ἑορτὴν καλοῦμεν, οἱ δ' ἄλλοι Ἕλληνες Πανόψια, ὅτι πάντας εἶδον τοὺς καρποὺς τῇ ὄψει.

Η ειρεσιώνη ήταν κλαδί ικεσίας, προς αποφυγή λοιμών.

....ἦγον δὲ ἔσθ' ὅτε ἐπὶ τῇ ἀποτροπῇ λοιμῶν.

Η ειρεσιώνη ήταν κλαδί ελιά ή δάφνης, στολισμένο με μαλλί, που από τα κλαδιά του κρεμόταν όλοι οι καρποί της γης. Στα κλαδιά εκτός από φρούτα κρεμόταν και ψωμάκια και γλυκίσματα δεμένα με κορδέλες, πήλινα κανατάκια με ελαιόλαδο, οίνο, μέλι και σιτηρά.
Την ειρεσιώνη περιέφερε παιδί που ζούσαν και οι δυό γονείς του και το τοποθετούσε στην είσοδο του ναού του Απόλλωνος, την ημέρα των Πυανεψίων.

Εἰρεσιώνη: θαλλὸς ἐλαίας, ἐστεμμένος ἐρίοις καὶ προσκρεμαμένους ἔχων παντοδαποὺς τῶν ἐκ γῆς καρπῶν. τοῦτον δὲ ἐκφέρει παῖς ἀμφιθαλὴς καὶ τίθησι πρὸ τῆς θύρας τοῦ Ἀπόλλωνος ἱεροῦ τοῖς Πυανεψίοις.

Τα παιδιά που κουβαλούσαν την ειρεσιώνη τραγουδούσαν και το τραγούδι της ειρεσιώνης που έλεγε:

ᾖδον δὲ παῖδες οὕτως·
εἰρεσιώνη σῦκα φέρει καὶ πίονας ἄρτους
καὶ μέλι ἐν κοτύλῃ καὶ ἔλαιον ἀποψήσασθαι
καὶ κύλικ' εὔζωρον, ὅπως μεθύουσα καθεύδῃς.

η ειρεσιώνη φέρει σύκα και λιπαρούς άρτους
και μέλι σε κοτύλη (κύπελο) και λάδι για μαγείρεμα
και κούπα ζωηρό κρασί, για να μεθύσεις και να κοιμηθείς

Μετά τη γιορτή κρεμούσαν την ειρεσιώνη στην είσοδο των οικιών τους μέχρι την επόμενη χρονιά, οπότε και την έκαιγαν.

… εἰρεσιώνη δὲ θαλλὸς ἐλαίας ἢ δάφνης ἐξ ἐρίων πεπλεγμένος, ἔχων ἄρτον ἐξηρτημένον καὶ κοτύλην, ὅ ἐστιν ἡμίξεστον, καὶ σῦκα καὶ πάντα τὰ ἀγαθά. ταύτην δὲ πρὸ τῶν οἰκημάτων ἐτίθεσαν καὶ κατ' ἔτος αὐτὴν ἤλλαττον. ἄλλως.

Γι’ αυτό έμεινε και η παροιμία θα καείς σαν ειρεσιώνη,
«ως εἰρεσιώνην καύσεται» για ότι μπορούσε να τελειώσει από τη μια στιγμή στην άλλη, όπως το ξερό κλαδί της ειρεσιώνης, που μόνο μια σπίθα αρκεί για να λαμπαδιάσει και να καεί γρήγορα.

Μια φράση που κι ο Αριστοφάνης την αναφέρει για μια υπερήλικη στις Εκκλησιάζουσες, λέγοντας πως ήταν τόσο γριά που θα μπορούσε να καεί σαν ειρεσιώνη, με μια μόνο σπίθα.

….· ἐὰν γὰρ αὐτὴν εἷς μόνος σπινθὴρ λάβῃ, εἰρεσιώνην καύσεται.

Σύμφωνα με άλλη εκδοχή του μύθο, τον ίδιο μήνα ο Θησέας πριν φύγει για την
Κρήτη-μαζί με τους νέους και τις νέες που κάθε χρόνο έστελναν ως προσφορά οι Αθηναίοι στο Μινώταυρο-έδωσε υπόσχεση στο θεό Απόλλωνα, στο ιερό του στη Δήλο, πως αν επιστρέψει γερός από την αποστολή αυτή θα του προσφέρει ιδιαίτερες τιμές.
Έτσι όταν γύρισε αλώβητος από τον Μινώταυρο-μάλιστα τον είχε σκοτώσει και έφερε σώους πίσω όλους τους νέους και τις νέες-σταμάτησαν στο νησί της Δήλου για τις πρώτες προσφορές στο θεό.
Οι προμήθειες όμως που υπήρχαν στο καράβι ήταν λιγοστές, έτσι μάζεψαν κάθε λογής καρπούς που είχαν, δημητριακά, όσπρια, και ότι άλλο υπήρχε και τα έβρασαν όλα μαζί σε μια χύτρα, προς τιμήν του θεού που βοήθησε να γυρίσουν όλοι σώοι, από την επικίνδυνη αποστολή τους.
Στη γιορτή όλοι κρατούσαν στα χέρια τους κλαδιά ελιάς την λεγόμενη ειρεσιώνη, όπως είχε υποσχεθεί ο Θησέας στο θεό και ίδρυσε ναό προς τιμήν του θεού.
Η γιορτή καθιερώθηκε να γιορτάζεται κάθε χρόνο προς ανάμνηση του γεγονότος και λεγόταν Πυανοψία, διότι πύανα έλεγαν κυρίως τους κυάμους δηλαδή τα κουκιά παλαιότερα, και ο μήνας ονομάστηκε Πυανεψιών για τον ίδιο λόγο.

….λέγεται γὰρ Θησέα καθ' ὃν καιρὸν εἰς Κρήτην ἔπλει, προσχόντα Δήλῳ διὰ
χειμῶνα, εὔξασθαι τῷ Ἀπόλλωνι, καταστέψασθαι κλάδοις ἐλαίας, ὅταν σωθῇ τὸν Μινώταυρον ἀποκτείνας, καὶ θυσιάσειν, καὶ τὴν ἱκετηρίαν ταύτην καταστέψας ἑψῆσαι χύτρας αἰθάλης καὶ ἔτνος καὶ βωμὸν ἱδρύσασθαι· διὸ καὶ Πυανέψια δοκεῖ λέγεσθαι, οἷον κυαμέψια· τὸ γὰρ πρότερον τοὺς κυάμους πυάμους ἐκάλουν.

Τα Πυανόψια ή Πυανέψια γιορτάζονταν την έβδομη μέρα του μήνα

….καὶ σχεδὸν πάντες οἱ περὶ τῶν Ἀθήνησιν ἑορτῶν γεγραφότες Πυανεψιῶνος ἑβδόμῃ τὰ Πυανέψια Ἀπόλλωνι ἄγεσθαί φασι.

Τον μήνα Πυανεψιώνα τελούσαν και θυσία προς τιμήν του Διός.

Σύμφωνα με το χρησμό που δόθηκε στους Αθηναίους σε κάποια Ολυμπιάδα, θεσπίστηκε να γιορτάζονται και τα Προηρόσια, στο ναό του Διός στην Ήλιδα, γιορτές που τελούσαν οι Αθηναίοι στο όνομα όλων των Ελλήνων, με θυσίες μπροστά σε άροτρο, υπέρ καρποφορίας των μελλούμενων σπαρτών.

[Προηρόσια· αἱ πρὸ τοῦ ἀρότρου γινόμεναι θυσίαι περὶ τῶν μελλόντων ἔσεσθαι καρπῶν, ὥστε τελεσφορεῖσθαι· ἐγίνετο δὲ ὑπὸ Ἀθηναίων ὑπὲρ πάντων Ἑλλήνων …..καὶ γὰρ νῦν πολλὰς καὶ μεγάλας ὑμῖν τιμὰς ὀφείλω καὶ ζηλῶ παρὰ πᾶσιν Ἕλλησι μαντευομένοις τὸν Δία προηροσίαν ποιήσασθαι.]

Τα Προηρόσια γιορτάζονταν από τότε κάθε χρόνο στην Αθήνα, την πέμπτη ημέρα του μήνα, με θυσία βοδιών, με δεήσεις για την εξασφάλιση της ευφορίας της γης, μετά το όργωμα της με το άροτρο.

Προηρόσια: ὄνομα θυσίας ὑπὲρ τῶν καρπῶν γινομένης
ὑπ' Ἀθηναίων κατὰ μαντείαν ἐπὶ Ἤλιδι.

Ο τελευταίος μήνας των Μακεδόνων που τον έλεγαν Υπερβερεταίο, ταυτίζεται κατά ένα μέρος του με τον Οκτώβριο μήνα, για το λόγο αυτό αποκαλούνταν και ως πρώτος στο ημερολόγιο τους από τους μεταγενέστερους. Η διαφορά αυτή της μέτρησης των ημερών, φέρει τον μήνα άλλοτε ως πρώτο και άλλοτε ως τελευταίο στο ημερολόγιο των Μακεδόνων. Όταν ήθελαν να τονίσουν ότι κάποιος ήταν υπέργηρος, ή ότι κάτι ήταν παλιό έλεγαν πως είναι «Ὑπερβερεταῖο», διότι ο μήνας ήταν ο τελευταίος στο ημερολόγιο των Μακεδόνων.

Ὑπερβερεταῖος: κατὰ Μακεδόνας, ὄνομα μηνός. ὁ Ὀκτώβριος.
καὶ παροιμία· «Ὑπερβερεταῖος,» ἐπὶ τῶν ὑπερχρονίων εἴρηται· παρὰ γὰρ
Μακεδόσιν ὁ τελευταῖος μὴν τοῦ ἐνιαυτοῦ Ὑπερβερεταῖος ἀνεγράφη.

Οι Αιγύπτιοι τον μήνα τον έλεγαν Φαοφί.
Ὀκτώβριος· Φαοφί.

Για τους αρχαίους Ρωμαίους ο μήνας Οκτώβριος, αρχικά ονομαζόταν
«Σεμεντίλιος» από τη λέξη σπόρος, όπως διέσωσε η ιστορία τους.

Σεμεντίλιος ὁ Ὀκτώβριος ἀπὸ τοῦ σπόρου, ὡς ἡ παλαιότης παραδέδωκεν.

Αργότερα ο μήνας ονομάστηκε Ὀκτώβριος διότι ήταν ο όγδοος στη σειρά μήνας στο πρώτο ημερολόγιο των Ρωμαίων, (octo-ver=οκτώ-έαρ, άνοιξη) όταν ο Μάρτιος ήταν ο πρώτος μήνας στο ημερολόγιο τους, που σηματοδοτούσε και την αρχή της άνοιξης. Όταν αργότερα ο Ιανουάριος πήρε την πρωτιά, ο Οκτώβριος μετατέθηκε στη δέκατη θέση, δίχως να αλλάξει το όνομα του.

….καὶ γὰρ οὕτω καὶ παρ' ἡμῖν, εἰ πρῶτος ὁ Μάρτιος ἀριθμηθείη,
ὄγδοος ὁ Ὀκτώβριος εὑρίσκεται….

συνεχίζεται.....

Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

Σεπτέμβριος ο τρυγητής-αρχή φθινοπώρου

2009-09-13T13:00:00.000-07:00

Το φθινόπωρο οφείλει το όνομα του στο ρήμα φθίνω και τα οπωρικά που τελειώνουν σιγά-σιγά και σημαίνει την εποχή που φθίνουν, που παύουν να καρπίζουν
τα οπωροφόρα δέντρα:

<Φθινόπωρον>, ὁ σεπτέμβριος καὶ ὀκτώβριος καὶ νοέμ βριος, παρὰ τὸ φθίνειν,
τουτ' ἔστι παύειν ἐν αὐτοῖς τὴν ὀπώραν.

Ο πρώτος μήνας του φθινοπώρου ο Σεπτέμβριος οφείλει το όνομα του στον αριθμό επτά, σέπτεμ στα λατινικά το επτά και βερ το έαρ δηλαδή η άνοιξη, δηλώνοντας ότι ο μήνας ήταν ο έβδομος μήνας των Ρωμαίων, αρχίζοντας από τον Μάρτιο που αρχικά ήταν ο πρώτος μήνας του Ρωμαϊκού έτους και την εαρινή ισημερία στις 24 Μαρτίου, οπότε και αρχίζει η άνοιξη:

ὡς ἀρχὴν ἐνιαυτοῦ τὸν Μάρτιον μῆνα ἔταττον οἱ Ῥωμαῖοι, ὡς ἐκ τῆς τοῦ
παρόντος ἡμῖν μῆνός ἐστι λαβεῖν προσηγορίας· Σεπτέμβριον γὰρ αὐτὸν ὠνόμασαν, οἷον ἕβδομον ἀπὸ τοῦ ἦρος – σέπτεμ γὰρ τὰ ἑπτὰ καὶ βὲρ τὸ ἔαρ – τουτέστι
τοῦ Μαρτίου μηνός, οὗ κατὰ τὴν τετάρτην καὶ εἰκοστὴν ὁ ἥλιος <ἐν> κριῷ γενόμενος τοῦ ἦρος δίδωσι τὴν φύσιν ἐνάρχεσθαι.

Αργότερα όταν προστέθηκαν οι μήνες Φεβρουάριος και ο Ιανουάριος που πήρε και την πρώτη θέση στο ημερολόγιο, ο Σεπτέμβριος μετακινήθηκε στην ένατη θέση, αλλά ως ένατος μήνας από τους Χριστιανούς πια θεολόγους θεωρήθηκε Θείος, διότι αποτελείται από τρεις τριάδες.
Σύμφωνα με την Χριστιανική παράδοση ο μήνας είναι ο πρώτος του εκκλησιαστικού έτους. Πως έφτασε όμως να γιορτάζεται η εκκλησιαστική πρωτοχρονιά τον Σεπτέμβριο;
Στην Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία η φθινοπωρινή ισημερία της 24ης Σεπτεμβρίου, θεωρούνταν και ημέρα πρωτοχρονιάς. Ήταν εποχή που σύμφωνα με ρωμαϊκό διάταγμα η ημερομηνία αυτή καθόριζε την αρχή της Ινδίκτου, δηλαδή της 15ετούς περιόδου φορολογίας. Αργότερα έφτασε η 1η του μήνα αυτού να οριστεί ως πρώτη του εκκλησιαστικού έτους, όπως μας πληροφορεί ο Σ. Ευστρατιάδης στο Αγιολόγιο:

"Λέξις λατινική (indictio) όρισμόν σημαίνουσα καθ' όν κατά δεκαπενταετή περίοδον έπληρώνοντο εις τους αυτοκράτορας των Ρωμαίων οι φόροι. Κατά την εκκλησιαστικήν παράδοσιν, την αρχήν της ίνδικτιώνος είσήγαγεν ό Αύγουστος Καίσαρ (1 -14), ότε διέταξε την γενικήν των κατοίκων του Ρωμαϊκού κράτους απογραφήν και την είσπραξιν των φόρων, κατά την πρώτην του Σεπτεμβρίου μηνός. Από του Μεγάλου Κωνσταντίνου (313) έγένετο επισήμως χρήσις της Ινδικτιώνος ως χρονολογίας, έκτοτε δε ή εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως μέχρι του νυν εορτάζει την α' Σεπτεμβρίου ως αρχήν του εκκλησιαστικού έτους. "Ινδικτον ημιν ευλόγει νέου χρόνου, ώ και παλαιέ και δι' ανθρώπους νέε".

Ο Οκταβιανός Αύγουστος καθόρισε την πρώτη μέρα του Σεπτεμβρίου αυτή ως ημέρα της Ινδικτιώνος, δηλαδή ημέρα απογραφής των υπηκόων της αυτοκρατορίας για την είσπραξη των φόρων. Αλλού αναφέρεται ότι αρχικά η 23η του μηνός, ημέρα των γενεθλίων του, είχε οριστεί από τον Οκταβιανό ως ημέρα της ινδικτιώνος.
Από την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου η πρώτη Σεπτεμβρίου εορτάζεται ως αρχή του εκκλησιαστικού έτους.

Για τους αρχαίους Έλληνες ο αντίστοιχος μήνας είχε πολλά ονόματα ανάλογα με την περιοχή, οι Μακεδόνες ονόμαζαν το μήνα Γορπιαίο, Βοηδρομιώνα τον ονόμαζαν οι Αθηναίοι και κατά το μήνα αυτό τελούσαν τα Μεγάλα Μυστήρια, στην Πέργαμο τον έλεγαν Ὑπερβερεταῖο.

ἐν Ῥώμῃ μὲν ὁ καλούμενος μήν ἐστι Σεπτέμβριος3, ἐν Περγάμῳ
δὲ παρ' ἡμῖν Ὑπερβερεταῖος, Ἀθήνησι δὲ μυστήρια….

μὴν μὲν ἦν ὁ κατὰ Ῥωμαίους καλούμενος Σεπτέμβριος, κατὰ δὲ τοὺς Αἰγυπτίους Θὼθ καὶ κατὰ Μακεδόνας Γορπιαῖος ….

Στην Αθήνα την 5η ημέρα του μηνός Βοηδρομιώνος γιόρταζαν τα Γενέσια, μια γιορτή αφιερωμένη στους προγόνους, ημέρα πένθιμη προς τιμήν των γενετών (προγόνων).
Κατά τον εορτασμό των Γενεσίων τελούσαν θυσία αφιερωμένη στη θεά Γαία.
Η 6η του μήνα ήταν ημέρα αφιερωμένη στην Αγροτέρα Αρτέμιδα, με πομπές και θυσίες στο ναό της θεάς στις Άγρες.
Την 7η ημέρα του μήνα γιόρταζαν τα Βοηδρόμια, μια γιορτή αφιερωμένη στον Απόλλωνα Βοηδρόμιο, προστάτη των πολεμιστών. Αρχικά η γιορτή καθιερώθηκε προς τιμήν της νίκης του Θησέα κατά των Αμαζόνων, αργότερα όμως την ίδια μέρα γιόρταζαν και τη νίκη των Αθηναίων κατά των Περσών στον Μαραθώνα.
Στις 15-22 του Βοηδρομιώνος τελούνταν τα Μεγάλα Μυστήρια (Ελευσίνια) ανά 5ετία.

Το μήνα αυτό οι πρόγονοι μας έπιναν πολύ γάλα και εύχονταν για υγεία.
Σύμφωνα με το Δημόκριτο κατά το μήνα Σεπτέμβριο συμβαίνουν εναλλαγές ανέμων και επικρατούν βροχές, φυσιολογικά φαινόμενα για την εποχή, απλά εμείς κακομάθαμε να κρατάει το καλοκαίρι μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου και φέτος που ο καιρός είναι φυσιολογικός μας κακοφαίνεται.
Στο τέλος του μήνα εκδημούν τα χελιδόνια και όλα τα αποδημητικά πουλιά, γεγονός που έχει καταγραφεί από την αρχαιότητα ακόμη.

Ο μήνας Σεπτέμβριος συνδέεται άμεσα με την καρποφορία της αμπέλου και του τρύγου,
γι’ αυτό στην παράδοση μας διασώθηκε και με το όνομα τρυγητής.

Σεπτέμβριος δὲ τοὺς γλυκεῖς βότρυς φέρει,
Καὶ ληνοβατῶν εὐλογεῖ τὰς ἐλπίδας,
Καὶ ξυλίνην γέγηθε πιθάκνην βλέπων.

Κύρια ασχολία όσων καλλιεργούν αμπέλια αυτόν τον καιρό είναι ο τρύγος.
Έτσι ο μήνας από την αρχαιότητα ακόμη στα ψηφιδωτά εικονίζεται ως τρυγητής με το πλεκτό κοφίνι, να πατάει ξυπόλητος σταφύλια στο πατητήρι, πάντοτε με την εύθυμη παρέα του, άνδρες και γυναίκες.
Από τον ευλογημένο από το θεό Διόνυσο καρπό παράγεται ο μεθυστικός οίνος.

Η εποχή του τρύγου πάντοτε στην ιστορία της καλλιέργειας αμπέλου ήταν ένα λαϊκό πανηγύρι, καθώς για την συγκομιδή του καρπού απαιτούνται πολλά χέρια.
Ο τρύγος πάντα και παντού τελειώνει με χαρές, φαγοπότι και τραγούδια.

Ο ΛΕΙΔΙΝΟΣ

Ένα μοναδικό έθιμο αναπαράστασης του θανάτου και της ανάστασης όχι μόνο ανθρώπων αλλά και της φύσης, με την έλευση του φθινοπώρου και του επερχόμενου χειμώνα πραγματοποιείται κάθε χρόνο στην Αίγινα.
Ο μορφωτικός πολιτιστικός σύλλογος Κυψέλη κάθε χρόνο αναβιώνει το έθιμο του Λειδινού.

Πρόκειται για αναβίωση ενός αρχαίου εθίμου που συμβολίζει το τέλος της καρποφορίας και την προετοιμασία της γης να δεχθεί στα σπλάχνα της τους νέους σπόρους. Οι νέοι σπόροι θα κοιμηθούν βαθιά, θα πέσουν σε λήθαργο, σε ένα φαινομενικά βαθύ θάνατο, αλλά την Άνοιξη θα γίνει το θαύμα και θα αναστηθούν, θα ξεπροβάλλουν στον ήλιο, θα μεγαλώσουν, θα αναπτυχθούν και θα χαρίσουν και πάλι τους καρπούς τους στους ανθρώπους που κόπιασαν να τους σπείρουν και να τους φροντίσουν όλον αυτόν τον καιρό.
Σύμφωνα με την παράδοση Λειδινό στο γλωσσάρι του γλωσσικού ιδιώματος της Αίγινας είναι το Δειλινό, δηλαδή το μικρό γεύμα που κατά το δειλινό έτρωγαν όσοι ασχολούνταν με τις γεωργικές εργασίες, ένα γεύμα απλό και λιτό που πάντα συνοδευόταν και από λίγο κρασί.

Σύμφωνα με το έθιμο του Λειδινού οι γυναίκες κατασκευάζουν ένα ανδρικό ομοίωμα νέου αγρότη από άχυρα. Το κεφάλι του το κατασκευάζουν από Αιγινίτικο παραδοσιακό κανάτι που το ζωγραφίζουν με ανδρικά χαρακτηριστικά.

[Φωτο από το βιβλίο Γ.Α.Μέγα

"Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας"]

Στολίζουν τον υποτιθέμενο νεκρό με άχυρα, λουλούδια, αρωματικά φυτά, του φορούν και τραγιάσκα αφού είναι αγρότης.
Με την αναβίωση του εθίμου επικράτησε να τοποθετούν απαραιτήτων μεγάλα γεννητικά όργανα στο Λειδινό, συνήθως ένα γουδοχέρι με δυο μεγάλα ρόδια, επάνω από τα ρούχα ώστε να φαίνονται.
Ξαπλώνουν το νεκρό σε τραπέζι ή τάβλα, του αφιερώνουν διάφορους εφήμερες σπόρους σπαρμένους πρόχειρα, παρόμοιους με τους κήπους του Αδώνιδος, του αφιερώνουν και κάθε είδους αγροτικά εργαλεία, πλεκτά καλάθια αλλά τα μικρά παιδιά κρατούν και καλάμια που συμβολίζουν τις λαμπάδες. Γύρω του τοποθετούν κόλλυβα και οι γυναίκες τον μοιρολογούν. Αρχικά μόνο μοιρολογούσαν αργότερα υπήρξε και στιχομυθία μεταξύ του χορού όπου ρωτάνε:

-Του φορέσατε το καλό του πουκάμισο;

- Του το φορέσαμε

- Του βάλατε τα καλά του παπούτσια;

- Του βάλαμε τα πιο καλά.

- Του φορέσατε το καλό του παντελόνι;

- Του φορέσαμε το ντρίλινό του!

- Του βάλατε το κασκέτο του;

- Του φορέσαμε την όμορφη τραγιάσκα του.

- Μην ξεχάσατε κάτι;

- Τίποτα δεν ξεχάσαμε.

- Τα στολίδια τού τα βάλατε;

- Αχού, γρήγορα τα στολίδια του. Να εδώ τα 'χουμε.

Στο σημείο αυτό του βάζουν τα φαλλικά σύμβολα το γουδοχέρι και τα ρόδια.

Όλοι θρηνούν για το χαμό του νέου τραγουδώντας το τραγούδι του Λειδινού:

Λειδινέ μου – Λειδινέ μου,
τσαι κλισαρομένε μου.
Όπου σε κλισαρώσανε με την ψιλή κλισάρα
τσαι όπου σε περνούσανε αφ’ την Αγιά Βαρβάρα
Λειδινέ μου – Λειδινέ μου
Φεύγεις, πάεις Λειδινέ μου, τσ εμάς αφήνεις κρύους,
πεινασμένους, διψασμένους κι όχι λίγο μαραμένους.
Λειδινέ μου – Λειδινέ μου

Πάλι θα ‘ρθεις Λειδινέ μου, με του Μάρτη τις δροσιές,
Με τ’ Απρίλη τα λουλούδια τσαί του Μάη τις δουλειές.
Λειδινέ μου – Λειδινέ μου
Ήρθε η ώρα να μας φύγεις, πάαινε εις το καλό,
τσαι με το καλό να έρθεις κι όλους να μας βρεις γερούς.
Λειδινέ μου – Λειδινέ μου και κλισαρωμένε μου.

Μετά τον απαιτούμενο θρήνο πηγαίνουν να θάψουν το νεκρό, στολισμένο, σχηματίζοντας πομπή, κρατώντας λουλούδια, φοίνικες (σύμβολο αναγέννησης) κλπ.
Θάβουν σε λάκκο το νεκρό αλλά παίρνουν πίσω μαζί τους το ομοίωμα του Λειδινού φωνάζοντας «αναστήθηκε ο Λειδινός» (παλαιότερα το ξέθαβαν σε τρεις ημέρες). Ξεκινάει γλέντι με μεζέδες, σιτάρι, κριθαροκουλούρες, κρασί και λιχουδιές, χορούς και τραγούδια.
Το έθιμο χάθηκε το 1940 λόγω του β΄ παγκοσμίου πολέμου, αλλά μεταπολεμικά με τις φιλότιμες προσπάθειες της κυρίας Ασπασίας Γκίκα αναβίωσε και σιγά-σιγά και πάλι έσβησε. Το 1994 ο σύλλογος Κυψέλη επανέφερε και πάλι την αναβίωση του εθίμου.
Την εποχή που το έθιμο αναβίωσε με προσπάθεια της Ασπασίας Γκίκα προστέθηκε και ο φαλλός. Οι γυναίκες του χωριού, ιδιαίτερα όσες δεν είχαν παιδιά, οι στιγματισμένες από την κοινωνία ως στέρφες, τρίβανε στο σώμα τους τον υπερμεγέθη φαλλό του Λειδινού, ώστε να πάρουν τη μαγική του δύναμη, με επικλήσεις για γονιμότητα.

Την 14η Σεπτεμβρίου, ημέρα της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού με το βασιλικό που μοιράζεται στην εκκλησία οι νοικοκυρές πιάνουν προζύμι, που το συντηρούν και το έχουν όλη τη χρονιά.
Στις αγροτικές περιοχές παλαιότερα αλλά σε πολλές περιοχές μέχρι και σήμερα πηγαίνουν πολυσπόρια να ευλογηθούν στην εκκλησία.

Γ.Α.Μέγας, "Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας

Υπάρχει σχεδόν πανελλήνια η συνήθεια, όταν θερίζουν, από το τελευταίο δεμάτι στάχυα, να πλέκουν με τέχνη μια ωραία δέσμη, που ονομάζεται από το σχήμα της "χτένι", "ψαθί" ή "σταυρός". Την κρεμούν έπειτα στο εικονοστάσι του σπιτιού ή στο μεγάλο δοκάρι του (τον μεσιά) ως ΄"αγιωτικό" (σαν να έχει δηλαδή θρησκευτικό χαρακτήρα). Όταν έρθει ο καιρός της σποράς, τότε τους κόκκους του σιταριού της δέσμης αυτής, που έχουν ήδη ευλογηθεί την ημέρα της Υψώσεως του Σταυρού στην εκκλησία, τους ανακατεύουν με τον σπόρο.".

"Η ιερότητα της μέρας συντελεί, ώστε να γίνονται τότε οι προετοιμασίες για τη σπορά που πλησιάζει, και κυρίως η ευλόγηση του προορισμένου γι'αυτήν εκλεκτού σπόρου.
Για τον σκοπό αυτό στέλνουν στην εκκλησία πολυσπόριο, μείγμα απ'όλα τα είδη των σπόρων, για να λειτουργηθούν και να ευλογηθούν. Αναφέρω μερικά παραδείγματα.
Στους Γαλανάδες της Νάξου την ημέρα αυτή "κάθε γεωργός θα βάλει σε μια πετσέτα λίγο κριθάρι, λίγα φασόλια, κουκιά και ό,τι άλλο έχει, για να σπείρει, και τα πάει στην εκκλησιά κι αφήνει την πετσέτα του δεξιά της Αγίας Θύρας ' εκεί σχηματίζεται σωρός ολόκληρος, τον οποίον ο ιερεύς ευλογεί μετά το τέλος της λειτουργίας.
Καθένας κατόπιν παίρνει την πετσέτα του με το λειτρουημένο σπόρο.
Όταν πρόκειται να σπείρει, ο γεωργός θα βάλει μέσα στο δισάκι του, που περιέχει τον σπόρο, που θα σπείρει, και λίγο λιτρουημένο σπόρο, λέγων:
Έλα Χριστέ μου και Παναγιά μου, η ώρα η καλή."
Στη Σκύρο "βράζουν κόλλυβα για την υγεία των παιδιών τους.
Τα παιδιά, παίρνει καθένα τη χαδούλα του (ταψάκι μπακιρένιο βαθουλό) και την πάει μονάχο του στην εκκλησιά, στον Εσπερινό."

Στα Καλάβρυτα στα Κλουτσινοχώρια
"πάνε πολυσπόρι στην εκκλησιά, δηλαδή ένα σπυρί από όλους τους καρπούς (σιτάρι, κριθάρι, φασόλια κ.λ.π.) μέσα σ'ένα μαντίλι, το οποίο θέτουν κατά την λειτουργίαν υπό την Αγίαν Τράπεζαν ' επανερχόμενοι ρίπτουν το καθέν εις τον σωρόν του."
Στην Επίδαυρο "το σιτάρι, που θα ευλογήσει ο παπάς το πρωί του Σταυρού στην Εκκλησία, είναι από το "σταυρό", δηλαδή από την τελευταία χεράδα, που κόψανε το θέρο στο χωράφι."

Ο Χριστόδουλος Χάλαρης στο δίσκο του ΔΡΟΣΟΥΛΙΤΕΣ, εμπνεύστηκε από το έθιμο του Λειδινού και συνέθεσε το ομώνυμο τραγούδι που το ερμηνεύει η ΔΗΜΗΤΡΑ ΓΑΛΑΝΗ με την καθάρια κρυστάλινη φωνή της.
Η Ηλακάτη δημιούργησα για όλους εσάς τους αναγνώστες αυτού του ιστολογίου ένα μικρό βίντεο για το έθιμο, που ντύθηκε με την υπέροχη μουσική του ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΧΑΛΑΡΗ στο τραγούδι του ΛΕΙΔΙΝΟΎ.

ΟΡΦΕΩΣ ΥΜΝΟΣ 40

Δήμητρος Ἐλευσινίας,
θυμίαμα στύρακα

Δηώ, παμμήτειρα θεά, πολυώνυμε δαῖμον,
σεμνὴ Δήμητερ, κουροτρόφε, ὀλβιοδῶτι,
πλουτοδότειρα θεά, σταχυοτρόφε, παντοδότειρα,
εἰρήνηι χαίρουσα καὶ ἐργασίαις πολυμόχθοις,
σπερμεία, σωρῖτι, ἀλωαία, χλοόκαρπε,
ἣ ναίεις ἁγνοῖσιν Ἐλευσῖνος γυάλοισιν,
ἱμερόεσσ', ἐρατή, θνητῶν θρέπτειρα προπάντων,
ἡ πρώτη ζεύξασα βοῶν ἀροτῆρα τένοντα
καὶ βίον ἱμερόεντα βροτοῖς πολύολβον ἀνεῖσα,
αὐξιθαλής, Βρομίοιο συνέστιος, ἀγλαότιμος,
λαμπαδόεσσ', ἁγνή, δρεπάνοις χαίρουσα θερείοις
σὺ χθονία, σὺ δὲ φαινομένη, σὺ δε πᾶσι προσηνής
εὔτεκνε, παιδοφίλη, σεμνή, κουροτρόφε κούρα,
ἅρμα δρακοντείοισιν ὑποζεύξασα χαλινοῖς
ἐγκυκλίοις δίναις περὶ σὸν θρόνον εὐάζουσα,
μουνογενής, πολύτεκνε θεά, πολυπότνια θνητοῖς,
ἧς πολλαὶ μορφαί, πολυάνθεμοι, ἱεροθαλεῖς.
ἐλθέ, μάκαιρ', ἁγνή, καρποῖς βρίθουσα θερείοις,
εἰρήνην κατάγουσα καὶ εὐνομίην ἐρατεινὴν
καὶ πλοῦτον πολύολβον, ὁμοῦ δ' ὑγίειαν ἄνασσαν.

Δήμητρος Ἐλευσινίας,
θυμίαμα στύρακα

Δηώ, μητέρα των πάντων, θεά πολυώνυμη δαίμονα,
Σεμνή Δήμητρα, παιδοτρόφε, που παρέχεις πλούτο κι ευτυχία, σταχυοτρόφε, παντοδότειρα, που χαίρεσαι στην ειρήνη και στις πολύμοχθες εργασίες,
προστάτιδα των σπερμάτων, που παρέχεις γεννήματα,
προστάτιδα της συγκομιδής του αλωνίσματος και των χλωρών καρπών,
που κατοικείς στις αγνές κοιλάδες της Ελευσίνας, πολυπόθητε,
αγαπητή, τροφέ θνητών,
εσύ πρώτη έζευξες τον αυχένα των καματερών βοδιών (για καλλιέργεια)
και χάρισες περιπόθητο βίο στους θνητούς τους πανευτυχείς,
συντελείς στην αύξηση των φυτών, είσαι σύνοικος του Βρομίου (Διόνυσου), λαμπροτιμημένη, αγνή, χαίρεσαι με τα θερινά δρεπάνια.
Εσύ χθόνια (κάτω από τη γη) αλλά και φανερή, εσύ σε όλους προσιτή,
αγαθή προς τα τέκνα σου, εσύ που αγαπάς τα παιδιά,
σεμνή, κόρη που τρέφεις τα παιδιά,
έζευξες άρμα δρακόντων με χαλινάρια,
οπαδών που κραυγάζουν γύρω από το θρόνο σου με κυκλικούς χορούς.
Θεά μονογενή, θεά πολύτεκνε, πολυσέβαστη στους θνητούς,
με πολλές πολυάνθεμες και ιεροθηλείς μορφές.
Έλα μακάρια, αγνή, που βρίθεις από καλοκαιρινούς καρπούς,
φέρε ειρήνη και ευνομία πολυπόθητη και πλούτο πολυευτυχισμένο,
μαζί με αυτά και την βασίλισσα υγεία.

απόδοση στίχων: Ματσιαρόκου Χρυσούλα

Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

Κρονιών-Εκατομβαιών-Ιούλιος, γιορτές του ήλιου

2009-07-12T10:27:00.000-07:00

Το αρχαιότερο όνομα του μήνα ήταν Κρονιών και προς τιμήν του Κρόνου τελούνταν γιορτές.

Οι γιορτές αυτές από πολλούς συγγραφείς αναφέρεται ότι τελούνταν τους μήνες Ποσειδεώνα και Γαμηλιώνα, αυτό συμβαίνει διότι αρχικά οι Αθηναίοι γιόρταζαν την αρχή του έτους μετά τη χειμερινή τροπή του ήλιου, αργότερα όμως με την πρώτη νέα σελήνη μετά τη θερινή τροπή του.

Έτσι ο πρώτος μήνας των Αθηναίων αντιστοιχούσε προς το τελευταίο ήμισυ του σημερινού Ιουνίου και το πρώτο μέρος του Ιουλίου. Στο τέλος του μήνα Ιουλίου που λεγόταν Μεταγειτνιών τελούνταν γιορτές αφιερωμένες στο Μεταγείτνιον Απόλλωνα, προς ανάμνηση της μετοικησίας των κατοίκων της Μελίτης στην Αττική.

Ο μήνας Ιούλιος οφείλει το όνομα του στη γέννηση του Ιουλίου Καίσαρα, που γεννήθηκε το μήνα Εκατομβαιώνα των Αθηναίων, “Quintilis” για τους Λατίνους, διότι στο δικό τους ημερολόγιο ήταν ο πέμπτος μήνας, όταν ο χρόνος άρχιζε από το μήνα Μάρτιο.

Οι είδες του Ιουλίου συνέπιπταν με τη 15η ημέρα του μήνα.

Τη νύχτα της Εαρινής Ισημερίας που συνέπιπτε με τη 12 μέρα του Εκατομβαιώνος, στην Ελλάδα, σε όλες τις ελληνικές αποικίες, και στα παράλια των Μικρασιατικών αποικιών γιόρταζαν τα Κρόνια. Στην Αρχαία Ολυμπία στον Κρόνιο Λόφο, ιερείς πραγματοποιούσαν θυσία μεγαλοπρεπή.

Στις γιορτές των Κρονίων οι δούλοι είχαν αργία και μπορούσαν να παρευρεθούν στο γιορτινό τραπέζι, ενώ οι άρχοντες εκτελούσαν τα χρέη των δούλων. Το γεγονός αυτό οφείλεται στην ευχάριστη είδηση της διάνοιξης των Τεμπών, όταν ο πατέρας Κρόνος χώρισε τα βουνά, με αποτέλεσμα η τεράστια λίμνη - που κάλυπτε τότε την κοιλάδα της Θεσσαλίας - να αδειάσει, και έτσι γεννήθηκε μια τεράστια εύφορη περιοχή, που θα παρείχε καρπούς και καταφύγιο σε μεγάλους πληθυσμούς, ζώων και ανθρώπων.

Το χαρμόσυνο γεγονός βρήκε τους τότε βασιλείς σε συμπόσιο, και τόσο μεγάλη ήταν η χαρά τους, που σηκώθηκαν και υπηρέτησαν τους αγγελιοφόρους που έφεραν μια τόσο χαρμόσυνη είδηση. Από αυτή τη γη θα επωφελούνταν όλοι.

Από τότε κρατάει το έθιμο των δούλων.

(λεπτομέρειες θα βρείτε στο βιβλίο, που βρίσκεται σε καλό δρόμο)

Οι γνώσεις για τις επιστήμες και την γεωλογία ήταν τεράστια, αν λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι η διάνοιξη των Τεμπών συνέβη πολλά εκατομμύρια έτη πριν ζήσουν οι αρχαίοι μας πρόγονοι, αλλά τη γνώση αυτή τη διέσωσαν μέσα σε απλά δοσμένους μύθους, που τους μάθαιναν ακόμη και μικρά παιδιά, και είμαστε τυχεροί που έφθασαν μέχρι τις μέρες μας, ώστε να με τη σειρά μας να μπορούμε να τους αποκρυπτογραφούμε και να βρίσκουμε τόσες αλήθειες.

Την εποχή αυτή, Ιούνιο-Ιούλιο, θερίζονται και αλωνίζονται τα στάχυα, οι άνθρωποι παίρνουν τους καρπούς της γης, που είναι άφθονοι. Ως προσφορά στους θεούς που βοήθησαν στην ευφορία των καρπών, στην αρχαιότητα προσέφεραν τη δεκάτη, το 1/10 δηλαδή της συγκομιδής των καρπών, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης και ευχαριστίας, αρχικά στους θεούς Κρόνο (Ήλιο) και Ρέα (Γαία), που ήταν υπεύθυνοι για την καλή σοδειά.

Η δεκάτη αποδιδόταν στα ιερά των θεών και υπήρχαν ειδικές αποθήκες για τις προσφορές αυτές των πιστών.

προσφορά πρώτων καρπών στον Κρόνο

Στο μήνα είναι αφιερωμένο το κόκκινο ρουμπίνι.

Το μήνα αυτόν αρχίζουν τα κυνικά καύματα, όταν μεσουρανεί το άστρο του Κυνός.

Οι αρχαίοι πρόγονοι πίστευαν ότι αν βροντήσει επί της σεληνιακής νουμηνίας, θα υπήρχε ευθηνία (πληθώρα αγαθών, αφθονία), και πτώση καρπών. Θα ακολουθούσε καλό φθινόπωρο και βαρύς χειμώνας, θα ερχόταν αέριες ταραχές που γεννιούνται σπάνια και καύσωνας (καύμα) και σφοδρές βροχές, οπότε την επόμενη χρονιά θα ακολουθούσε έλλειψη καρπών και σίτου.

Το μήνα Ιούλιο επιβαλλόταν σεξουαλική αποχή και αποφεύγονταν οι πολλές τροφές.

Κατάλληλες τροφές θεωρούνταν τα ψάρια, τα οξυμέλιτα

(τροφές με ξίδι και μέλι) και τα οξογάριτα (τροφές με ξίδι +αλάτι),

τα χυμώδη φρούτα, ο λευκός οίνος, που τον κατανάλωναν άφθονο, λίγο φαγητό, όχι καρυκεύματα.

Τα λουτρά κατά το μήνα αυτό ήταν πολύ δημοφιλή.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια

Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

ΕΚΑΤΟΜΒΑΙΏΝ-ΙΟΥΛΙΟΣ το έθιμο της περπερίτσας

2009-06-28T13:47:00.000-07:00

Ο μήνας Εκατομβαιών είναι αφιερωμένος στη λατρεία του Ήλιου-Απόλλωνα.
Προς τιμήν του θεού γινόταν θυσία εκατό βοδιών (εκατόμβη) και
στο γεγονός αυτό οφείλει το όνομα του ο μήνας.

Έπρεπε να τιμήσουν τον ήλιο-θεό.
Όλοι οι λαοί έχουν στραμμένο το βλέμμα στον ουρανό για να τιμήσουν τον ήλιο.
Η αιωνιότητα του πρωταρχικού όντος, η αιωνιότητα του φωτός,
που ταυτίζετι με το πρωταρχικό ον, τιμάται στο όνομα του ήλιου.

Ο Ήλιος-θεός, η πηγή του φωτός, λατρεύτηκε με πολλά ονόματα,
ως Κρόνος-Δίας, Διόνυσος-Βάκχος, Όσιρις-Ώρος, Μίθρας, Άττις, και πολλά άλλα,
διότι η δύναμη του η ζωογόνος και ζωοποιός, δίνει ζωή στον πλανήτη μας.

Μέχρι πριν λίγα μόνο χρόνια, το βράδυ της 23ης Ιουνίου, παραμονή του Αη-Γιαννιού, ακόμη και στις πόλεις, ανάβαμε τεράστιες φωτιές στα τρίστρατα (στα σταυροδρόμια), ευτυχώς το έθιμο διατηρείται ακόμη ζωντανό στα χωριά της πατρίδας μας.
Από την αρχαιότητα οι μέρες αυτές είναι αφιερωμένες στο θεό Ήλιο, (θερινή ισημερία). Οι φωτιές πρέπει να γίνουν όσο το δυνατό ψηλότερες, ώστε να αποδίδουν τεράστια λάμψη και θερμότητα, πρέπει να μιμούνται την πύρινη λάμψη και την θερμαντική ιδιότητα, αλλά και την θεραπευτική του βασιλιά ήλιου, που τώρα διανύει με το άρμα του, το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, στα μέσα του μήνα Ιουλίου, περίπου θα εορταστεί και ως Ηλίας,
η γιορτή του θεού Ήλιου, αναβιώνει μέσα από τον Χριστιανισμό,
όπου του αποδίδονται τιμές στα όρη και τις ραχούλες.

Η αγάπη του λαού για τον Ήλιο-θεό, με τον Χριστιανισμό δεν έσβησε από τη λαϊκή συνείδηση αλλά απλά αντικαταστάθηκε με έναν Άγιο που η γέννηση του ήταν στενά συνδεδεμένη με την Έλευση του νέου θεού-Ήλιου, του Χριστού. Ο Αη-Γιάννης είναι ο βαπτιστής του Κυρίου, αυτός που θα τον σφραγίσει με τη δωρεά του Αγίου-Πνεύματος, του πατέρα Θεού που επιβλέπει τα πάντα και προτρέπει βίο καθαρό και αμόλυντο, μακριά από κακές συνήθειες και πράξεις, ώστε η ψυχή του να μπορέσει καθαρή να περάσει σε ανώτερο πνευματικό επίπεδο.
Ένα βίο αρετής, που θα οδηγήσει τον κάθε άνθρωπο που αργότερα θα βαπτιστεί και εκείνος στο όνομα Του, στην αγκαλιά του φωτεινού Όντος, στο ΦΩΣ.

Την παραμονή λοιπόν του Αη-Γιάννη του Λαμπαδιάρη, συνηθίζουμε να ανάβουμε φωτιές και σταυρωτά να πηδάμε την φωτιά, ώστε να διώχνουμε την επίδραση κάθε κακού πνεύματος, να παίρνουμε δύναμη ζωογόνο από την δύναμη της φωτιάς, να καθαρίζουμε πνεύμα και σώμα από κάθε κακιά σκέψη και ασθένεια, εξαγνιστική και καθαρτική ιδιότητα πυρός.

Στις φωτιές του Αη-Γιαννιού θα καούν εκτός των άλλων και, τα άνθινα στεφάνια της Πρωτομαγιάς, όπως ακριβώς γινόταν με τα στεφάνια της ειρεσιώνης.
Η ειρεσιώνη ήταν κλαδιά και στεφάνια δάφνης ή ελιάς, στολισμένο με καρπούς και γεννήματα, που ήταν αφιερωμένη στο θεό Απόλλωνα, και σκοπό είχε την επίκληση για ευφορία, καρποφορία, ευημερία αλλά λειτουργούσε και ως αποτροπαϊκό σύμβολο.
Τα παιδιά κρατώντας την ειρεσιώνη, γύριζαν στους δρόμους και τραγουδούσαν το τραγούδι της ειρεσιώνης. Όταν τελείωνε το δρώμενο, τα κλαδιά της ειρεσιώνης τα κρεμούσαν στην εξώπορτα και τα έκαιγαν στο τέλος της χρονιάς, που για τους Αθηναίους συνέπιπτε με το τέλος του μήνα Σκιροφοριώνα, κατά την θερινή ισημερία.
Ο Εκατομβαιώνας για τους Αθηναίους ήταν ο πρώτος μήνας του ημερολογίου τους, ήταν μήνας αφιερωμένος στο Θεό-Ήλιο-Απόλλωνα.

[Παρόμοια έθιμα πυρός, τελούνται κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο, σε όλη τη Μακεδονία και την υπόλοιπη Ελλάδα όπου τεράστιες φωτιές ανάβονται προς τιμή της γέννησης του Κυρίου, ή για την έλευση του νέου έτους.
Θρακικό έθιμο τελείται στα τέλη του χειμώνα, την παραμονή της πρώτης μέρας του μήνα Μαρτίου, μήνα που σηματοδοτεί την έλευση της άνοιξης, όταν ο ήλιος θα ζεστάνει με τις ακτίνες του τη γη, δίνοντας ζωή σε όλα τα νέα φυτά. Στο έθιμο της πυράς, αυτή τη μέρα τεράστιες φωτιές ανάβονται στα τρίστρατα και όλοι οι κάτοικοι σχηματίζουν κύκλους γύρω από τη φωτιά, συνήθως ντυμένοι με κλαδιά κισσού. Η πορά και οι κύκλοι συμβολίζουν τη ζωογόνο δύναμη του ήλιου, οι κύκλοι είναι η αέναη πορεία του ήλιου, που μια χάνεται και μια επανέρχεται πάνω στη γη δρώντας ευεργετικά με τις θερμές ακτίδες του, που χάρη σε αυτόν τα πάντα έχουν ζωή. Στις Δελφικές γιορτές, είναι εμφανής και η αστρονομική γνώση, που συμβόλιζε ως μεγάλη μεταλλική σφαίρα τον ήλιο στο κέντρο ενός λάβαρου, που οδηγούσε την Δελφική πομπή και γύρω-γύρω τους υπόλοιπους πλανήτες και τη σελήνη, ως μικρότερες σφαίρες, που άλλοτε απομακρύνονταν και άλλοτε πλησίασαν στην κεντρική σφαίρα ήλιο,
τον ζωογόνο θεό ΉΛΙΟ-ΑΠΟΛΛΩΝΑ.
Στο Θρακικό δρώμενο της πυράς, όλοι φορούσαν στεφάνια κισσού
(φυτό του Ήλιου-Βάκχου) και εύχονταν για καλή υγεία.
Επειδή ήταν γνωστή και η ευεργετική επίδραση του ήλιου και της φωτιάς, ενάντια στις ασθένειες, φώναζαν «έξω οι ψύλλοι», ουσιαστικοί έδιωχναν κάθε κακό και ασθένεια, καθαρτική-εξαγνιστική επίδραση του πυρός. Σε άλλες Θρακικές περιοχές το ίδιο έθιμο, μετατέθηκε στο τέλος της αποκριάς, όπου μετά την πυρά εύχονταν όλοι καλή-Σαρακοστή.
Δεν είναι τυχαίο που τέτοια έθιμα γίνονται στη θερινή και χειμερινή ισημερία ή στο ηλιοστάσιο. Ο ήλιος πάντοτε θεωρούνταν ο ζωοδότης θεός που είχε άμεση σχέση με την εξέλιξη των καρπών.]

Στις 29 Ιουνίου σε πολλές περιοχές της Ελλάδος, αλλά ιδιαίτερα στη Θεσσαλία, επιβιώνει ακόμη και στις μέρες μας το έθιμο της Περπερίτσας ή Περπερούνας.

Σε πολλές περιοχές της Ελλάδος, Μακεδονία, Θεσσαλία, Θράκη, Εύβοια, Φθιώτιδα και αλλού, τελούνταν και σε ορισμένες τελείται ακόμη και σήμερα το έθιμο της περπερίτσας που είναι η βύδρα, υδρόβιο ζώο. Σκοπός της τελετής και της επίκλησης μέσω του τραγουδιού αλλά και του ομώνυμου χορού είναι η άμεση βροχόπτωση με σκοπό να αναπτυχθούν όλα τα φυτά και οι καρποί, ώστε να ευοδωθούν οι κόποι των αγροτών και να πλουταίνει το βιός τους.
Κορίτσια ή αγόρια, ανάλογα με την περιοχή όπου τελείται το δρώμενο, ντύνονται με τσουβάλια και στολίζονται σε όλο το σώμα τους με φύλλα και κρατάνε στα χέρια τους διάφορα αγγεία νερού. Γυρίζουν τις γειτονιές και τραγουδούν
το τραγούδι της περπερίτσας, το τραγούδι της βροχής.

Συνήθως το έθιμο τελείται την άνοιξη, τότε που η βροχή είναι
ευεργετική για την ανάπτυξη των περισσοτέρων φυτών και καρπών.
[Τζετώ Ανατολικής Θράκης: Για να βρέχη τον Απρίλη, την Πρωταπριλιά έκαμναν περπερίτσα. Ενα μικρό κορίτσι το σκέπαζαν με λάπατα απ' το κεφάλι ως τα πόδια και το έτρεχαν το πρωί στα σπίτια. Η περπερίτσα χόρευε και τα παιδιά τραγουδούσανε: "Περπερίτσα περπατούν τον Θεόν περικαλούν...".]
Πηγή: [Σταμούλη-Σαραντή 1939, 23]

Έμεινε όμως στη Θεσσαλία να γιορτάζεται στις 29 Ιουνίου, σε μια εποχή όπου για τα σπαρτά, κυρίως τα δημητριακά μια βροχή την εποχή αυτή του αλωνίσματος και του λιχνίσματος τους, μάλλον καταστρεπτική θα έπρεπε να θεωρείται, όπως και για πολλά καρποφόρα δέντρα που ήδη έχουν δέσει και αποδίδουν τους καρπούς τους αυτήν την εποχή.

Μάλλον πρόκειται για δυο διαφορετικά έθιμα που τελικά επικράτησαν ως ένα.
Στα Ορφικά, συναντούμε ύμνους προς τις αγροτικές θεότητες όπου γίνεται σαφής επίκληση για βροχή, αλλά και επίκληση στο Θεό-Δία να προκαλέσει βροχή ευεργετική.

Στις αρχές του Ιουλίου αρχίζουν τα καύματα (καύσωνες) που αποδίδονταν από την αρχαιότητα στην εμφάνιση του κρυφού άστρου (άστρου του Κυνός-του Σείριου).
Στην αρχαιότητα αυτή η εποχή συνέπεσε με μια μεγάλη καταστροφή της Αιγιαλίτιδος ζώνης. Ο μύθος μιλάει για πολλές περιοχές αλλά κυρίως για τη νήσο Κέα,
όπου έπεσε μεγάλος λιμός (λοιμός).
Στη νήσο είχαν βρει κυνηγημένοι από τύψεις κακούργοι, και ο Απόλλωνας έστειλε ασυνήθιστα καύματα που κράτησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα να ξεραθούν τα πάντα, ακόμη και τα πολλά νερά του νησιού εξαφανίστηκαν και οι κάτοικοι ήταν σε απόγνωση. Ζήτησαν και πήραν χρησμό που τους παρακινούσε
να ζητήσουν τη βοήθεια του Αρισταίου, γιου του θεού Απόλλωνα.
Ο Αρισταίος κατέφθασε στο νησί, οι κακούργοι βρέθηκαν και τιμωρήθηκαν για τα ανομήματα τους και ο Αρισταίος κάθαρε το νησί από το κακό με τελετές και δεήσεις στον πατέρα του Απόλλωνα και στον πατέρα των θεών Δία, που έστειλαν δροσερά μελτέμια και ευεργετικές βροχές, ώστε να αποκατασταθεί η ευφορία του εδάφους.

Σε άλλο μύθους, αλλά και σε πολλούς ύμνους αναφέρονται συχνά επικλήσεις βροχής και χοροί της βροχής, ακριβώς όπως γίνεται στο έθιμο Μπιρμπιρίτσα ή βερβερίτσα ή πιρπιρίτσα ή τουρτουρίτσα, της Θεσσαλίας. Στο δρώμενο αυτό παλαιότερα λάμβανε μέρος και ο παπάς του χωριού, σε εποχές που υπήρχε καταστροφική ανομβρία για τα σπαρτά και τον υδροφόρο ορίζοντα. Ο παπάς έραινε όλα τα κλαδιά των καρποφόρων
και δημητριακών καθώς και όλα τα σπαρτά στα χωράφια.
Κορίτσια και αγόρια με δυο κεντρικούς ήρωες ένα αγόρι και ένα κορίτσι
ντυμένα με κλαδιά καρποφόρων, δημητριακών και σπαρτών,
κρατούσαν στα χέρια τους αγγεία νερού και γύρισαν τις γειτονιές τραγουδώντας
και χορεύοντας το τραγούδι της βροχής, το τραγούδι της βερβερίτσας.

Βιρβιρίτσα πιρπατεί, του Θιό παρακαλεί.
Θεέ μου, ρίξε νια βρουχή, νια βρουχή πουλύ καλή,
για να γέν' τα στιάρια και τα καλαμπόκια,
να γιέν κι τα γλυκά κρασιά, να τα πιούν την πασχαλιά
να τα πιούν την πασχαλιά με τα σουβλιστά τ' αρνιά.

Το έθιμο της περπερίτσας, ή περπερούνας ή πιρπιρούνας όπως καταγράφηκε:

[Ρούμελη: Δεκάχρονο πάνου-κάτου αγόρι, του φορούν παλιόρουχα, του περνούν απέξω και μια πουκαμίσα από λινατσένιο σακκί καμωμένη. Μπήγουν απ' ολόγυρά του πρασινάδες, χορτάρια, κλαδιά, το κάνουν ολοπράσινο. Το δένουν με σκοινί απ' το λαιμό και ένα άλλο παιδί το σέρνει σα μουλάρι. Το μεταμφιεσμένο αυτό παιδί το ονομάζουν περπερίτσα ή περπερούνα και στη Φθιώτιδα βύδρα. Οπως ο αρκουδιάρης σέρνοντας την αρκούδα γυρίζει όλα τα σοκάκια του χωριού κι από πίσω του ακολουθούν μικροί και μεγάλοι, έτσι κι εδώ. Το παιδί που σέρνει την περπερίτσα φτάνει μπρος στην πόρτα του ενού σπιτιού, στέκεται. Βγαίνει από μέσα η νοικοκυρά μ' ένα κανάτι νερό στο χέρι. Τ' άλλα παιδιά από γύρω αρχίζουν και τραγουδούν ένα τραγούδι μονότονο. Σχεδόν το απαγγέλουν ρυθμικά: "Περπερίτσα περπατεί, το Θεό παρακαλεί...". Ενόσω τα παιδιά τραγουδούν, η περπερίτσα χορεύει ακολουθώντας το ρυθμό του τραγουδιού. Η νοικοκυρά χύνει το νερό απάνω της και τη φιλοδωρεί με κάτι νόμισμα. Ετσι περνούν όλα τα σπίτια. Το έθιμο επικρατεί και στους βλαχόφωνους Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας, μα σ' αυτούς η περπερίτσα τραγουδιέται βλάχικα. "Περπερούν βασιλικό ντε πλόι το βαρικό...", που λέει "Περπερούνα βασιλική, δώσε βροχή και στο βαρκό, ο βαρκός ξεράθηκε, η θάλασσα λιγόστεψε".]
Πηγή: [Λουκόπουλος 1938, 205]

©
Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνο με άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

ένα αξιαγάπητο blog

2009-06-23T12:52:00.001-07:00

Η Hani από τη μακρινή Σιγκαπούρη, μου απένειμε το βραβείο για

"ένα αξιαγάπητο blog"

Την ευχαριστώ από καρδιάς για την τιμή που μου έκανε
και τώρα καλούμαι κι εγώ με τη σειρά μου να απονείμω
το βραβείο σε 15 αξιαγάπητα blogs, σύμφωνα με τους
κανόνες που είναι οι εξής:

1. Δεχτείτε αυτό το βραβείο, αναρτήστε το στο blog σας,
μαζί με το όνομα του ατόμου που σας βράβευσε,
και το λινκ στο blog

2. Απονείμετε το βραβείο αυτό σε άλλα 15 αξιαγάπητα blogs.
Θυμηθείτε να επικοινωνήσετε με τους bloggers και να τους
ενημερώσετε ότι τους επιλέξατε για αυτό το βραβείο.

Τα 15 αξιαγάπητα blogs, που επέλεξα είναι:

1 η Ntina, για το ιστολόγιο της φωτογραφίες και μια λέξεις,
γεμάτο πανέμορφες φωτογραφίες
http://ntinaaigio.blogspot.com/

2 η Βίκυ Παπαπροδρόμου, για το ιστολόγιο της "οι ποιητές που αγάπησα"
http://thepoetsiloved.blogspot.com/

3 Η Βίκυ για τις όμορφες κατασκευές της
http://handmadebyvicky.blogspot.com/

4 η συγγραφέας της μπλογκοπαρέας μας Μαρία Τζιρίτα
με τα όμορφα μυθιστορήματα της http://mariatzirita.blogspot.com/

5 ο Μακεδόνας ο περήφανος παππούς Θανάσης
http://thanasis-makedonas.blogspot.com/

6 η Φωτεινή για το ιστολόγιο της "σκέψεις ερωτήματα συναισθήματα"
http://taksidepse.blogspot.com/

7 " καθρέφτη καθρεφτάκι μου" της Λιάντας, που αυτόν τον καιρό περνάει δύσκολες ώρες, θλιμμένη για το χαμό φίλου, ελπίζω να της φτιάξω για λίγο τη διάθεση
http://liantinaki.blogspot.com/

8 Arts & Crafts
http://atwinklestar.blogspot.com/

9 ο Γιάννης Παππάς για το γεμάτο πανέμορφους στίχους ιστολόγιο του
http://wwwiansss.blogspot.com/

10 η Δήμητρα για τις συνταγές της με μανιτάρια,
αλλά και τις υπέροχες δημιουργίες της
http://manitarosyntages.blogspot.com

11 η terra amata, για το γεμάτο πανέμορφες δημιουργίες ιστολόγιο της,
http://iza-terramata.blogspot.com/

12 Celestina Marie http://larearose.blogspot.com/ καλλιτέχνιδα από την Αμερική, για το πανέμορφο, γεμάτο δημιουργίες ιστολόγιο της

13 http://anastasiasdolls.blogspot.com/ για τις πανέμορφες κούκλες της
και τους όμορφους ζωγραφικούς της πίνακες

14 γ ια τις πανέμορφες ταξιδιάρικες αναρτήσεις το m(elie)-γάλα>
http://melie-gala.blogspot.com/2009/06/blog-post_17.html

15 Τον Φοίβο Νικολαΐδη για το ταξιδιάρικο ιστολόγιο του, τώρα το καλοκαίρι τα ταξίδια είναι απαραίτητα, ώστε να γεμίζουμε ενέργεια http://taxidiaris.blogspot.com/

ΙΟΥΝΙΟΣ, ο μήνας της Ήρας-καλοκαίρι

2009-06-12T15:41:00.000-07:00

Στην αρχαία Ελλάδα ο μήνας Εκατομβαιών των Αθηναίων, ήταν ο πρώτος μήνας του έτους, αφιερωμένος στο θεό Απόλλωνα, όταν ο ήλιος διατρέχει στον ουρανό μέγα δρόμο, όπου προς τιμήν του θυσίαζαν εκατόμβες, δηλαδή 100 ζώα, κυρίως βόδια.
Μεγάλη σύγχυση υπάρχει ως προς το ποιος ακριβώς μήνας ήταν, αλλού αναφέρεται ως μήνας στην τροπή του ήλιου, αλλά εννοούν την χειμερινή του τροπή και τον ταυτίζουν με το μήνα που γιορτάζονταν τα Κρόνια, δηλαδή αναφέρεται ως Δεκέμβριος-Ιανουάριος, άλλοι τον ταυτίζουν με το μήνα που σηματοδοτεί τη θερινή τροπή του ήλιου δηλαδή με τον ΙΟΎΝΙΟ-ΙΟΥΛΙΟ, που μάλλον είναι και η πιο ασφαλής άποψη.
Όπως είναι φυσικό η ίδια σύγχυση επικρατεί και στα λεξικά:

τιμήτῳἙκατομβαιών· μὴν παρ' Ἀθηναίοις
πρῶτος· ἐκλήθη δὲ ἀπὸ τοῦ ἡλίου, ὅτι τὸν μέγαν δρόμον ποιεῖται τῷ
μηνὶ τούτῳ· ἑκατὸν δὲ ἐκάλουν τὰ μεγάλα οἱ παλαιοί.

<Νέα νουμηνία>: ἡ πρώτη ἡμέρα τοῦ ἐνιαυτοῦ, ἥτις
ἔστι νουμηνία Ἑκατομβαιῶνος μηνός.

<Ἑκατομβαιών>: μὴν τῶν Ἀθηναίων ὁ πρῶτος.

Ἑκατομβαιὼν δὲ ὠνόμασται διὰ τὰς
τοῦ Ἀπόλλωνος θυσίας· θύουσι γὰρ αὐτῷ ἑκατομβαιῷ,
τουτέστι πολυτίμῳ· μᾶλλον δὲ ἑκατὸν βόας
εὐχόμενοι.
<Ἑκατομβαιὼν> ὠνόμασται, ἐπειδὴ ἱερός ἐστι τῷ
ἡλίῳ.

Ἐκ δὲ τῆς ἑκατόμβης, καὶ μὴν Ἀττικὸς Ἑκατομβαιὼν,
διὰ τὰς ὡς εἰκὸς τότε ἐπιφανεῖς ἑκατόμβας.

<Ἑκατομβαιών>· ἔστι δὲ μὴν παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις Κρονίων πρότερον
καλούμενος ἀπὸ τῆς γινομένης τῷ Κρόνῳ θυσίας. Ἑκατομβαιὼν δὲ ὠνο⟦μάσθη⟧
διὰ τὰς τοῦ Ἀπόλλωνος θυσίας· θύουσι γὰρ αὐτῷ Ἑκατομβοίῳ, τουτέστι πολύ, μᾶλλον δὲ ἑκατὸν βόας ἐχομένῳ.

Άλλες πηγές όμως αναφέρουν τον μήνα Σκιροφοριώνα ως αντίστοιχο του μήνα Ιουνίου, κατά το μήνα αυτό τελούνταν και οι γιορτή των Σκιαδοφορίων ή Σκιρροφορίων, τελετή κατά την οποία η ιδιαίτερη τάξη των ιερέων κρατούσε σκίαρα (σκιάδια, ομπρέλες).

Η αλήθεια είναι ότι τους μήνες του Ελληνικού ημερολογίου, σήμερα τους μετράμε περίπου στη μέση τους, έτσι σε ορισμένα ημερολόγια ως Ιούνιος φέρεται ο μισός μήνας Σκιροφοριών και ο μισός μήνας Εκατομβαιών, ο άλλος μισός Εκατομβαιών νοείται ο Ιούλιος με τις μισές πρώτες μέρες του Μεταγειτνιώνα κλπ

Για τους Ρωμαίους ήταν μήνας αφιερωμένος στη θεά Ήρα και στους νέους.
Οι Ρωμαίοι τη θεά Ήρα την ονόμαζαν Juno, και τους
νεότερους σε ηλικία τους έλεγαν juniors-ιουνιώρας.

Στις καλένδες του Ιουνίου γιόρταζαν τη θεά Ήρα και
στο Καπιτώλιο δίδονταν ευχές.

Οι ημέρες που απέδιδαν τιμές στην Ήρα ήταν μη εργάσιμες
και θεωρούνταν αποφράδες μέρες (nefasti).

Όλοι οι Ρωμαίιοι έπιναν πρωϊνό δροσερό νερό προς αποφυγήν όλων των νόσων και ιδιαιτέρως της ποδάγρας και προς αποφυγήν των πολύδυμων και τερατωδών τοκετών,
όπως όριζε χρησμός.
Τις υπόλοιπες ημέρες του μήνα έπιναν ελάχιστο νερό.

Η συνήθεια αυτή ξεκίνησε την εποχή του Αδριανού, όταν μια γυναίκα στην Αίγυπτο γέννησε μέσα σε άνισο χρονικό διάστημα, τέσσερα παιδιά σε τέσσερις μέρες και μετά σαράντα μέρες γέννησε και πέμπτο, οπότε επιβεβαιώθηκαν και όσα έγραφαν τα βιβλία των Ρωμαίων ιερέων, που ανέφεραν ότι ο μήνας Ιούνιος ήταν μήνας ανεπιτήδειος (ακατάλληλος) για γάμους και τεκνοποιία.
Η γυναίκα είχε γεννήσει τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, γεγονός που αποδείκνυε ότι είχε συνευρεθεί ερωτικά κατά το μήνα Ιούνιο που ήταν μήνας αφιερωμένος στη θεά του γάμου και ήταν άσεμνο να τελεστούν γάμοι ή να συνευρεθούν ερωτικά οι σύζυγοι.
Αργότερα προσπαθώντας να ξεφύγουν από τις δεισιδαιμονίες άρχισαν να τελούν γάμους κατά το μήνα αυτό, θεωρώντας ότι η γονιμότητα της φύσης συνεννούσε και στην δημιουργία οικογένειας, έτσι σιγά-σιγά ξέφυγαν από τις προλήψεις του παρελθόντος, αφού σιγά-σιγά έφθινε και η παλιά θρησκεία,
τα πάντα κάνουν τον κύκλο τους και φθείρονται με το πέρασμα του χρόνου.

Την εποχή εκείνη περίπου γιορταζόταν και η γιορτή της Εστίας,
θεάς που ταυτίζεται με την Ήρα-Γαία.
Είναι η θεά που πρώτη εφεύρε την οικία, για το λόγο αυτό την οικία την ονομάζουμε και εστία, αλλά και το σημείο όπου μαγειρεύουμε, πάλι εστία το ονομάζουμε.

<Ἑστία>· πολλὰ σημαίνει· τὴν οἰκίαν, τὸ πῦρ καὶ τὸν τόπον, ὅπου τὸ πῦρ,
καὶ τὴν πυρὰν καὶ τὸν βωμὸν καὶ τὸν κυτρόπουν καὶ πυροστάτην.

Ἑστία θεὰ θυγάτηρ Κρόνου
καὶ Ῥέας, ἥτις καὶ πρώτη τὴν
οἰκίαν ἐφεῦρεν· ἐπωνύμως δὲ ταύτῃ
καὶ ἡ οἰκία ἑστία ἐκλήθη.

πρὸς τῆς Ἑστίας: Ἡ Ἑστία θυγάτηρ ἦν Κρόνου,
καταρχὰς τὴν οἰκίαν εὑροῦσα, ἣν ἐντὸς τῶν οἴκων
ἔγραφον, ἵνα τούτους συνέχῃ, καὶ τῶν οἰκούντων εἴη
φύλαξ.

Εστία ονόμαζαν τη γη από το εστάναι, ο Σωκράτης στον Κρατύλο του Πλάτωνα, ονομάζει την Εστία, πηγαία ουσία και αιτία των πάντων, που θεμελιώθηκε από τον πατέρα θεό Δία.

{ΣΩ.} Καταφαίνεταί μοι ἡ θέσις τῶν ὀνομάτων τοιούτων
τινῶν ἀνθρώπων, καὶ ἐάν τις τὰ ξενικὰ ὀνόματα ἀνασκοπῇ,
οὐχ ἧττον ἀνευρίσκεται ὃ ἕκαστον βούλεται. οἷον καὶ ἐν
τούτῳ ὃ ἡμεῖς “οὐσίαν” καλοῦμεν, εἰσὶν οἳ “ἐσσίαν”
καλοῦσιν, οἳ δ' αὖ “ὠσίαν.” πρῶτον μὲν οὖν κατὰ τὸ
ἕτερον ὄνομα τούτων ἡ τῶν πραγμάτων οὐσία “Ἑστία”
καλεῖσθαι ἔχει λόγον, καὶ ὅτι γε αὖ ἡμεῖς τὸ τῆς οὐσίας
μετέχον “ἔστιν” φαμέν, καὶ κατὰ τοῦτο ὀρθῶς ἂν καλοῖτο
“Ἑστία”· ἐοίκαμεν γὰρ καὶ ἡμεῖς τὸ παλαιὸν “ἐσσίαν”
καλεῖν τὴν οὐσίαν. ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὰς θυσίας ἄν τις
ἐννοήσας ἡγήσαιτο οὕτω νοεῖν ταῦτα τοὺς τιθεμένους· τὸ
γὰρ πρὸ πάντων θεῶν τῇ Ἑστίᾳ πρώτῃ προθύειν εἰκὸς ἐκεί-
νους οἵτινες τὴν πάντων οὐσίαν “ἐσσίαν” ἐπωνόμασαν.
ὅσοι δ' αὖ “ὠσίαν,” σχεδόν τι αὖ οὗτοι καθ' Ἡράκλειτον
ἂν ἡγοῖντο τὰ ὄντα ἰέναι τε πάντα καὶ μένειν οὐδέν· τὸ
οὖν αἴτιον καὶ τὸ ἀρχηγὸν αὐτῶν εἶναι τὸ <ὠθοῦν>, ὅθεν
δὴ καλῶς ἔχειν αὐτὸ “ὠσίαν” ὠνομάσθαι. καὶ ταῦτα
μὲν δὴ ταύτῃ ὡς παρὰ μηδὲν εἰδότων εἰρήσθω· μετὰ δ'
Ἑστίαν δίκαιον Ῥέαν καὶ Κρόνον ἐπισκέψασθαι. καίτοι
τό γε τοῦ Κρόνου ὄνομα ἤδη διήλθομεν. ἴσως μέντοι
οὐδὲν λέγω.

Ο Πορφύριος ονομάζει την Εστία νοητή οντότητα, εννοώντας τη γη, θεωρεί τη θεά νοητή έφορο της γης "....και το ηγεμονικό της θείας δυνάμεως Εστία κέκληται".

Για το λόγο αυτό στην Εστία αφιέρωσαν άγαλμα παρθένου με μεγάλα στήθη,
που δεν ήταν άλλη από την προσωποποίηση της γης, που τρέφει τους πάντες,
είναι η γονιμοποιός δύναμη.

Ἑστία κέκληται, ἧς ἄγαλμα παρθενικὸν ἐφ' ἑστίας πυρὸς
ἱδρυμένον· καθὸ δὲ γόνιμος ἡ δύναμις, σημαίνουσιν
αὐτὴν γυναικὸς εἴδει προμάστου.

Στην ελληνική μυθολογία η Εστία είναι θεάς της οικογενειακής και της οικιακής ζωής, θεά που λατρευόταν στις εστίες (οικίες) και όχι δημόσια, όπως γινόταν στη Ρώμη.

Η Εστία στη Ρώμη ονομαζόταν Vesta και τιμές της αποδίδονταν δημόσια ως θεά που προστάτευε όλους τους Ρωμαίους, δηλώνοντας ότι όλοι μαζί αποτελούσαν μια οικογένεια.
Είναι αποκύημα της συνήθειας οι αποικίες να αποδίδουν τιμές
και να προσπαθούν να συμμαχούν με τις μητέρες πόλεις.

πίνακας του Goya Θυσία στην Εστία

Η Εστία θεωρείτο η μεγαλύτερη κόρη της Ρέας και του πατέρα Κρόνου,
αδέλφια της ήταν ο Δίας, η Ήρα, η Δήμητρα, ο Ποσειδώνας και ο Άδης,
ήταν δηλαδή από τις πρώτες θεές του δωδεκαθέου.

...εἰσὶ δὲ οἱ δώδεκα θεοὶ οὗτοι· Ζεύς, Ποσειδῶν, Ἅιδης, Ἑρμῆς, Ἥφαιστος,
Ἀπόλλων, Δημήτηρ, Ἥρα, Ἑστία, Ἄρτεμις, Ἀφροδίτη καὶ Ἀθηνᾶ.

Οι βωμοί της Εστίας συμβόλιζαν την φροντίδα της θεάς
που θεωρούνταν υπεύθυνη για το ιερό πυρ των Ολυμπίων θεών.

«... Γαία μήτερ, Εστίαν δε σ’ οι σοφοί βροτών καλούσιν ημένην εν αιθέρι»
γράφει ο Ευριπίδης, αναφέροντας ότι οι σοφοί την ονομάζουν
Γαία μητέρα, Εστία, διότι βρίσκεται στον αιθέρα κι όπως θα δούμε αιθήρ ονομάζεται και στους Ορφικούς Ύμνους.

Η Εστία ορκίστηκε ΑΙΩΝΙΑ ΠΑΡΘΕΝΟΣ, Εστία είναι η γη, ταυτίζεται με την Ήρα που κάθε φορά που λουζόταν στο Λούσιο ποταμό αποκτούσε και πάλι την παρθενία της.

....διὸ καὶ αὕτη μὲν συνέρχεσθαι τῷ δημιουργικῷ Διῒ λέγεται [καὶ] διὰ τῆς κοινωνίας ἀπογεννῶσα μητρικῶς ὅσα ὁ Ζεὺς πατρικῶς, ἡ δ' Ἑστία μένειν ἐφ' ἑαυτῆς ἄχραντον τὴν παρθενίαν ἔχουσα καὶ ταυτότητος αἰτία οὖσα πᾶσιν·

Είναι η νοητή ύλη ( ο αιθήρ) που δημιουργεί συνεχώς που μένει πάντα νέα,
γι'αυτό είναι πάντα αγνή και δημιουργική.

Σύμφωνα με τον Σαλλούστιο, που σαφώς στηρίζει τις απόψεις του στα Ορφικά, η Ήρα, η Δήμητρα και η Άρτεμις είναι θεές υπεύθυνες για τις ψυχές, ο Απόλλων, η Αφροδίτη και ο Ερμής για την αρμονία, ενώ η Εστία, η Αθηνά και ο Άρης είναι για την φρούρηση, ενώ τον κόσμο ποίησαν ο Ζεύς, ο Ποσειδών και ο Ήφαιστος.

(η προστάτιδα του Άργους, Ήρα, εσωτερικό λευκής κύλικας,470-460 π.Χ. Μόναχο).

Η Ήρα ο αήρ, <Ἥρα:> ὁ ἀήρ, η Ήρα η Τελεία και ο Τέλειος Ζευς τιμούνταν αυτόν τον μήνα, αλλά και γενικά στους γάμους, ως θεοί φρουροί και υποστηρικτές των γάμων, διότι τέλος λεγόταν ο γάμος.

<Τελεία:> Ἥρα Τελεία καὶ Ζεὺς Τέλειος ἐτιμῶντο ἐν τοῖς γάμοις,
ὡς πρυτάνεις ὄντες τῶν γάμων. τέλος δὲ ὁ γάμος

<Ζευξιδία:> ἡ Ἥρα. <Ζευξιδία>: Ἡ Ἥρα οὕτως τιμᾶται ἐν Ἄργει.

καὶ βοῶπις ἡ Ἥρα καὶ ζυγία καὶ γαμηλία.

Τελεία, Ζευξιδία και βοϊδομάτα (με τα μεγάλα μάτια)
ζυγία και γαμηλία, επίθετα της θεάς Ήρας που τιμούνταν στο Άργος.

Ο Ιούνιος οφείλει το όνομα του και στο γεγονός ότι και τους νεαρούς σε ηλικία τους ονόμαζαν juniors-ιουνιώρας, διότι αυτοί ήταν αρμοδιότεροι, καταλληλότεροι για γάμο.
Αλλά ήταν και καταλληλότεροι για τον πόλεμο οι ιουνίορες, διότι με τα όπλα ήταν ικανοί να διαφυλλάττουν την πατρίδα, τον εαυτό τους και την οικογένεια τους.

Οί Έλληνες για το λόγο αυτό είχαν αφιερωμένο το δόρυ στη Θεα Ήρα.
Όλα τα αγάλματα της θεάς στο Άργος κρατούσαν δόρυ που το έλεγαν "κύριν",
για το λόγο αυτό και η θεά Ήρα λεγόταν ΚΥΡΙΤΙΣ.

Τον αντίστοιχο μήνα οι Έλληνες γιόρταζαν τους γάμους της Ήρας με τον πατέρα των θεών Δία. Ο Δίας για να ξαπλώσει με την πολυπόθητη γυναίκα του Ήρα (Γαία-Ρέα), έστρωσε χαλί από χλωρά ευωδιαστά λουλούδια, από το μύθο αυτό και το ολάνθιστο χαλί που έστρωσε ο πατέρας των Θεών για να ξαπλώσει με την πολυπόθητη γυναίκα του μέχρι σήμερα ευχόμαστε στους γάμους "ΒΙΟΝ ΑΝΘΟΣΠΑΡΤΟΝ".
Ο μήνας ως μήνας των ιερών γάμων των θεών, δεν θεωρούντο μήνας
κατάλληλος για γάμους μεταξύ θνητών.

Η Ήρα για τους Ρωμαίους υπήρξε θεά προστάτιδα της πόλης τους
αλλά και ολόκληρης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Σε όλα τα ρωμαϊκά αγάλματα η Ήρα φέρεται να φοράει την αιγίδα του Δία.

Για τους Έλληνες και Ρωμαίους θεολόγους η Ήρα είναι η μητέρα θεά που συνεχώς αναγεννάται, δε γερνάει ποτέ, συνεχώς είναι αγνή (αναπληρώνει την αγνότητα της).
Είναι η μοναδική, είναι η θεά μονάδα, είναι αυτή που ενώθηκε με των πατέρα των θεών, για τους Ρωμαίους είναι και η θεά που προστάτευε τα χρήματα "Μονήτα ή Μονέτα".

Όταν οι Ρωμαίοι θέλησαν να βρουν χρήματα για τον πόλεμο με τους Ταραντίνους, ευχήθηκαν να τους βοηθήσει η προστάτιδα τους Ήρα και εκείνη τους μήνυσε ότι αν είναι δίκαιοι στα όπλα, δεν θα τους λείψουν και τα χρήματα. Όταν οι Ρωμαίοι κέρδισαν εκείνη τη μάχη δίκαια, ετίμησαν την Ήρα ως θεά σύμβουλο των οικονομικών του κράτους, ΉΡΑ ΜΟΝΗΤΑΝ, και όρισαν να χαρακτεί νόμισμα προς τιμήν της.

...τύχοντες οὖν οἱ Ῥωμαῖοι τῆς αἰτήσεως ἐτίμησαν Ἥραν Μονήταν, τουτέστι σύμβουλον,
τὸ νόμισμα ἐν τῷ ἱερῷ αὐτῆς ὁρίσαντες χαράττεσθαι.

Ορφικός Ύμνος στη θεά Εστία

Ἑστίας, θυμίαμα ἀρώματα

Ἑστία εὐδυνάτοιο Κρόνου θύγατερ βασίλεια,
ἣ μέσον οἶκον ἔχεις πυρὸς ἀενάοιο, μεγίστου,
τούσδε σὺ ἐν τελεταῖς ὁσίους μύστας ἀναδείξαις,
θεῖσ' αἰειθαλέας, πολυόλβους, εὔφρονας, ἁγνούς
οἶκε θεῶν μακάρων, θνητῶν στήριγμα κραταιόν,
ἀιδίη, πολύμορφε, ποθεινοτάτη, χλοόμορφε
μειδιόωσα, μάκαιρα, τάδ' ἱερὰ δέξο προθύμως,
ὄλβον ἐπιπνείουσα καὶ ἠπιόχειρον ὑγείαν.

Ἥρης, θυμίαμα ἀρώματα

Κυανέοις κόλποισιν ἐνημένη, ἠερόμορφε,
Ἥρη παμβασίλεια, Διὸς σύλλεκτρε μάκαιρα,
ψυχοτρόφους αὔρας θνητοῖς παρέχουσα προσηνεῖς,
ὄμβρων μὲν μήτηρ, ἀνέμων τροφέ, παντογένεθλε.
χωρὶς γὰρ σέθεν οὐδὲν ὅλως ζωῆς φύσιν ἔγνω
κοινωνεῖς γὰρ ἅπασι κεκραμένη ἠέρι σεμνῷ
πάντων γὰρ κρατέεις μούνη πάντεσσί τ' ἀνάσσεις
ἠερίοις ῥοίζοισι τινασσομένη κατὰ χεῦμα.
ἀλλά, μάκαιρα θεά, πολυώνυμε, παμβασίλεια,
ἔλθοις εὐμενέουσα καλῷ γήθοντι προσώπῳ.

Ήρας θυμίαμα και αρώματα

Σε κυανούς κόλπους καθισμένη, αερόμορφη Ήρα,
παμβασίλεια, μακάρια σύζυγε του Δία,
που παρέχεις στους θνητούς ψυχοτρόφους χρήσιμες αύρες
μητέρα των βροχών, τροφέ ανέμων,
παντογένεθλη (γέννησες τα πάντα)
διότι δίχως εσένα δεν γνωρίζω να υπάρχει ζωή
μετέχεις σε όλα ανακατεμένη με θεϊκό αέρα,
διότι μόνη κρατάς τα πάντα,
σ' όλα δεσπόζεις μ' αέρινες κινήσεις σε ρεύματα,
αλλά μακάρια θεά πολυώνυμη, παμβασίλεια
ας έλθεις ευνοϊκή με ωραίο χαρούμενο πρόσωπο.

(απόδοση στίχων: Ματσιαρόκου Χρυσούλα)

Ἀπόλλωνος, θυμίαμα μάνναν

Ἐλθέ, μάκαρ Παιάν, Τιτυοκτόνε, Φοῖβε Λυκωρεῦ,
Μεμφῖτ', ἀγλαότιμος, ἰήιε, ὀλβιοδῶτα,
χρυσολύρη, σπερμεῖος, ἀρότριε, Πύθιε, Τιτάν.
Γρύνειε, Σμινθεῦ, Πυθοκτόνε, Δελφικέ, μάντι,
ἄγριε, φωσφόρε δαῖμον, ἐράσμιε, κύδιμε κοῦρε•
Μουσαγέτη, χαροποιός, ἑκηβόλε, τοξοβέλεμνε,
Βράγχιε καὶ Διδυμεῦ, ἑκάεργος, Λοξία, ἁγνέ•
Δήλι' ἄναξ, πανδερκὲς ἔχων φαεσίμβροτον ὄμμα,
χρυσοκόμη, καθαρὰς φήμας χρησμούς τ' ἀναφαίνων•
κλῦθί μευ εὐχομένου λαῶν ὕπερ εὔφρονι θυμῷ.
τόνδε σὺ γὰρ λεύσσεις τὸν ἀπείριτον αἰθέρα πάντα,
γαῖαν τ' ὀλβιόμοιρον ὕπερθέν καὶ δι' ἀμολγοῦ
νυκτὸς ἐν ἡσυχίῃσιν ὑπ' ἀστεροόμματου ὄρφνης
ῥίζας νέρθε δέδορκας, ἔχεις δέ τε πείρατα κόσμου
παντός• σοὶ δ' ἀρχή τε τελευτή τ' ἐστὶ μέλουσα,
παντοθαλής• σὺ δὲ πάντα πόλον κιθάρῃ πολυκρέκτῳ
ἁρμόζεις, ὁτὲ μὲν νεάτης ἐπὶ τέρματα βαίνων,
ἄλλοτε δ' αὖθ' ὑπάτην, ποτὲ Δώριον εἰς διάκοσμον
πάντα πόλον κιρνὰς κρίνεις βιοθρέμμονα φῦλα,
ἁρμονίῃ κεράσας παγκόσμιον ἀνδράσι μοῖραν•
μίξας χειμῶνος θέρεός τ' ἴσον ἀμφοτέροισιν,
ταῖς ὑπάταις χειμῶνα, θέρος νεάταις διακρίνας,
Δώριον εἰς ἔαρος πολυηράτου ὥριον ἄνθος.
ἔνθεν ἐπωνυμίην σε βροτοὶ κλῄζουσιν ἄνακτα
Πᾶνα, θεὸν δικέρωτ', ἀνέμων συρίγμαθ' ἱέντα•
οὕνεκα παντὸς ἔχεις κόσμου σφραγῖδα τυπῶτιν.
κλῦθι μάκαρ, σώζων μύστας ἱκετηρίδι φωνῇ.

©
Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

βραβείο φαντασίας

2009-06-11T14:39:00.000-07:00

Η φίλη blogger "ntina" που έχει το ιστολόγιο
"φωτογραφίες και μια λέξεις",
γεμάτο πανέμορφες φωτογραφίες και υπέροχες "λέξεις"
με τίμησε με το βραβείο φαντασίας.

Την ευχαριστώ από καρδιάς, εκτιμώ ιδιαίτερα τα καλά της λόγια
και θα συνεχίσω με όρεξη τις αναρτήσεις που από τα μέιλ σας
φαίνεται ότι σας αρέσουν και ζητάτε περισσότερες πληροφορίες.

το βραβείο ορίζει τα εξής:
Γράψε 5 πράγματα που σου αρέσουν σε ό,τι
καλλιτεχνικό/δημιουργικό κάνεις.
Τι σε εμπνέει;

(επειδή αυτόν τον καιρό δεν έχω καθόλου ελεύθερο χρόνο, θα μου επιτρέψετε να μην αναφέρω τους 5 λόγους που με εμπνέουν, επιφυλάσσομαι να τους γράψω και να τους προσθέσω στην ανάρτηση αυτή αργότερα, μόλις βρω λίγο ελεύθερο χρόνο).

Με τη σειρά μου καλούμαι να χαρίσω το βραβείο σε
πέντε άτομα που πιστεύω ότι το αξίζουν.

1. στον Κλέαρχο για το ιστολόγιο του
klearchos quide to the galaxy, που μας ταξιδεύει σε τόπους
και μας χαρίζει στιγμές των ανθρώπων των ηθών και των εθίμων τους.

2. στον ΘΟΔΩΡΟ και "το φτιάχνω μόνος μου" για τις όμορφες και χρήσιμες αναρτήσεις του, που δεν βαριέται να συζητά και να απαντά σε όσους ζητούν τη βοήθεια του.

3. στο ΦΟΙΒΟ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ, για τις όμορφες αναρτήσεις του ιστολογίου του με θέματα επικαιρότητας, αλλά και καθημερινά και ανθρώπινα.

4. στο ιστολόγιο "ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΝΑΒΑΣΙΣ" για τις αναρτήσεις
με θέματα αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, ιστορίας, τεχνολογίας,
γνώσης που φανερώνουν την αγάπη του για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό.

5. στη γλυκιά φίλη HANI, από τη Σιγκαπούρη για το ιστολόγιο της
"the food of love", με τις πολύ όμορφες αναρτήσεις μαγειρικής,
που μας γνωρίζει ένα διαφορετικό γευστικό κόσμο και πολιτισμό,
επειδή η μαγειρική θέλει πολύ φαντασία.

I want to give an imagination award to you, dear Hani,
for all your delicious recipies.

ΙΟΥΝΙΟΣ, ο μήνας της Ήρας-καλοκαίρι

2009-05-31T09:55:00.000-07:00

Ἑστίας, θυμίαμα ἀρώματα

ασπροπλούμια, ασπροκέντημα, πιπίλα, βελονιές της παράδοσης

2009-05-02T15:18:00.000-07:00

Ασπροπλούμια (ασπροκεντήματα)

Τα ασπροπλούμια είναι ένα είδος ξεφτιστού κεντήματος που δημιουργείται πάνω σε βαμβακερά και λινά υφάσματα, άλλοτε λευκά άλλοτε χρωματιστά.
Η βελονιά είναι προπομπός του Λευκαρίτικου κεντήματος στην Κύπρο στα Λευκαρίτικα κεντήματα. Είναι το παλαιότερο είδος της Κυπριακής κεντητικής τέχνης. Στα Λευκαρίτικα κεντήματα δημιουργείται ένα σχέδιο με βελονιές και στη συνέχεια δημιουργούνται κενά στο ύφασμα, ξεφτίζοντας το, καθώς αφαιρούνται σταυρωτά υφάδια και στημόνια του υφάσματος. Στη συνέχεια δημιουργούνται στυλάκια, ριχτές βελονιές και φεστόνι ή ριζοβελονιά για να συγκρατούνται τα υφάδια και τα στημόνια.
Στα παράλια της Μ. Ασίας στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της Μεσογείου, συναντούμε παρόμοιες βελονιές. Το ξέφτισμα γίνεται σταυρωτά και κεντιέται με τυλιχτή βελονιά σε σχέδια αυστηρά γεωμετρικά.

Τα ασπροπλούμια ήταν πανάρχαια τεχνική κεντήματος.
Οι κλωστές πάντοτε στερεώνονται στην καλή πλευρά του κεντήματος, περνώντας την κλωστή μέσα στο σχέδιο, ανάμεσα από τις κλωστές, τις βελονιές.
Πάντοτε η κεντήτρια χρησιμοποιεί μονή κλωστή μεταξωτή, βαμβακερή ή λινή.

Κοπτό είναι το τρυπητό μέρος του κεντήματος που σχηματίζεται με την σταυρωτή αφαίρεση στημονιών και υφαδιών. Στη συνέχεια οι κλωστές που απομένουν κεντιούνται για να στερεωθούν και να γεμίσουν τα κοπτά, με τρωπωτή τυλιχτή βελονιά, που στην Ελλάδα συνηθίζουμε να την λέμε ριζοβελονιά.
Τα κοπτά κεντιούνται με το βελόνι και μονή κλωστή, τυλίγοντας τις άκοπες κλωστές στο εσωτερικό μέρος του κοπτού. Επίσης το κενό διάστημα ανάμεσα στις κλωστές μπορεί να γεμίσει με πεταχτές κλωστές με πλεκτή βελονιά.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνει η κεντήτρια στις άκρες του κεντήματος, ώστε να στερεωθεί καλά και να μην υπάρξει φόβος να ξεφτίσει το κέντημα με την αφαίρεση των απαιτούμενων κλωστών. Ελάχιστες κλωστές τυλίγονται στην άκρη το πολύ 3-4, σφικτά και ομοιόμορφα, με βελονιές που κεντιούνται συμμετρικά, η μια δίπλα στην άλλη.

Η βελονιά έκανε το γύρο της Ευρώπης και επέστρεψε αργότερα στην Ελλάδα με παραλλαγή, ενσωματωμένη στα ασπροκεντήματα, είναι η τεχνική του φιλτιρέ, που δεν είναι τίποτε άλλο από ξεφτιστές κλωστές, δεμένες γύρω-γύρω με ριζοβελονιά ή φεστόνι
(βελονιά κόμπου, κουμπότρυπας).

Στο ασπροκέντημα χρησιμοποιούνται πλήθος βελονιών, φεστόνι, ανεβατό, ριζοβελονιά, ρίζα, αζούρ και πολλές άλλες.
Σε πολλές περιπτώσεις το ασπροκέντημα συνδυάζεται με δαντέλες πλεγμένες με το βελονάκι, τη σαΐτα και άλλες τεχνικές. Στην αρχή χρησιμοποιήθηκε λευκή κλωστή, πάνω σε λευκά υφάσματα, στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν και χρωματιστές κλωστές.

Βελονόκομπος ή πιπίλα

Η δαντέλα με τη βελόνα του ραψίματος λέγεται πιπίλα.
Είναι λεπτή και διακοσμητική τεχνική, που χρειάζεται δεξιοτεχνία που αποκτιέται μετά από εξοικείωση με την κεντητική τέχνη.
Ουσιαστικά η πολύ λεπτή κλωστή που χρησιμοποιείται γι’ αυτήν την τεχνική, στηρίζεται με κόμπους που δημιουργούνται με τη βελόνα και είναι τεχνική που χρησιμοποιήθηκε από την αρχαιότητα, από όλους τους Ελληνικούς πληθυσμούς.
Την τεχνική διέσωσαν κυρίως οι Μικρασιατικοί πληθυσμοί, περίφημες ήταν οι κεντήτριες της Κωνσταντινούπολης, την τεχνική διαφύλαξαν και οι γυναίκες των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, ιδιαίτερα οι Ροδίτισες.
Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης η τεχνική του βελονόκομπου (πιπίλας) έγινε γνωστή στην Βενετία και την Γαλλία και από εκεί διαδόθηκε σε όλη την Ευρώπη.
Μετά την Μικρασιατική καταστροφή η πιπίλα διαδόθηκε στην Ελλάδα όπου είχε ξεχαστεί.
Με την τεχνική της πιπίλας οι γυναίκες κεντούσαν τα εσώρουχα ιδιαίτερα της νύφης, τα μαντήλια, κεφαλόδεσμους, γιακάδες, μανσέτες σε πουκάμισα, φορέματα, αλλά και σεντόνια, μαξιλαροθήκες, πετσέτες και τις άκρες των κεντημάτων τους.
Παλαιότερα κυρίως χρησιμοποιούσαν μεταξωτές και εν συνεχεία βαμβακερές κλωστές ή και λινές.

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της πιπίλας είναι ότι οι κόμποι δημιουργούνται στον αέρα, με μόνο εργαλείο την βελόνα και την κλωστή. Η ποικιλία των κόμπων είναι μεγάλη, κάθε τόπος έχει την δική του τεχνική, κάθε κεντήτρια έχει τον δικό της τρόπο να δημιουργεί κόμπους και να συνθέτει σχέδια.

Δεν χρησιμοποιούνται σχέδια στην πιπίλα, κύριος οδηγός είναι η μνήμη και το μάτι της κεντήτριας. Κλωστές μικρές ή μεγαλύτερες μένουν ελεύθερες ανάμεσα στους κόμπους και έτσι δημιουργείται μεγάλη ποικιλία σχεδίων, τα δίχτυα του βελονιού, συνθέτοντας και λουλούδια καρυδάκια, φυλλαράκια ανάλογα με την φαντασία της κεντήτριας.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Μάιος, ο μήνας των ανθέων Άνοιξη 3ο μέρος

2009-04-30T02:38:00.000-07:00

Ο μήνας οφείλει το όνομα του στη μητέρα του θεού Ερμή τη Μαία.
Η Μαία, ήταν κόρη του Άτλαντος.

Ο μήνας θεωρείτο ιερός σεπτός, διότι ήταν πέμπτος στο ημερολόγιο των Ρωμαίων και το πέντε όπως και στους Έλληνες,
(διότι και οι αισθήσεις είναι πέντε),
ήταν ο ιερός αριθμός της θεότητος και σύμβολο του ήταν ο κύκλος,
η σφαίρα, που συμβόλιζε το ΤΕΛΕΙΟΝ.

ὁ πέμπτος, Μάϊον δὲ αὐτὸν οἱ Ῥωμαῖοι καλοῦσιν

Σύμφωνα με τον Πρόκλο, η Μαία συμβόλιζε τα αφανή, τα κρυμμένα, τα μυστικά και ήταν εκείνη που τα φανερώνει, που τα φέρνει στο φως.
Για το λόγο αυτό και τις γυναίκες που θα βοηθήσουν άλλες γυναίκες να φέρουν στο φως το παιδί τους, από τον σκοτεινό κόσμο της μήτρας, τον μυστικό κόσμο, στον έξω κόσμο των θνητών τις ονομάζουμε ΜΑΙΕΣ.

Παιδί της Μαίας (φρόνησης) και του Δία (νου) ήταν ο Ερμής, ο θεός ΛΟΓΟΣ, που με αυτόν δηλώνονται τα άδηλα παθήματα της ψυχής, για το λόγο αυτό ο Ερμής ήταν ο ψυχοπομπός, αυτός που οδηγούσε τις ψυχές στο πέρασμα τους στον Άδη όπου και θα γινόταν η κρίσις τους.

Ο Ερμής επιστρέφει την Περσεφόνη στη μητέρα της από το σκοτεινό βασίλειο του Πλούτωνα

Η Μαία είναι η νοητή ύλη που κοσμεί τον κόσμο και γεννά τα όντα από ύλη, οι θεολόγοι την ταύτισαν με το ΥΔΩΡ. (πόσο σωστή ταύτιση, αφού βασικό συστατικό της ζωής είναι το νερό, τόση σοφία τόσο καλά κρυμμένη).

Πρώτη γιορτή κατά το μήνα Μάιο, ήταν οι ικεσίες περί σεισμών, διότι
η Μαία θεωρείτο η θεά που μπορούσε να κινήσει τα νερά και τη γη.
Για το λόγο αυτό, οι Ρωμαίοι τελούσαν ικεσίες κατά το μήνα Μάιο,

….πρώτη δὲ ἑορτὴ τοῦ Μαΐου παρὰ Ῥωμαίοις αἱ περὶ σεισμῶν ἱκεσίαι

διότι όπως και οι Έλληνες, πίστευαν ότι η Μαία ως κόρη του Άτλαντα ήταν η έφορος των υδάτων, ενώ άλλοι θεολόγοι θέλουν τον Ερμή έφορο των υδάτων. Αφιέρωναν τιμές σε αυτήν και στον Ερμή σε πηγές και φρέατα.
Η ταύτιση της Μαίας με το νερό, εμφανίζεται και στην ιστορία των Συρίων,
(σε άλλο κεφάλαιο θα ασχοληθούμε με την καταγωγή των Συρίων) όπου μαία, ονόμαζαν το ύδωρ και μηΐουρι τα υδροφόρια, στη δική τους γλώσσα.

Ο Ερμής θεός Λόγος, παιδί του Διός (νου) και της Μαίας της θεάς της φρόνησης.
Το γιο της τον Ερμή Λόγο, πάντοτε τον παρίσταναν νέο, διότι ο λόγος δεν γηράσκει ποτέ, και στα πόδια του είχε φτερά, διότι ο ΝΟΥΣ και ο ΛΟΓΟΣ είναι πάντοτε οξείς και ταχείς. Τον Ερμή τον παρίσταναν με τετράγωνο σχήμα, μέγιστο τεκμήριο του ΑΛΗΘΗ ΛΟΓΟΥ για τους Έλληνες.
Ο προχωρητικός λόγος, ο ΙΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ονομαζόταν Ερμής, διότι όταν η Μαία γέννησε το θεό, εκείνος μίλησε πριν ακόμη ακουμπήσει στη γη.

Η Ίρις κουβαλάει τον Ερμή Λόγο

Μέχρι σήμερα, όταν θέλουμε να πούμε ότι κάποιος είναι έξυπνος,
λέμε ότι αυτός έχει ΤΕΤΡΑΓΩΝΗ ΛΟΓΙΚΗ,
επικαλούμαστε δηλαδή τον ΕΡΜΗ ΛΟΓΟ, το Θείο Λόγο
που παριστάνονταν με το τετράγωνο.

….ὃ δὴ τετραγωνικὸν σχῆμα τυγχάνει. εἰ τοίνυν νοῦς καὶ λόγος εἶναι δέδεικται

Διότι ο ΑΛΗΘΗΣ ΛΟΓΟΣ έχει όλα του τα μέρη ΙΣΑ και από όποια πλευρά και αν γυρίσεις τον κύβο, η βάση του είναι ίση, δηλώνοντας έτσι το Νου και τον Λόγο, ενώ τον απατηλό λόγο τον συμβόλιζαν πολυγωνικό.
Οι Αιγύπτιοι, με το τετράγωνο σχήμα παρίσταναν τον κέρκωπα
(ένα είδος πιθήκου, δείτε το μύθο στο koukoura.blogspot.com),
διότι από όλα τα ζώα αυτό μόνο ήταν νοήμων και δεκτικό μαθήσεως και επιστήμης.
Για το λόγο αυτό ακόμη και σήμερα έφτασε ο πίθηκος να ονομάζεται μαϊμού, όνομα που έχει άμεση σχέση με την Μαία και τον Ερμή Λόγο με την τετράγωνη λογική, όπως θα δούμε παρακάτω, από τις γιορτές που γινόταν προς τιμήν των θεοτήτων αυτών.

Ο αρχιερέας κήρυττε την πρώτη του μηνός Μαΐου, να απέχουν από τη βρώση ποδών και κεφαλής οποιουδήποτε ζώου, προς αποφυγή των νόσων των αρθρώσεων. Κατά το μήνα Μάιο, οι Ρωμαίοι τελούσαν τη γιορτή των Ροσαλίων. Γιορτή των ρόδων δηλαδή.
Ήταν η γιορτή που ήταν αφιερωμένη στους προγόνους τους, τους μαίορες, ημέρα που τους τιμούσαν προσφέροντας στους νεκρούς φαγητά, νεκρόδειπνα, όπου τους μνημόνευαν για να μην ξεχαστεί η ιστορία τους, για να θυμούνται τις ρίζες τους, τις ελληνικές ρίζες τους, τα ελληνικά τους έθιμα που τα μετέφεραν σε άλλη πατρίδα.

Ήταν η γιορτή κατά την οποία στόλιζαν τη γη τη Μητέρα Γαία με λουλούδια, ήταν η πανήγυρις, όπου τιμούσαν τον Ερμή και την μητέρα του Μαία.

Οι έμποροι και οι πραγματευτές εύχονταν στη Μαία και στον Ερμή για καλά και ακίνδυνα κέρδη, διότι εκτός των άλλων ο Ερμής θεωρούνταν και προστάτης του εμπορίου, και τα κέρδη θεωρούνταν ότι προέρχονται από την ύλη που ορίζεται από την μητέρα του Μαία.

Σύμφωνα με τις καλένδες (η πρώτη μέρα κάθε μήνα) του μήνα Μαΐου, που οι Ρωμαίοι τις έλεγαν Μαΐαις, τιμούσαν τη Γη την πρώτη νύμφη, για το λόγο αυτό στολίζουμε τα πάντα με λουλούδια.
Τιμούσαν όμως και τις άγνωστες, τις φοβερές δυνάμεις της,
διότι η έμφυτη θέρμη του ήλιου που χτυπά πάνω στην επιφάνεια της γης, την κάνει κι οργιάζει, φουσκώνει και αναβράζει, με αποτέλεσμα η γη να σκιρτά και να σαλεύει και να δημιουργούνται σεισμοί (απλοΐκή εξήγηση σεισμών, για το λαό).

….ὅτι τὴν ἔμφυτον θέρμην ἐπὶ τὴν ἐπιφάνειαν ἡ γῆ ἀναβράζουσα γαυριᾶν ὥσπερ καὶ σκιρτᾶν ἐξαγομένη σάλους ἐμποιεῖ ὡς ἐπίπαν κατὰ τὸν Μάϊον μῆνα.

Για το λόγο αυτό, κατά το μήνα Μάιο τιμούσαν τη ΜΑΙΑ, δηλαδή τη ΓΗ και τη γιορτή αυτή την ονόμαζαν ΜΑΪΜΟΥΔΙΣΜΑ μαϊμουδίζειν> το εορτάζειν την Μαίαν. Ονόμαζαν δε και Μαϊουμά την εποχή που τελούσαν αυτήν την γιορτή, γι’ αυτό και ήταν γιορτή αφιερωμένη στις κρυφές δυνάμεις της ΓΗΣ.
Επειδή και τα διάφορα πιθηκοειδή ιδιαίτερα ο έξυπνος κερκοπίθηκος, το ζώο με την τετράγωνη λογική των Αιγυπτίων, έκανε πολλά «κουνήματα», «μαϊμουδίσματα», όπως η γη που έχει τη δύναμη να σείεται, να κουνιέται, ζώο που ταυτίστηκε με την ευφυΐα και την εξυπνάδα, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ονομάστηκε και μαϊμού.

Στις αρχές του μήνα Μαΐου, την πρώτη μέρα «πρωτομαγιά», γινόταν πανήγυρις στη Ρώμη (η λέξη πανήγυρις είναι αρχαία ελληνική),στην παραλιακή πόλη την Οστιάν, όπου οι άρχοντες των Ρωμαίων απολάμβαναν το πρώτο θαλασσινό τους μπάνιο, πετώντας ο ένας στον άλλο νερό. (εσείς κάνετε το πρώτο σας μπανάκι το Μάη;)

Οι Ρωμαίοι σύμφωνα με τους ιστορικούς τους, μαίορες, προς τιμήν της Μαίας, έλεγαν τους πάτριους προγόνους τους,

….μαίορες δὲ τοὺς προγόνους πατρίως καλοῦντες Μάϊον

και εννοούσαν τους προγόνους τους, που στις περισσότερες πόλεις τους, ιδιαίτερα από τη Ρώμη και κάτω, είχαν ελληνική καταγωγή, διότι ήταν αποικίες Κρητών, Πελοποννησίων, κατοίκων της Εύβοιας και άλλων ελληνικών περιοχών. Προς τιμήν της Μαίας και των προγόνων τους μαιόρων, ονόμασαν το μήνα Μάιο, οι Ρωμαίοι. (Ενώ ο Πλούταρχος, προσπαθώντας να ετυμολογήσει το όνομα Μάιος, γράφει ότι το όνομα ίσως να είναι αφιέρωση για τους μεγαλύτερους σε ηλικία
«Μαϊώρεις γαρ οι πρεσβύτεροι»,
δεν ήταν δυνατόν να έχει τέλεια πρόσβαση στην Ρωμαϊκή Ιστορία, γνώριζε ένα μέρος της.
Σήμερα, έστω και με τα λίγα ιστορικά κείμενα που έχουν διασωθεί, ευτυχώς για να μας διαφωτίζουν, μαθαίνουμε την ιστορία όχι μόνο της πατρίδας μας, της γειτονιάς μας, αλλά και ολόκληρου του πλανήτη.)

Η γιορτή ταυτίστηκε με τη γιορτή των Λεμουρίων, καμμιά σχέση όμως δεν είχε με αυτή. Ήταν δυο γιορτές που ενώθηκαν στη συνείδηση του λαού με το πέρασμα του χρόνου.
Τα καλά πνεύματα των προγόνων, μπερδεύτηκαν με τα πονηρά πνεύματα των Λεμουρίων.
Στη Ρώμη κατά το μήνα Μάιο, γινόταν και η γιορτή των Λεμουρίων, που ήταν γιορτή ειδώλων, φασμάτων και εμπαθών δαιμόνων, κυριευμένα από πάθη και ίσως και κακία που χαίρονται στους τάφους (σήμερα τα λέμε φαντάσματα).

Ῥωμαίοις ἐτελεῖτο ἡ λεγομένη Λεμούρια, οἷον τιμαὶ
εἰδώλων ἢ φασμάτων ἢ δαιμόνων ἐμπαθῶν,

Οι φιλόσοφοι πιστεύουν ότι είναι επόπτες, δηλαδή επιτηρητές που συνυπάρχουν με το ανθρώπινο σώμα.
Τα λεμούρια ήταν άτακτα, πολύ ενοχλητικά και τρομοκρατούσαν τους ανθρώπους, ιδιαίτερα αν ήταν είδωλα ανθρώπων που είτε δεν είχαν ταφεί,
είτε είχαν βρει τραγικό και ξαφνικό θάνατο.
Τη γιορτή των Λεμουρίων τελούσαν το διάστημα ανάμεσα στις 9-13 Μαΐου.
Η γιορτή παραπέμπει στα Ανθεστήρια (Διονύσια) των Ελλήνων
που γινόταν στα τέλη του Φεβρουαρίου, αρχές Μαρτίου,
και ήταν εκτός των άλλων και γιορτές αφιερωμένες στις ψυχές.
Τα καλά πνεύματα-ψυχές οι προστάτες των ανθρώπων
λεγόταν λάρες, τα πονηρά λεγόταν λεμούρια.
Η γιορτή τελούνταν τη νύχτα, οι κάτοικοι χτυπούσαν χάλκινα αντικείμενα για να διώξουν τα κακά αυτά πνεύματα (βλέπε ταφικά έθιμα), έριχναν κουκιά που θεωρούνταν νεκρική τροφή, οι ναοί εκείνη τη μέρα παρέμεναν κλειστοί και ήταν αδιανόητο το διάστημα εκείνο να τελεστεί γάμος.

Ο μήνας Μάιος ήταν ο μήνας της ΓΗΣ, που θεωρείται η πρώτη νύμφη,
οι πρώτοι γάμοι ήταν της μητέρας Γαίας με τον Ουρανό,
όταν τα πάντα ήταν γόνιμα.
Σύμφωνα με τους αρχαίους θεολόγους γάμος θεωρείται
η αδιαίρετη συνένωση και η συμπλοκή δυνάμεων,
όπως γράφουν και τα Ορφικά.

ΠΡΩΤΗΝ ΓΑΡ ΝΥΜΦΗΝ ΤΗΝ ΓΗΝ ΚΑΛΟΥΣΙΝ

Για το λόγο αυτό οι πρόγονοι μας Έλληνες αλλά και οι Ρωμαίοι είχαν αφιερώσει το μήνα αυτό στη Γαία-Μαία, και για το λόγο αυτό δεν τελούνταν γάμοι κατά το μήνα αυτό, και αυτό έχει μείνει μέχρι τις μέρες μας, που ενώ τα πάντα στη φύση συνηγορούν για έναν ωραίο γάμο, ο λαός μας αν και τελεί γάμους κατά τον μήνα αυτό, λέει όμως το γνωμικό
«το μήνα Μάη, παντρεύονται μόνο οι γαΐδαροι», γεγονός που ταυτίζεται με τις προλήψεις για τα λεμούρια τα κακά πνεύματα της εποχής,
και η παροιμία λέει:
« Ο γάμος ο μαγιάτικος πολλά κακά 'ποδίδει.»

Στην ελληνική αποικία της Σικελίας στο Βρέττιον, γιόρταζαν την αρπαγή της Περσεφόνης, διότι εκεί πίστευαν ότι άνοιξε το χάσμα απ’ όπου ο Πλούτων άρπαξε την Περσεφόνη. Εκεί τα Ανθεστήρια γιορτάζονταν τον Απρίλιο-Μάιο.
Ο Πλούταρχος αναφέρει ότι οι γυναίκες συνήθιζαν να συλλέγουν άνθη
τους μήνες Απρίλιο-Μάιο και με αυτά έπλεκαν στεφάνια, τα οποία έπρεπε οπωσδήποτε να είναι χειροποίητα από γυναίκες της περιοχής και ΟΧΙ ΑΓΟΡΑΣΤΑ, γεγονός που θεωρούνταν ΑΙΣΧΡΟ, για μια τόσο σπουδαία γιορτή.

Ακόμη και σήμερα το μαγιάτικο στεφάνι, είναι ένα από τα έθιμα αυτά της αρχαιότητας που έφτασαν μέχρι τις μέρες μας, περιμένοντας να ανακαλύψουμε την προέλευση τους που είναι πανάρχαιη, αλλά φαντάζει τόση κοντινή και τόσο οικεία.

Μέχρι πριν λίγα μόλις χρόνια το μαγιάτικο στεφάνι ήταν μια ιεροτελεστία, και έπρεπε να φτιαχτεί από συγκεκριμένα φυτά, για ξεχωριστό λόγο το καθένα.

Κλωνάρι λυγαριάς έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για να του δοθεί το κυκλικό σχήμα του σχήμα, που είναι το σχήμα της τελειότητας, το σχήμα που δηλώνει ότι τίποτε δεν έχει αρχή και τέλος, αλλά τα πάντα αναγεννώνται συνεχώς.
Η λυγαριά έφερνε και καλοτυχία στα κορίτσια, ήταν ένα από τα αγαπημένα φυτά της θεάς Αρτέμιδος και από εκεί προήλθε το έθιμο, όταν βρέθηκε εικόνα της Ταυρίας θεάς τυλιγμένη σε λυγαριά.
Η Αρτέμιδα λατρευόταν και ως θεότητα αγροτική, για το λόγο αυτό η λυγαριά ήταν αφιερωμένη σε αυτήν, και οι κοπέλες από αυτήν ζητούσαν καλή τύχη, ως σεμνή θεά που ήταν.
Η λυγαρία δενόταν στο σώμα των γυναικών, αργότερα έλεγαν για να ‘ χουν λυγερό κορμί, η αποτρεπτική και η βλαστική δύναμη του δέντρου ήταν η αρχική αιτία.
Για να έχει καλοτυχία και ευτυχία το σπίτι, απαραίτητο ήταν το ανθισμένο κλαδί ελιάς και το αγιόκλημα (αιγόκλημα), και για να έχει καλή σοδειά απαραίτητο το στάχυ και κόκκινα λουλούδια.
Έπρεπε να έχει πολλών ειδών λουλούδια, ώστε να είναι ολάνθιστος ο βίος των ενοίκων, έτσι οι μαργαρίτες, τα μυρωδάτα τριαντάφυλλα, οι βιολέτες, τα γαρύφαλλα κλπ, ήταν απαραίτητα στο στεφάνι.
Για τις κακές τις γλώσσες έπρεπε να μπει αποτρεπτικό φυτό και για τον λόγο αυτό διάλεξαν μια-δυο ρίζες κουκιάς με τα άνθη και τους καρπούς τους.
Για τους ανεπιθύμητους τσουκνίδα.
Για το κακό το μάτι έδεναν κορδέλα θαλασσιά με ένα μεγάλο κεφάλι σκόρδου, ακριβώς στο κέντρο του στεφανιού, ώστε να είναι ορατό.

Άλλα έθιμα του τόπου

Κυρίαρχο στις γιορτές της άνοιξης ήταν το δέντρο του Άττι,
που στη συνέχεια έγινε το παραδοσιακό γαϊτανάκι,
όπου όλοι γιόρταζαν κάτω από τις κροκί και πορφυρές κορδέλες του,
που παρίσταναν τις ζεστές ακτίνες του ήλιου
(δείτε στις ετικέτες έθιμα το έθιμο του Ζαφείρη, το μαγιόξυλο, το γαϊτανάκι)

Tο μαγιόξυλο

Οι γυναίκες κυλιόταν πάνω στη χλόη, αγκάλιαζαν τους χονδρούς κορμούς των δέντρων, για να πάρουν από τη μάνα γη τη γονιμότητα της, περιζωνόταν με λυγαριά, το ιερό φυτό της Αρτέμιδος, για να είναι ευλύγιστες και να αποτρέπουν από πάνω τους τις ασθένειες.
Στη Θράκη και στη Μ. Ασία οι γυναίκες έφτιαχναν ξύλινους φαλλούς (βηλάρες) τους στόλιζαν με χλόη και λουλούδια και χάριζαν η μια στην άλλη το μαγιόξυλο, το Μάη.
Σε άλλα μέρη οι άνδρες οι ίδιοι ντύνονται με λουλούδια, και τους περιφέρουν στα σπίτια ως «Μαγιόπουλο», αλλού ντύνουν με λουλούδια μικρά αγόρια, κρατώντας στα χέρια κλαδιά δέντρων ανθισμένων. Αλλού ντύνουν άνδρα ή παιδί πιπεριά.
Έθιμο που γίνεται ακόμη σε χωριά της Θράκης, απαιτεί κατά την ημέρα της Πεντηκοστής, να πηγαίνουν στην εκκλησία οι γυναίκες κρατώντας ένα κλαδί καρυδιάς στο χέρι τους, αυτό το έβαζαν κάτω για να γονατίσουν επάνω του.
Σύμφωνα με τις λαϊκές δοξασίες αυτή τη μέρα οι ψυχές περνούνε το γεφύρι της Κρίσης. Όσες είναι καθαρές οδεύουν για τον παράδεισο, οι ακάθαρτες πέφτουν στην κόλαση.
Εδώ φαίνεται καθαρά η μίξη εθίμων και θρησκειών.

Στεφάνια αφιερωμένα στη μάνα ΓΑΙΑ-ΜΑΙΑ που τόσο απλόχερα χαρίζει ποικίλους καρπούς και είναι γεμάτη ομορφιά, που ο άνθρωπος μέσα στην άγνοια του καταπατά, προκαλώντας συνεχώς (την μήνιν) την μανία της και κάποια στιγμή και την εκδίκηση της που θα προκαλέσει πόνο και θάνατο.

Στο χέρι μας είναι να πάψουμε να την προκαλούμε και συνεχώς να την υμνούμε.

Ορφικός Ύμνος 26

Γῆς, θυμίαμα πᾶν σπέρμα πλὴν κυάμων καὶ ἀρωμάτων

Γαῖα θεά, μῆτερ μακάρων θνητῶν τ' ἀνθρώπων,
πάντροφε, πανδώτειρα, τελεσφόρε, παντολέτειρα,
αὐξιθαλής, φερέκαρπε, καλαῖς ὥρῃσι βρύουσα•
ἕδρανον ἀθανάτου κόσμου, πολυποίκιλε κούρη,
ἣ λοχίαις ὠδῖσι κύεις καρπὸν πολυειδῆ•
ἀιδίη, πολύσεπτε, βαθύστερν', ὀλβιόμοιρε,
ἡδυπνόοις χαίρουσα χλόαις, πολυάνθεμε δαῖμον,
ὀμβροχαρής, περὶ τὴν κόσμος πολυδαίδαλος ἄστρων
εἱλεῖται φύσει ἀενάῳ καὶ ῥεύμασι δεινοῖς•
ἀλλά, μάκαιρα θεά, καρποὺς αὔξοις πολυγηθεῖς,
εὐμενὲς ἦτορ ἔχουσα, σὺν εὐόλβοισιν ἐν ὥραις.

Ορφικός Ύμνος ΓΗΣ 26

Γαία θεά, μητέρα θεών και των θνητών ανθρώπων,
πάντροφε, πανδώτειρα (που τρέφεις και δίδεις τα πάντα)
τελεσφόρε, παντολέτειρα
(που τα πάντα τελειοποιείς και τα πάντα θανατώνεις)
που φέρεις και αυξάνεις τους καρπούς,
γεμάτη καλές εποχές, θεμέλιο του αθανάτου κόσμου,
πολυποίκιλη κόρη που κυοφορείς ποικίλους καρπούς με ωδίνες,
αιώνια πολυσέβαστη, βαθύστερνη καλότυχη,
που χαίρεσαι στις μυρωδάτες χλόες,
πολυάνθεμη θεά, αγαπάς τη βροχή,
γύρω σου πολυδαίδαλος κόσμος άστρων περιστρέφεται αέναα (διαρκώς)
και δίνες ρευμάτων, αλλά μακάρια θεά,
αύξησε τους καρπούς προξένησε μας χαρά,
με φιλεύσπλαχνη καρδιά και πλούσιες εποχές.

Απόδοση στίχων: Ματσιαρόκου Χρυσούλα

©
Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτη η εργασία χορηγείται μόνο με άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

το έθιμο του Ζαφείρη το Μαγιόξυλο το γαϊτανάκι

2009-04-26T14:15:00.000-07:00

Σε όλη την Ήπειρο, αλλά και σε πολλά μέρη της Μακεδονίας,
την Κυριακή του Πάσχα, αλλά και καθ’ όλη τη διάρκεια της άνοιξης,
αναβιώνει το έθιμο του Ζαφείρη.
Το όνομα ποικίλει από τόπο σε τόπο,
αλλού το λένε Μαγιόπουλο, αλλού Φουσκοδέντρι.

Ο Ζαφείρης παίζεται ως εξής:
μικρά παιδιά, κυρίως κορίτσια, παίζουν στα λιβάδια την ανάσταση του Ζαφείρη.
Το Ζαφείρη υποδύεται ένα παιδί, που παριστάνει το νεκρό, ενώ τα άλλα παιδιά μαζεύουν λουλούδια, χλόη και φύλλα και στολίζουν με αυτά το «νεκρό», ενώ τον μοιρολογούν με οδυρμούς, κρατώντας καλάμια αντί για λαμπάδες:

Για ειδέστε νιο που ξάπλωσα, για ειδέστε κυπαρίσσι!
Δε σειέται, δε λυΐζεται, δε σέρν' τη λεβεντιά του.
Ποιος σο’ ‘κοψε τις ρίζες σου και στέγνωσ' η κορφή σου;
Τι μο’ ‘καμες, λεβέντη μου, τι μο’ καμες, ψυχή μου!
Μη να 'ναι και χινόπωρο, μη να 'ναι και χειμώνας;
Τώρα να 'ρθει η άνοιξη να 'ρθει το καλοκαίρι,
παίρνουν κι ανθίζουν τα κλαδιά κ' οι κάμποι λουλουδίζουν,
έρθαν πουλιά της άνοιξης, έρθαν τα χελιδόνια,
για κ' η μεγάλη Πασχαλιά με το Χριστός Ανέστη,
που ντυούνται νιοι στα κόκκινα, γερόντοι στα μουρέλια,
κ' εσύ, μωρέ λεβέντη μου, μέσα στη γη τη μαύρη,
πού να σειστής, να λυϊστής, να σύρς τη λεβεντιά σου;
Ξεσφάλισε τα μάτια σου!

Έπειτα όλα τα παιδιά μαζί φωνάζουν:
Σήκου, Ζαφείρη, σήκου!
και ο Ζαφείρης, ανασταίνεται, ξεπετιέται απότομα από το στολισμένο νεκροκρέβατο του και κυνηγά με φωνές και γέλια τα υπόλοιπα παιδιά,
που τρέχουν με όλη τους τη δύναμη μακριά.
Όποιον πιάσει ο Ζαφείρης με τη σειρά του θα γίνει ο νεκρός Ζαφείρης, είτε αμέσως, είτε την επόμενη χρονιά, ανάλογα με την όρεξη για παιχνίδι.

Σε ορισμένες περιοχές τη θέση του παιδιού, παίρνει ένα ξύλινο ομοίωμα, ένα είδος σκιάχτρου, που πρώτα το έπαιρναν μαζί τους στην εκκλησία να διαβαστεί,
να λειτουργηθεί.
Μετά το έθαβαν κάτω από πρασινάδες, και λουλούδια, το στόλιζαν με τιμές, κλάματα κι οδυρμούς και στο τέλος του τραγουδιού το ανάσταιναν και τραγουδούσαν τρέχοντας και χορεύοντας στα χωράφια.

....διόπερ τοὺς Φρύγας ἠφανισμένου τοῦ σώματος διὰ τὸν χρόνον εἴδωλον κατασκευάσαι τοῦ μειρακίου, πρὸς ᾧ θρηνοῦντας ταῖς οἰκείαις τιμαῖς.... ....

γι' αυτό οι Φρύγες όταν χάθηκε το σώμα (του Άττιδος) κατασκεύασαν είδωλο νέου, για να θρηνούν και να προσφέρουν τις αρμόζουσες τιμές....

Στη Μακεδονία συνηθιζόταν παλαιότερα, πάνω από το νεκρό παιδί ή σκιάχτρο, εκτός από λουλούδια να υψώνουν και τύμβο με πετραδάκια, σε ύψος 20-25 πόντων, πανάρχαιο Φρυγικό έθιμο, από την εποχή του βασιλιά Μίδα.
Οι Μακεδόνες βασιλείς συνήθιζαν να υψώνουν τύμβους πάνω από τους τάφους τους.
Από εκεί λοιπόν και η συνήθεια των παιδιών, που μιμούνται τα έθιμα των μεγαλυτέρων.

Το έθιμο είναι γνωστό,
είναι ο Άττις, ο Άδωνις, είναι ο Διόνυσος,
είναι ο θεός Ήλιος που πεθαίνει και ανασταίνεται,
είναι η παράδοση μας, είναι οι ρίζες μας που ο σύγχρονος τρόπος ζωής μας αποξένωσε από αυτές.

Παρόμοιο έθιμο, που έχει άμεση σχέση με τη λατρεία του Άττι γίνεται και στην Κέρκυρα, είναι το Μαγιόξυλο.
Άνδρες φορώντας λευκά ρούχα και κόκκινα μαντήλια δεμένα στο λαιμό, τραγουδούν το Μάη περιφέροντας έναν ολόισιο κορμό κυπαρισσιού στολισμένο με άνθινα στεφάνια και κουδουνάκια. Από την κορυφή του δέντρου κρέμονται πολύχρωμες κορδέλες.

Είναι το Μαγιόξυλο, είναι ο Άττις ο νεαρός ακόλουθος της Μητέρας θεάς Κυβέλης.

Οι Φρύγες ήταν λαός που κατοικούσε στη Θράκη, την πανάρχαιη εκείνη εποχή Θράκη λεγόταν όλη η περιοχή πάνω από τη Θεσσαλία, δηλαδή η Μακεδονία, η σημερινή Θράκη μέχρι το Βυζάντιο και ψηλά όλη τη σημερινή Βουλγαρία, μέχρι περίπου τη σημερινή Ρουμανία.
Φρυγία λεγόταν η περιοχή που σήμερα βρίσκεται η Ημαθία, εκεί ήταν το βασίλειο του βασιλιά Μίδα του Γόρδιου, που η περιοχή του βασιλείου του ήταν τόσο εύφορη που ακόμη και τα τριαντάφυλλα γινόταν διπλά, με εξήντα φύλλα.
Όταν οι Φρύγες έγιναν πολλοί και δεν τους χωρούσε ο τόπος, μετανάστευσαν στη Μικρά Ασία, στην περιοχή της Λυδίας και εκεί έφτιαξαν το νέο τους βασίλειο, παίρνοντας μαζί τους τα έθιμα και τις συνήθειες τους καθώς και τη λατρεία των θεών τους.
Οι Φρύγες ως πανάρχαιος λαός λάτρευαν και μια πανάρχαιη θεότητα τη Μητέρα θεά Κυβέλη που ταυτίζεται με τη Μητέρα θεά Ρέα, μητέρα θεών και ανθρώπων.

Η θεά αυτή λατρευόταν από όλους τους Θρακικούς λαούς στα Καβείρια Μυστήρια της Σαμοθράκης, πριν και μετά τους κατακλυσμούς.
Το ότι η θεά ταυτίζεται απόλυτα με τη Μητέρα θεά της Μινωικής εποχής ή τη Ρέα, δεν θα πρέπει να μας ξενίζει, διότι οι Κρήτες θαλασσοπόροι όργωναν όλον το γνωστό τότε κόσμο με τα πλοία τους, και η λατρεία της θεάς Μητέρας ήταν κοινή στους λαούς.

Το λιοντάρι ήταν το ιερό ζώο της Μητέρας θεάς Κυβέλης, διότι αυτό από όλα τα ζώα θεωρήθηκε το ισχυρότερο από όλα τα ζώα, ο βασιλιάς των ζώων, που το είδος του αφθονούσε σε όλη τη Θράκη και την Μ. Ασία. Το άρμα της θεάς το έσερναν λιοντάρια.

Σύμφωνα με το μύθο η γέννηση της θεάς Γαίας-Ρέας-Κυβέλης, έχει ως εξής:

στη Φρυγία ο Ουρανός (που ταυτίζεται με το Δία)
άφησε να πέσει ένας σπόρος με διπλή φύση, αρσενική και θηλυκή.
Από το σπόρο βλάστησε ένα πανέμορφο δέντρο η αμυγδαλιά που μέσα της κατοικούσε μια Νύμφη που λεγόταν Άγδηστις, που ταυτίζεται με την κόρη του ποτάμιου θεού Σαγγάριου. Η κόρη έκοψε τους καρπούς του δέντρου και τους άφησε να πέσουν πάνω στο γυμνό στήθος της. Αμέσως η Άγδηστις εξαφανίστηκε και από αυτήν και το δέντρο γεννήθηκε ο Άττις. Το μωρό ανέθρεψε μια κατσίκα που ταυτίζεται με την Αμάλθεια που έθρεψε τον μικρό Δία.

Στα έργα τέχνης ο Άττις παρουσιάζεται ως ποιμένας με έναν αμνό στον ώμο ή στα πόδια του, να παίζει αυλό.

Πάντοτε ως γνήσιο Φρύγας φορά τον φρυγικό κωνικό γαλάζιο σκούφο που δηλώνει τον έναστρο ουρανό.

Τὴν δὲ τά τε ἄλλα πάντα ἐπιτρέψαι αὐτῷ καὶ τὸν ἀστερωτὸν ἐπιθεῖναι πῖλον· ἀλλ' εἰ τὴν κορυφὴν σκέπει τοῦ Ἄττιδος ὁ φαινόμενος οὐρανὸς οὑτοσί....

Άλλη εκδοχή του μύθου θέλει τον Άττι ευνούχο εκ γενετής.
Ο Δίας εξοργίστηκε όταν τον είδε να λαμβάνει μέρος στα Μυστήρια (όργια) της Μητέρας θεάς, έστειλε έναν κάπρο που μαζί με άλλους κατοίκους της Φρυγίας, σκότωσε και τον Άττι. (ταύτιση με τον Άδωνι)

Γι’ αυτό το πεύκο ήταν το αγαπημένο δέντρο της Μητέρας θεάς.
(συνήθως στόλιζαν κυπαρίσι που έχει ωραίο σχήμα που θυμίζει λυγερόκορμο παλικάρι)

Οι ιερείς στην τελετή εορτασμού του, λάτρευαν τον Άττι σταυρωμένο πάνω σε ένα δέντρο πεύκου, δεμένο στα πάθη του, και στο τέλος της γιορτής έκοβαν με ευλάβεια αυτό το δέντρο.
Κάτω από το δέντρο τοποθετούσαν ένα λευκό κριάρι (ο βασιλιάς ήλιος στο ζώδιο του κριού).

Το μυστήριο του Άττι διαρκούσε τρεις μέρες, βυθισμένες στη θλίψη και το πένθος.
Μέχρι που ερχόταν η γιορτινή μέρα, η ιλαρή, της ανάστασης του από τη θεά Κυβέλη, ήταν η μέρα της κυριαρχίας του φωτός ενάντια στο σκότος. Οι ημέρες που θα χάριζαν γονιμότητα στα πάντα, ευτυχία στους ανθρώπους που θα είχαν καλή σοδειά.

Είναι το γνωστό μας γαϊτανάκι, που το όνομα του το οφείλει στις κορδέλες που ήταν μακριές, τα γαϊτάνια, επειδή τα πιο πρόσφατα χρόνια, τέτοιες κορδέλες αγόραζαν από την Ιταλία.
Το έθιμο όμως είναι αρχαίο Φρυγικό.

Οι κορδέλες που κρεμόταν από το δέντρο παρίσταναν τις ζεστές ακτίδες του ήλιου.

Έτσι το γαϊτανάκι χορεύτηκε από όλους τους λαούς της Ευρώπης και πέρασε και στην απέναντι μεγάλη ήπειρο.

Αν και έχουν διασωθεί ελάχιστα από αυτήν ο πλούτος της είναι αστείρευτη πηγή μάθησης και διδαχής.
Η ιστορία της Ευρώπης δεν άρχισε από τους Ρωμαίους, εδώ είναι η κοιτίδα του παγκόσμιου πολιτισμού, δυστυχώς τα σημερινά της τέκνα, είναι ημιμαθή για να μην πω τελείως αγράμματα και επαναπαύονται στις δάφνες και τη σοφία των προγόνων, πιστεύοντας ότι είναι παιδιά θεών.

Παιδί θεών για να γίνεις πρέπει να αγγίξεις την πνευματικότητα, πρέπει να καταβάλλεις χρόνο και κόπο, πρέπει να μάθεις, ΟΧΙ να λέγεις μεγαλόστομες κουβέντες, αλλά να μάθεις τις σοφές κουβέντες που είπαν οι σοφοί μας δάσκαλοι για μας και μεις αντί να τις βάλουμε στο μυαλό και την καρδιά, να ομορφαίνουν την ψυχή μας, τις χαρίσαμε παντού και τις ξεχάσαμε, χάσαμε το νόημα τους.

Η λατρεία του Άττι ξέφυγε από τα όρια και τους πραγματικούς συμβολισμούς της, και οι ιερείς ήταν τόσο γυναικωτοί και κατέφευγαν σε τόσα όργια, και σοδομισμούς που αποτελούσαν πρόκληση, με αποτέλεσμα να χάσει η λατρεία του Άττι το ουσιαστικό της νόημα.

Ο Άττις αντιπροσωπεύει τον διπλό χαρακτήρα της φύσης, όπου συνυπάρχουν το αρσενικό και το θηλυκό σε μια μορφή. Το θείο δεν έχει φύλο.
Ο μύθος είναι γεμάτος συμβολισμούς.

Η ψυχή γονιμοποιεί το σώμα που είναι γεννημένο από ύλη, πέφτει σιγά-σιγά μέσα στην ύλη, φθείρεται καθώς πορεύεται το σώμα πάνω στη γη οδηγείται σε πάθη, αλλά όταν ο άνθρωπος αποκτήσει αυτοσυνείδηση, τότε σταδιακά θα οδηγήσει την ψυχή του στην κάθαρση και την πνευματικότητα, οδηγώντας την τελικά προς την τελειότητα.

Η ψυχή, που κατά την γένεση είναι καθαρή, (ο νεαρός αγνός Άττις) και αποτελεί όχημα για την κάθαρση, όταν το σώμα δεσμεύεται από ηδονές σωματικές και υλικές, η εκτομή των γεννητικών οργάνων αυτήν ακριβώς την κάθαρση συμβολίζει, για να αρχίσουμε σιγά-σιγά να κατανοούμε τα βαθύτερο νόημα των μύθων, που σα παιδιά από την μια μας προκαλούσαν θαυμασμό, επειδή όμως δεν τους κατανοούσαμε προκαλούσαν φόβο και αποτροπιασμό, όπως συμβαίνει και με πολλούς ακόμη και σήμερα, που κυρίως θέλουν να πλήξουν την αρχαιότατη πολιτισμική μας κληρονομιά, θέλοντας να παρουσιάσουν ως κτήνη τους θεούς της αρχαίας θρησκείας, και τους ήρωες της μυθολογίας και όχι σα γνώσεις καλυμμένες και συμβολισμούς.

Ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, και πολλοί φιλόσοφοι σαφώς εμπνεύστηκαν από τους Ορφικούς. Ο Πρόκλος αναλύοντας και σχολιάζοντας τον Πλάτωνα και τα έργα του, αναφέρει σαφέστατα, ότι ο ΥΠΕΡΤΑΤΟΣ ΘΕΟΣ, αυτός που δημιουργεί και εξουσιάζει τα πάντα είναι ΕΝΑΣ, τον ονομάζει Δία, και σημειώνει ότι όλοι οι θεοί του δωδεκαθέου συγκεντρώνονται σε μια θεότητα, και τα ονόματα τους δηλώνουν τις επί μέρους ιδιότητες του ενός, και κάτω από το βλέμμα του κατοικούμε όλοι στη γη:

«ΑΥΤΗ ΔΕ ΖΗΝΟΣ ΚΑΙ ΕΝ ΟΜΜΑΤΙ, ΠΑΤΡΟΣ ΑΝΑΚΤΟΣ, ΝΑΙΟΥΣ’ ΑΘΑΝΑΤΟΙ ΟΙ ΘΕΟΙ, ΘΝΗΤΟΙ, Τ’ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, ΟΣΣΑ ΤΕ ΗΝ ΓΕΓΑΩΤΑ ΚΑΙ ΥΣΤΕΡΟΝ ΟΣΣΑ ΕΜΕΛΛΕΝ»
(Σ’ αυτήν, στα μάτια του Δία, πατέρα βασιλέα, κατοικούν και οι αθάνατοι θεοί και οι θνητοί άνθρωποι, και όσα έχουν γίνει και όσα μέλλει να γίνουν).

Η γνώση ποτέ δεν ήταν για τους πολλούς, τα μυστήρια ήταν απόκρυφα, η γνώση έπρεπε να διαφυλαχτεί, τα μυστήρια επιβάλλουν μυστικότητα, το όνομα των θεών ιδιαίτερα του Διόνυσου-Δήμητρας-Κόρης, δεν πρέπει να προφέρονται, οι θεότητες είναι απρόσιτες, ανερμήνευτες, επιβάλλουν πλήρη μυστικότητα.

© Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Ο Νίκος Γκάτσος εμπνεύστηκε από το έθιμο του Ζαφείρη τους υπέροχους στίχους,
ο μεγάλος μας συνθέτης Χριστόδουλος Χάλαρης, τους έντυσε με υπέροχη μουσική και
η Δήμητρα Γαλάνη τους τραγούδησε με την κρυστάλλινη φωνή της.

Η Ηλακάτη επένδυσα το τραγούδι με εικόνες και σας αφιερώνω ένα video-clip, με το τραγούδι του Ζαφείρη, από το δίσκο Δροσουλίτες.

Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια

Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

Το έθιμο της ΑΙΩΡΑΣ (κούνιας)

2009-04-19T13:07:00.001-07:00

Κάθε χρόνο την Κυριακή του Πάσχα, σε πολλά μέρη της Ελλάδος, στην Ήπειρο, Μακεδονία, Θράκη, σε πολλά άλλα μέρη της ηπειρωτικής Ελλάδος, αλλά και σε πολλά νησιά, τελείται το έθιμο της αιώρας. Κάποτε τελούνταν και στις αλησμόνητες πατρίδες.
Το έθιμο διαρκούσε για πολλές μέρες συνήθως μέχρι το τέλος της άνοιξης.

Ο ένας παππούς μου, ήταν Βλάχικης καταγωγής
(από το Μοναστήρι και την Γευγελή),
και κάθε φορά που τύχαινε να βρισκόμαστε στις Σέρρες το Πάσχα,
τηρούσε το έθιμο της αιώρας.

Έδενε χονδρό σχοινί, σε ένα χονδρό κλαδί, ενός μεγάλου δέντρου ακριβώς έξω από το σπίτι του,

(το δέντρο έπρεπε να είναι θαλλοφόρο και όχι ξερό)

κατέβαζε δυο κάθετες άκρες με διχάλα φαρδιά στην άκρη τους,
ανάμεσα στη διχάλα τοποθετούσε μακρόστενη σανίδα, ντυμένη και τυλιγμένη με μια κουρελού, βεβαιωνόταν ότι ήταν σταθερή και μετά έβαζε επάνω τις κορδέλες του.

Κορδέλες χαϊδευτικά είμασταν οι εγγόνες του,
(ιδιαίτερα εγώ και οι αδελφές μου, που ζούσαμε μακριά του)

έτσι μας είχε βαπτίσει ένας στενός του φίλος και πελάτης.
Αν δεν υπήρχε δέντρο, η κούνια έπρεπε να στηθεί στα δοκάρια της εξώπορτας.

Όλα τα κορίτσια, έπρεπε να κουνηθούμε τέτοια μέρα, αλλά πάντα προηγούμασταν των αγοριών σε αυτό το έθιμο

(που μάλλον χαριστικά μετείχαν, το δρώμενο απευθυνόταν σε κορίτσια, και είχε άμεση σχέση με τη γονιμότητα).

Ο παππούς έπλεκε ένα στεφάνι με αγριολούλουδα, το τοποθετούσε στο κεφάλι μας,
έβαζε στις τσέπες μας ένα κόκκινο αυγό και μια πέτρα και έδινε την πρώτη ώθηση στην κούνια.
Καθώς μας έσπρωχνε τραγουδούσε ένα τραγουδάκι στα βλάχικα, που τόσα χρόνια μετά μου είναι δύσκολο να θυμηθώ, σημειώνω ότι η επαφή με τον παππού και την γιαγιά ήταν μόνο για λίγες μέρες κατά το Πάσχα ή τα Χριστούγεννα, και ίσως και λίγες μόνο μέρες κατά τις καλοκαιρινές διακοπές, οπότε δεν είχα μεγάλη επαφή με την βλάχικη γλώσσα, μόνο κάποια τραγουδάκια που μας τραγουδούσε, θυμάμαι αμυδρά.
Το μόνο που θυμάμαι από το τραγούδι της αιώρας είναι ότι κάθε φορά ανέφερε τα ονόματα όλων των κοριτσιών, και καθώς εμείς είμασταν ψηλά στον αέρα εκείνος φώναζε τραγουδιστά, ακαταλαβίστικες για μας προτάσεις, ανάμεσα τους διακρίναμε τα ονόματα μας.
Όταν κάποτε τον ρώτησα τι λέει το τραγούδι, είπε ότι τα ονόματα μας έπρεπε να φτάσουν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, γι’ αυτό τα φώναζε δυνατά.
{Αντίθετα το τραγούδι που τραγουδούσε η γιαγιά, ενώ είμασταν πολύ μικρότερα είναι πιο οικείο, διότι το τραγουδούσαν όλες οι γυναίκες στα μωρά, σε γλώσσα που ήταν οικεία και κατανοητή. Και ποιός δεν ξέρει το:

Κούνια – μπέλα έπεσ' η κοπέλα χτύπησε το γόνα της μέσα στην βαρέλα ή σε άλλη εκδοχή χτύπησε το γόνα της και φωνάζει η νόνα της (γιαγιά της),
ή κούνια μπέλα έπεσε η κοπέλα κι έσπασε τα πιάτα, λουκούμια ζαχαράτα και πολλές άλλες εκδοχές, που τραγουδούσαν οι γιαγιάδες στα μικρά εγγόνια τους, και προσάρμοζαν τα λόγια στον χαρακτήρα του κάθε παιδιού, γι’ αυτό και το τραγουδάκι έχει πολλές εκδοχές.}

Το άνθινο στεφάνι, όπως μας έλεγε, συμβόλιζε τη ζωή μας που θα έπρεπε να είναι ανθισμένη σα τα λουλούδια.
Το κόκκινο αυγό συμβόλιζε την ζωή και την γονιμότητα, και το ελπιδοφόρο μήνυμα της αναγέννησης και ανάστασης, ενώ η πέτρα συμβόλιζε την γεμάτη υγεία ζωή, γερή σα πέτρα.
Για την πέτρα ο παππούς έλεγε, βάλτε την βαθιά στην τσέπη να σας φυλά από αρρώστιες, όπως η κούνια κουνιέται πέρα δώθε, έτσι κι οι πέτρες στα νεφρά και την ουροδόχο κύστη να σειούνται και να φεύγουν από τα νεφρά, να μην αρρωστήσετε ποτέ.
Άρα η πέτρα είχε και αποτρεπτική των ασθενειών ιδιότητα, κυρίως ασθενειών που για τις παλαιότερες εποχές ήταν ιδιαίτερα επίπονες και προκαλούσαν φόβο στους ανθρώπους, όπως η πέτρα στα νεφρά ή στην ουροδόχο κύστη.

Για το λόγο αυτό η αιώρα χρησιμοποιήθηκε από τις γυναίκες ως μέσο εφησυχασμού των μικρών παιδιών, που καθώς λικνίζονταν, χαλάρωναν και ησύχαζαν.

Χρησιμοποιήθηκε όμως και από γιατρούς της αρχαιότητας, για χαλάρωση ασθενών, που έπασχαν από διαταραχές του νευρικού συστήματος, κεφαλαλγιών, αλλά και ακόμη και για χαλαρωτικό των γυναικών κατά τις ημέρες της εμμηνορρυσίας. Σύμφωνα με αρχαίους Έλληνες γιατρούς η αιώρα επειδή δεν απαιτεί σωματικό κόπο του ασθενούς, αλλά κινεί τα σώματα, αντίστοιχα με τα γυμνάσια, αερίζει, εξεγείρει, ερεθίζει και ξυπνά, διεγείρει, το έμφυτο πάθος και την ζωηρότητα, σκορπίζει πλήθος ύλης (χημεία σώματος), τονώνει την διάθεση και την κράση του ασθενή, ερεθίζει την σωματική και πνευματική του ανάπτυξη και ικανότητα, και προκαλεί τα ικανοποιητικότερα αποτελέσματα με την λίκνιση των σωμάτων.

Χρησιμοποιούσαν διάφορα είδη αιώρων για θεραπευτικούς σκοπούς.
Υπήρχαν κλίνες αιωρούμενες, υπήρχαν φορεία, αιώρες με υπόβαθρα
(δηλαδή με βάσεις στις γωνίες τους).
Σε αυτές οι ασθενείς είτε ξάπλωναν, είτε λικνίζονταν καθιστοί, ανάλογα με την πάθηση. Υπήρχαν και αιώρες σε σχήμα πλοίου, κατάλληλες ιδιαίτερα για ασθενείς με βαριές ασθένειες, που δεν μπορούσαν να κρατήσουν όρθια τα σώματα τους, έτσι ανακουφιζόταν από την κακοπάθεια. Η αιώρα πλοίο, δηλαδή αιώρα σε σχήμα βάρκας, πλεκτή ή πάνινη, ήταν κατάλληλη για περιπτώσεις ευπαθών ασθενών, που λόγω χρόνιας κατάκλισης, άνοιγαν πληγές στο σώμα τους, καθώς και για ασθενείς με υδρωπικία, και άλλες περίεργες ασθένειες.
Η χρήση της αιώρας, μαζί με την χρήση
ελλέβορου (ηρεμιστικού φυτού), σε χρόνιες και δύσκολες παθήσεις, χάριζε σε ασθενείς με δύσκολες και χρόνιες παθήσεις ευεξία, οι ασθενείς σιγά-σιγά αναλάμβαναν, καταπραϋνόταν οι διαταραχές του πνεύματος και του σώματος, διότι εκτός των άλλων προκαλούσαν και ύπνο.
Αντίθετα σε περιπτώσεις ληθάργου ασθενών, ακόμη και όσων έπασχαν από ανορεξία, η χρήση της αιώρας σε ύπτια θέση
(ξαπλωμένοι οι ασθενείς) πάνω σε φορεία, το λίκνισμα σε αιώρα, εξαρτιόταν από το βάρος της ασθένειας.
Η διαπόντιος αιώρα, η γνωστή μας κρεμαστή κούνια, από την αρχαιότητα θεωρείται η σφοδρότατη όλων. Με τις τεράστιες μεταβολές της κίνησης της, προκαλεί τη μέγιστη ευδιαθεσία και χαλάρωση, χαρίζοντας σωματική και ψυχική ισορροπία.

ἡ δὲ διαπόντιος αἰώρα σφοδροτάτη ἐστίν,
μεταβολάς τε πλείστας καὶ μεγίστας ἐργάζεται τῆς ψυχῆς,
συμμιγὴς οὖσα ἔκ τε ῥαθυμίας καὶ φόβου καὶ κινδύνου,
ποτὲ μὲν χαιρόντων ποτὲ δὲ ἀγωνιώντων τῶν πλεόντων·

Το λίκνισμα σε αυτήν την αιώρα, οι εναλλαγές φόβου και κινδύνου, προσφέρουν ευχαρίστηση, μέσα από την φυγοπονία του λικνιζόμενου, τη νωχελικότητα, τη νωθρότητα του, δημιουργείται μια αίσθηση αμεριμνησίας, ανεμελιάς, που προκαλεί διασκέδαση και χαρίζει ευχάριστη διάθεση.
Καθώς η αιώρα λικνίζεται όλο και πιο δυνατά, διασχίζοντας τον αέρα, όλο και ψηλότερα ανάλογα με το ύψος της αιώρας, η αγωνία εναλλάσσεται με χαρά και ευχαρίστηση, έτσι εξάγονται όλες οι χρόνιες παθήσεις, ιδιαίτερα οι ψυχικές, χαρίζοντας στο σώμα ευεξία με την μετέωρη κίνηση της, ηρεμώντας και καταπραΰνοντας τις διαταραχές του ασθενούς. Λύεται η ψυχή και τα μέλη του ασθενούς.

Έθεταν δε ως είδος αιώρας και την ιππασία, που οι θεραπευτικές της ιδιότητες, άρχισαν και πάλι να λαμβάνονται και πάλι σοβαρά υπ' όψιν, της ιατρικής κοινότητας

θετέον δὲ ἐν αἰώρας μέρει καὶ τὴν ἱππασίαν.

Σε πολλά μέρη της Ελλάδος μέχρι πριν λίγα χρόνια, στην αιώρα ανέβαιναν οι ανύπαντρες κόρες, ντυμένες με την καλή τους φορεσιά, περιποιημένες, καθώς το έθιμο της αιώρας ήταν ένας τρόπος να την δουν οι νεαροί που ήταν σε ηλικία γάμου, και η κοπέλα είχε το ελεύθερο να χαμογελάσει και να αφήσει να της μιλήσει και να την πλησιάσει όποιος ενδιαφερόταν γι’ αυτήν, ενώ σε άλλες περιπτώσεις αυτό θεωρούνταν ανήθικο για ανύπαντρη κοπέλα, αλλά και για οποιαδήποτε γυναίκα.
Η αιώρα δηλαδή υπήρξε μέσο προξενιού και νυφοπάζαρου, σε κοινωνίες με στενά και αυστηρά ήθη. Σε άλλα μέρη στην αιώρα ανέβαιναν αρραβωνιασμένα ζευγάρια, που επιτρεπόταν να ανεβαίνουν μαζί και να είναι τόσο κοντά ο ένας με τον άλλο, παρά τα αυστηρά ήθη της εποχής, που απαγόρευαν τις στενές επαφές των ανύπαντρων ζευγαριών.
Η κούνια θα έφερνε καλοτυχία στο ζευγάρι, ενώ αν το ζευγάρι ήταν νιόπαντρο, η κούνια θα έφερνε γονιμότητα.
Την εποχή της άνοιξης η κούνια που σειόταν έφερνε καλοτυχία σε όποιον κουνιόταν επάνω της, και ευφορία στο βιος του, στα χωράφια του και τα ζα του.

Στο έργο του Γεωργίου Α. Μέγα "Ελληνικαί Εορταί και Εθιμα της λαϊκής λατρείας" του 1957, αναφέρεται για το έθιμο της αιώρας:
"Οι κούνιες, τας οποίας τότε (το Πάσχα) αναρτούν από δένδρα, αποτελούν αρχαίον έθιμον: ενθυμίζουν την "αιώραν" των Αθηναίων παρθένων κατά τα Ανθεστήρια, μιαν από τας λαϊκωτέρας εορτάς, η οποία εωρτάζετο κατά τας αρχάς της ανοίξεως. Με τις κούνιες συνάπτονται διάφοροι σκοποί. Εις την Αίνον "το Πάσχα οι χωρικοί κουνιούνται στην κούνια για να κάμουν πολύ σουσάμι".
Εις την Βιζύην "η κούνια πρέπ' να γιν' στο χλωρό στο δέντρο που θα βλαστήσ', όχι στο ξερό". Δεν πρόκειται λοιπόν περί απλής παιδιάς ή ψυχαγωγίας των χωρικών, αλλά περί συνηθείας όχι σπανίας εις αγροτικάς εορτάς, η οποία αρχικώς είχε πιθανώς μαγικόν χαρακτήρα, αποσκοπούσα εις την επίτευξιν ευφορίας. Κουνιούνται ενώ τραγουδούν τραγούδια της κούνιας. π.χ: Κουνήσετε τις όμορφες, κουνήσετε τις άσπρες, κουνήσετε τις λεμονιές που'ναι ανθούς γεμάτες".

Το έθιμο της αιώρας χάνεται στα βάθη της αρχαιότητας.
[Ἀλῆτις]· ἑορτὴ Ἀθήνησιν, ἡ νῦν Αἰώρα λεγομένη.
Σύμφωνα με τον μύθο του κρασιού, ο θεός Διόνυσος μεταμορφώθηκε σε τσαμπί σταφύλι, πλησίασε και εξαπάτησε την όμορφη Ηριγόνη,

(έαρ+γόνος=κόρη της άνοιξης) την κόρη του Ικάριου στην Αττική
[Ἰκαρία] δῆμος τῆς Αἰγηΐδος φυλῆς ἀπὸ Ἰκαρίου τοῦ πατρὸς Ἠριγόνης
(περιοχή σημερινού Διόνυσου).
Ο Ικάριος υποδέχτηκε με πολλές τιμές τον θεό Διόνυσο, που επισκέφθηκε την περιοχή ως ξένος. Ο Διόνυσος έμεινε εντυπωσιασμένος με την φιλοξενία του Ικάριου και του εμπιστεύτηκε τα μυστικά της αμπελουργίας και του οίνου.
Ζήτησε όμως από τον Ικάριο να μην δώσει σε ξένους το ποτό.
Ο Ικάριος πάνω στον ενθουσιασμό του για την επιτυχία του πρώτου του οίνου, κέρασε τους βοσκούς της περιοχής, που μέθυσαν. Επάνω στη μέθη τους, μη γνωρίζοντας τι συνέβη, πίστεψαν ότι ο Ικάριος αποπειράθηκε να τους δηλητηριάσει, του έστησαν ενέδρα τον δολοφόνησαν και πέταξαν το άψυχο σώμα του σε πηγάδι της περιοχής.

Η Ηριγόνη και ο σκύλος της Μαίρα, μάταια περίμεναν να επιστρέψει ο Ικάριος.
Η κόρη περιπλανιόταν για μέρες στην περιοχή, ψάχνοντας τον χαμένο της πατέρα, αλλά κανένας Αθηναίος δεν της πρόσφερε βοήθεια.
Η Μαίρα ο αγαπημένος σκύλος του Ικάριου, πρώτη ανακάλυψε τον νεκρό Ικάριο και οδήγησε σ’ αυτόν και την Ηριγόνη.

ὁ δὲ κύων ὑποστρέψας πρὸς τὴν
Ἠριγόνην, δι' ὠρυγμοῦ ἐμήνυσεν αὐτῇ τὰ
γενόμενα....

μεθ' ἡμέραν δὲ νοήσαντες
ἔθαψαν αὐτόν. Ἠριγόνῃ δὲ τῇ θυγατρὶ τὸν πατέρα
μαστευούσῃ κύων συνήθης ὄνομα Μαῖρα, ἣ τῷ Ἰκαρίῳ
συνείπετο, τὸν νεκρὸν ἐμήνυσε· κἀκείνη κατοδυρομένη
τὸν πατέρα ἑαυτὴν ἀνήρτησε.

Η Ηριγόνη έκλαψε τον δύστυχο πατέρα της και μην αντέχοντας τον πόνο του χαμού του, κρεμάστηκε από ένα δέντρο, αφού πρώτα καταράστηκε τις κόρες των Αθηναίων, που δεν βοήθησαν στην εύρεση του Ικάριου.

Σύμφωνα με άλλο μύθο, ο θεός Διόνυσος, μεταμόρφωσε τον Ικάριο, την Ηριγόνη και την Μαίρα σε αστερισμούς και τους τοποθέτησε στον ουρανό

[(οἳ καὶ κατηστερισθέντες, Ἱκάριος μὲν Βοώτης ἐκλήθη,
Ἠριγόνη δὲ παρθένος)....ὁ δὲ κύων τὴν αὐτὴν
ὀνομασίαν ἔσχεν. Ἱστορεῖ Ἐρατοσθένης.]

και καταράστηκε τις κόρες των κόρες των Αθηναίων, κατηγορώντας τους για το χαμό του Ικάριου και της Ηριγόνης.
Από εκείνη τη στιγμή οι κόρες των Αθηναίων τρελάθηκαν, έτσι έμεναν ανύπαντρες και σιγά σιγά το γένος των Αθηναίων κινδύνευε να αφανιστεί, αφού δεν γεννιόταν παιδιά, δηλαδή νέες γενιές.

νόσου δὲ ἐν Ἀθήναις γενομένης,
κατὰ χρησμὸν Ἀθηναῖοι τόν τε
Ἱκάριον καὶ τὴν Ἠριγόνην ἐνιαυσιαίαις
ἐγέραιρον τιμαῖς.

Χρησμός ζητήθηκε από το μαντείο των Δελφών, που συμβούλεψε τους Αθηναίους να κατασκευάσουν αιώρες και μ’ αυτές να λικνίζουν τις νέες για να φύγει από πάνω τους το κακό. Οι Αθηναίοι ακολούθησαν τις συμβουλές του μαντείου.
Αιώρες στήθηκαν σε όλη την Αττική κι οι παρθένες όλες αιωρούνταν μέχρι να φύγει από πάνω τους η κατάρα. Η ισορροπία επανήλθε.

ἦν δὲ καὶ ἐπὶ ταῖς αἰώραις
τις ἐπ' Ἠριγόνῃ ἣν καὶ ἀλῆτιν λέγουσιν ᾠδήν.
[Ἀριστο- τέλης] γοῦν ἐν τῇ Κολοφωνίων πολιτείᾳ φησίν· “ἀπέθανε
δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Θεόδωρος ὕστερον βιαίῳ θανάτῳ. λέγεται
δὲ γενέσθαι τρυφῶν τις, ὡς ἐκ τῆς ποιήσεως δῆλόν ἐστιν·
ἔτι γὰρ καὶ νῦν αἱ γυναῖκες ᾄδουσιν αὐτοῦ μέλη περὶ τὰς
αἰώρας.”

Οι Αθηναίοι εις ανάμνησιν του γεγονότος κάθε χρόνο έστηναν αιώρες και θέσπισαν την γιορτή της αιώρας, που τελούνταν κατά τον μήνα Ανθεστηριώνα στην Αθήνα, μαζί με τις γιορτές των Χοών και των Χύτρων. Ο Θεόδωρος ο Κολοφώνιος έγραψε ένα ποίημα με τον τίτλο «Αλήτις» (περιπλανώμενη) από την περιπλάνηση της Ηριγόνης μάλλον και καθιερώθηκε να άδεται με συνοδεία αυλών.

ἦν δέ τι καὶ ἀλῆτις ᾆσμα ταῖς αἰώραις
προσᾳδόμενον, Θεοδώρου ποίημα τοῦ Κολοφωνίου.

Η γιορτή της αιώρας τον πρώτο καιρό γινόταν περίπου στα τέλη του καλοκαιριού και αρχές του φθινοπώρου, όταν τα σταφύλια είναι ικανά να δώσουν μούστο (γλεύκος).
Η γιορτή περιλάμβανε θυσίες,
[εὐδείπνοις]· θυσία τις παρὰ Ἀθηναίοις ἐπ' Ἠριγόνης...
όπως όλες οι γιορτές και δείπνα ιδιαίτερα δαπανηρά με πλούσια εδέσματα, για το λόγο αυτό η γιορτή της αιώρας λεγόταν και εύδειπνον.

[αἰώρα] ἑορτὴ Ἀθήνησιν, ἣν καλοῦσιν εὔδειπνον.

Η μετέωρη κίνηση της αιώρας θεωρούνταν εξαγνιστική, ο αέρας ήταν από τα σημαντικότερα μέσα καθαρμού. Η αίσθηση ελευθερίας με την άνοδο της αιώρας προς τον ουρανό, ήταν καθαρτική πράξη και οι Αθηναίοι αργότερα καθιέρωσαν εκτός αιώρας να αναρτούν στα πεύκα και στα άλλα δέντρα ομοιώματα και προσωπίδες, σύμβολα αποτρεπτικά κακού, διότι καθώς ο άνεμος περνούσε ανάμεσα τους γινόταν κάθαρση και έφερνε καλοτυχία.
Η ημέρα του εθίμου της αιώρας, ήταν αποφράδα ημέρα
(αποτρεπτική των κακών δηλαδή) και γινόταν καθαρμοί,
για κατευνασμό και λύση χρεών, οτιδήποτε που πιθανόν να προκαλούσε την αναστάτωση και εκδικητικότητα των νεκρών.
Για να αποφεύγουν εκείνη τη μέρα οι Αθηναίοι το κακό, άλειφαν τις θύρες των οικιών τους με πίσσα, έκλειναν και σφράγιζαν ερμητικά τις θύρες των ναών, και οι κάτοικοι μασούσαν ράμνο, φυτό με καθαρτικές ιδιότητες, που είχε και αποτρεπτικές ιδιότητες, η δεισιδαιμονία σε όλο της το μεγαλείο.

Τα Ανθεστήρια ήταν γιορτή προς τιμήν του Διονύσου, αλλά και της Δήμητρας και Κόρης, κατά την οποία εκτός των άλλων γιόρταζαν την αρπαγή της Κόρης-Περσεφόνης από τον θεό Πλούτωνα και την κάθοδο της στον Άδη, οπότε η γη στερούνταν ανθέων (άνθη+στέρω=απογυμνώνω, αφαιρώ τα άνθη) και τότε γιορτάζονταν το μήνα Ανθεστηριώνα
(που τοποθετείται περίπου το μήνα Νοέμβριο, όταν η γη πια θα κλείσει στα σπλάχνα της τους σπόρους και θα πέσει σε λήθαργο),
ενώ γιορτάζονταν και κατά τα μέσα της χειμερινής τροπής του ήλιου, λίγο πριν την εαρινή ισημερία,
(περίπου στα τέλη του μήνα Φεβρουαρίου, τις 3 τελευταίες μέρες του),
οπότε γιόρταζαν την άνοδο της Κόρης στη γη οπότε άρχιζε η εποχή της άνοιξης και της γονιμότηταςκαι η γιορτή λεγόταν
Ανθεσφόρια (άνθη+φέρω).

Απλά η γιορτή μέσα στο πέρασμα των αιώνων, πέρασε πολλές μεταβάσεις και άλλοτε γιορτάζονταν το φθινόπωρο, άλλοτε την άνοιξη.
Ανθεστήρια = (Άνθη+στηρίζω=δυναμώνω, στυλώνω, ανορθώνω τα άνθη) ενώ (άνθη+στήρ=άνθος σταριού), φανερώνει καθαρά γιορτή που είναι άμεσα συνδεδεμένη με την Δήμητρα και την Κόρη, αφού το στάχυ είναι το σύμβολο της θεάς Δήμητρας που το χάρισε απλόχερα σε όλη την γη, στέλνοντας μετά την επιστροφή της Κόρης της, τον Τριπτόλεμο να διδάξει την καλλιέργεια του σε όλον τον κόσμο.

Όταν πια ο Ανθεστηριών θεωρούνταν ο δεύτερος μήνας του έτους των Αθηναίων, σε αυτόν τον μήνα γιορτάζονταν τα Ανθεστήρια ή Ανθεσφόρια μαζί με τα Πιθοίγια, τις Χόες και τη γιορτή των Χύτρων, αλλά και τα Διάσια καθώς και τα Κατ’ αγρούς Διονύσια, δηλαδή τα Μικρά Διονύσια, όπου γινόταν η μύηση για τα Μεγάλα, ανάμεσα στη χειμερινή και την εαρινή τροπή του ήλιου. Η γιορτή ήταν κυρίως αφιερωμένη στη νεολαία και τα μικρά παιδιά, μια και ο Διόνυσος ήταν θεός της γονιμότητας, η γιορτή τελούνταν μεταξύ της 11-13 Ανθεστηριώνος, τέλη δηλαδή Φεβρουαρίου.
Η γιορτή της αιώρας τελούνταν την ημέρα των Χύτρων ή των Χοών, στις γιορτές των Αθηναίων.
Στην ελληνική αποικία της Σικελίας στο Βρέττιον, γιόρταζαν την αρπαγή της Περσεφόνης, διότι εκεί πίστευαν ότι άνοιξε το χάσμα απ’ όπου ο Πλούτων άρπαξε την Περσεφόνη. Εκεί τα Ανθεστήρια γιορτάζονταν τον Απρίλιο-Μάιο.
Ο Πλούταρχος αναφέρει ότι οι γυναίκες συνήθιζαν να συλλέγουν άνθη
τους μήνες Απρίλιο-Μάιο και με αυτά έπλεκαν στεφάνια, τα οποία έπρεπε οπωσδήποτε να είναι χειροποίητα από γυναίκες της περιοχής και ΟΧΙ ΑΓΟΡΑΣΤΑ, γεγονός που θεωρούνταν ΑΙΣΧΡΟ, για μια τόσο σπουδαία γιορτή.

Ακόμη και σήμερα το μαγιάτικο στεφάνι, είναι ένα από τα έθιμα αυτά της αρχαιότητας που έφτασαν μέχρι τις μέρες μας, περιμένοντας να ανακαλύψουμε την προέλευση τους που είναι πανάρχαιη, αλλά φαντάζει τόση κοντινή και τόσο οικεία.
©

Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια

Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

Πιττωτή μια βελονιά που χάνεται στα βάθη των αιώνων

2009-04-14T09:41:00.000-07:00

Η παραδοσιακή αυτή βελονιά που χάνεται στα βάθη των αιώνων,
επιβίωσε σε περιοχές της Ελλάδος της Μ. Ασίας και
κυρίως στο νησί της Κύπρου, όπου έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στα περίφημα κεντήματα του νησιού.

Η βελονιά γίνεται με τη βελόνα του ραψίματος και ως πρώτη ύλη χρησιμοποιείται βαμβακερή, λινή αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις και τόπους ακόμη και μεταξωτή κλωστή.

Για το κέντημα πολλές κεντήτριες χρησιμοποιούν τη βοήθεια μαξιλαριού,
όταν το κέντημα είναι περίπλοκο ενώ δεν είναι απαραίτητο
σε πιο απλές μορφές, όπου η έμπειρη κεντήτρια έχει οδηγό το χέρι και το μάτι.

Στην περίπλοκη μορφή του εργόχειρου, στο κομμάτι του υφάσματος κεντιούνται θέματα από το ζωϊκό, φυτικό βασίλειο, θέματα μυθολογικά, μα πάντοτε σε αυστηρά γεωμετρικά μοτίβα.

Το όνομα της, η βελονιά το οφείλει στο γεγονός ότι οι κλωστές πλέκονται μεταξύ τους και δημιουργούν ένα υπόστρωμα για τις επόμενες βελονιές, που γι’ αυτό το λόγο ονομάστηκαν πίττες.
Έτσι οι δαντέλες που δημιουργούνται με αυτόν τον τρόπο ονομάζονται πιττωτές, κυρίως στην Κύπρο, που χρησιμοποιούνται στα Λευκαρίτικα κεντήματα, όπου πλέκονται απευθείας πάνω στο ύφασμα του κεντήματος, όπως έχω κεντήσει κι εγώ τη μαξιλαροθήκη της κόρης μου.

Δημιουργούνται πρώτα τα στυλάκια (στύλοι) ή κλώνοι και πάνω σε αυτούς στηρίζεται και δημιουργείται το κέντημα της πιπίλας, που είναι κλωστές περασμένες σε λεπτή μακριά βελόνα ραψίματος, άλλες στερεωμένες και άλλες στον αέρα.

Η μαξιλαροθήκη αυτή κεντήθηκε για την πρώτη μου κόρη,
όταν ήταν μικρό κοριτσάκι 4 ετών, και θα
άλλαζε κρεβάτι αφού μεγάλωνε πια και είχε έρθει στον κόσμο και η αδελφούλα της.
Λουλούδια αυστηρώς γεωμετρικά, σε σχήμα αστεριού, με κύκλους, τρίγωνα και τετράγωνα να εναλλάσσονται διαρκώς, δίνοντας τη χαρακτηριστική μορφή της πιττωτής.

Το μονόγραμμα Α πλαισιώνεται από ένα αζουράκι απλό που διασταυρώνεται και αυτό αυστηρά γεωμετρικά.

Η άκρη της μαξιλαροθήκης είναι κεντημένη με αζούρ, ξεφτισμένες δηλαδή κλωστές του υφάσματος, που μετά κεντιούνται με προσθήκη, βαμβακερών, λινών ή μεταξωτών κλωστών σε διάφορα σχέδια.
Το αζούρ εδώ έχει αυστηρό γεωμετρικό σχήμα που λέγεται φαναράκι, από τον ρόμβο που σχηματίζεται στο κέντρο και θύμιζε φαναράκι, που χρησιμοποιούσαν τις παλιές εποχές για να κυκλοφορούν στο δρόμο.
Κεντήθηκε σε ύφασμα χασέ ALMELO, ισπανικό δηλαδή ιδιαίτερα λεπτό, μαλακό και στιλπνό χασέ που σήμερα πια είναι δυσεύρετος.

Η χαρά της ήταν απερίγραπτη, αυτό και άλλα μαξιλάρια κεντήθηκαν για χάρη της, στρώθηκαν άπειρες φορές στο κρεβάτι της, στόλισε μ' αυτές το κρεβάτι της γιορτινά, κοιμήθηκε αγκαλιά μαζί τους και τις αγαπάει ιδιαίτερα. Τώρα για το Πάσχα έβγαλε να τα στρώσει στο κρεβάτι της, 16 χρόνια μετά την πρώτη φορά που χρησιμοποιήθηκαν, εκείνη έφυγε για δουλειά στο ξενοδοχείο, αλλά το κρεβάτι της το άφησε στολισμένο.
Δεν τα στρώνει συχνά, θέλει να τα κρατήσει για πολλά χρόνια, τις θυμίζουν τόσες όμορφες αναμνήσεις και στιγμές.

Δεν μου επιτρέπει να φωτογραφίζω το χώρο της, αλλά τις μαξιλαροθήκες τις φωτογράφισα σε άλλο χώρο του σπιτιού, μια και βγήκαν από τη ντουλάπα, έπρεπε νομίζω να γνωρίσουν όσες (οι) δεν ξέρουν αυτήν την πανέμορφη βελονιά και την ιστορία της.

Όσοι παρακολουθείτε αυτό το ιστολόγιο, θα έχετε καταλάβει ότι έχω σπουδάσει αρκετά χρόνια, το παραδοσιακό κέντημα που τόσο αγάπησα από παιδί, η αλήθεια είναι ότι σε δύσκολες για μένα μέρες υπήρξε διέξοδο, αλλά και μου απέφερε εισόδημα σε ακόμη πιο δύσκολες στιγμές, που τώρα πια φαντάζουν μακρινές.

Πολλά ήταν τα πτυχία και οι έπαινοι, ακόμη και χρηματικοί για εργασίες των παραδοσιακών βελονιών που τείνουν να ξεχαστούν, αλλά η χαρά της δημιουργίας και η χαρά μου όταν έβλεπα τα κεντήματα μου σε εκθέσεις παραδοσιακών εργόχειρων ήταν και είναι για μένα ο μεγαλύτερος έπαινος.

Υ.Γ κατά λάθος έβαλα φωτό με αζούρ από άλλο μαξιλάρι που είναι κεντημένο πάνω σε λινό γαλλικό, αλλά δεν πειράζει, το αζουράκι της μαξιλαροθήκης έχει ακριβώς το ίδιο σχέδιο.

Το λινό μαξιλάρι θα αναρτηθεί σε άλλη σελίδα.