ἦλθ', ἦλθε χελιδὼν-χελιδόνα, χελιδονισμοί-χελιδονίσματα

Αγερμός κατά την αρχαιότητα λεγόταν η συγκέντρωση αγαθών,
από ομάδες ατόμων είτε για θρησκευτικούς σκοπούς, είτε για την πολιτεία.

τὰ δὲ πράγματα ἀγερμὸς συναγερμός,

ἄθροισις συνάθροισις, συναθροισμὸς,

ἀθροισμός, πόρος, συναγωγή, ἔρανος,

συλλογή, σύστασις· δύσφθεγκτα δὲ τὰ λοιπά.

Στην Ρόδο, πρώτος υπέδειξε τον τρόπο συγκέντρωσης αγαθών ή χρημάτων, ο τύραννος της Λίνδου, Κλεόβουλος, που υπήρξε ένας από τους επτά σοφούς της αρχαιότητας,
τον έκτο (6ο) αιώνα προ Χριστού, όταν η πολιτεία χρειάστηκε να συγκεντρώσει χρήματα, 
λόγω οικονομικής δυσπραγίας.


Στη Ρόδο λοιπόν τα παιδιά κρατώντας κλαδιά ειρεσιώνης, δηλαδή κλαδί ελιάς ή δάφνης, στολισμένο με μαλλί και κόκκινα νήματα, γεμάτο ψωμάκια, γλυκίσματα και πήλινα κανατάκια γεμάτα λάδι και κρασί, καθώς και καρπούς, τραγουδούσαν το χελιδόνισμα.



το τραγούδι των παιδιών έλεγε:

ἦλθ', ἦλθε χελιδὼν

καλὰς ὧρας ἄγουσα,

καλοὺς ἐνιαυτούς,

ἐπὶ γαστέρα λευκά,

ἐπὶ νῶτα μέλαινα.

παλάθαν σὺ προκύκλει

ἐκ πίονος οἴκου

οἴνου τε δέπαστρον

τυροῦ τε κάνυστρον.

καὶ πυρῶν

ἁ χελιδὼν καὶ λεκιθίταν

οὐκ ἀπωθεῖται. πότερ' ἀπίωμες ἢ λαβώμεθα;

εἰ μέν τι δώσεις· εἰ δὲ μή, οὐκ ἐάσομεν,

ἢ τὰν θύραν φέρωμες ἢ θοὐπέρθυρον

ἢ τὰν γυναῖκα τὰν ἔσω καθημέναν·

μικρὰ μέν ἐστι, ῥᾳδίως νιν οἴσομες.

ἂν δὴ φέρῃς τι,

μέγα δή τι φέροιο.

ἄνοιγ' ἄνοιγε τὰν θύραν χελιδόνι·

οὐ γὰρ γέροντές ἐσμεν, ἀλλὰ παιδία.

δηλαδή:

ήλθε, ήλθε χελιδόνι

καλές ώρες φέροντας,

χρόνους καλούς,

με λευκή κοιλιά

και μαύρη ράχη.

Βγάλε αρμαθιά

απ' το πλουσιόσπιτο

ένα ποτήρι κρασιού

ένα καλαθάκι τυριού

και σταριού.

Το χελιδόνι δεν αρνείται

και ψωμί μ' αυγά 

(ή ψωμί από κουκιά).

Δεν φεύγει.

Να αποχωρίσουμε ή θα λάβουμε κάτι;

Τι απ' τα δυο, θα μας δώσεις

ή θα φύγουμε;

Θα μας δώσεις; ή όχι δεν σ' αφήνουμε

ή την θύρα θα πάρουμε ή το υπέρθυρο

ή την γυναίκα σου που κάθεται μέσα

την μικρόσωμη, εύκολα θα την σηκώσουμε

αν λοιπόν φέρεις κάτι

φέρε κάτι μεγάλο

άνοιξε, άνοιξε την θύρα στο χελιδόνι

δεν είμαστε γέροντες, αλλά μικρά παιδιά

απόδοση κειμένου: Χρυσούλα Ματσιαρόκου




Αξίζει να δούμε πως διασώθηκε το χελιδόνισμα στη Ρόδο:

Το χελιδόνιμ πέπεται

πάει και πάλιν έρκεται

και τραγουδά και χαίρεται

και φέρνει μας μήνυμαν

πως είν' άνοιξη καιρού

και άρχιση καλοκαιριού

Και εσείς εμάς τον κόπο μας

να μας πληρώσετε πολλά

κοσάρια, γρόσια και αυγά

όχι από ένα κι' από δυο

αλλά από έξη κι' απ' οχτώ.

Ήρθε, ήρθε χελιδόνα,

φέρνοντας καλοκαιριά

και καλή χρονιά,

στην κοιλιά της άσπρη

και στη ράχη μαύρη.

Το έθιμο επιβίωσε για πολλούς αιώνες, οπότε το συνέχισαν και οι Ρωμαίοι και μέσω του Βυζαντίου επέζησε μέχρι τις μέρες μας.


Το χελιδόνισμα με τα χρόνια απέκτησε και χαρακτήρα καλωσορίσματος, τραγουδώντας το, έδιωχναν τις κρύες μέρες του χειμώνα και χαιρέτιζαν τις γόνιμες μέρες της Άνοιξης.
Μέσα από τα Λουπερκάλια, που ήταν γιορτή των Ρωμαίων, τον μήνα Φεβρουάριο, αντίστοιχη των γιορτών των Ελλήνων προς τιμήν του Πάνα, επιβίωσαν παρόμοια έθιμα.
Οι Ρωμαίοι είχαν αφιερώσει την γιορτή στο βοσκό Λούπερκο, που έσωσε τα δίδυμα αδέλφια Ρέμο και Ρωμύλο. Η γιορτή ήταν γιορτή των Ψυχών, αλλά για τον απλό κόσμο, ήταν γιορτή γονιμότητας και ευημερίας. Μέσα από τους Ρωμαίους και την Βυζαντινή εποχή έφτασε και στην αυλή των Βυζαντινών αυτοκρατόρων, όπου εύχονταν για τον αυτοκράτορα στους ιππικούς αγώνες της Κωνσταντινουπόλεως:

«Ιδε το έαρ το γλυκύ πάλιν επανατέλλει,

φέρον υγείαν και χαράν και την ευημερίαν».

Μέχρι πριν λίγα μόλις χρόνια, τα παιδιά τον Μάρτη, σε άλλα μέρη την 1η μέρα του μήνα, σε άλλες περιοχές κατά την εαρινή ισημερία της 21ης Μαρτίου,
γύριζαν στα σπίτια των χωριών με ένα ξύλινο αρθρωτό ομοίωμα χελιδόνας και τραγουδούσαν τα χελιδονίσματα, ένα τραγούδι που λεγόταν για το καλοσώρισμα της Άνοιξης και της αναγέννησης της φύσης και ήταν ένας τρόπος να μαζεύουν αγαθά από τα σπίτια που περνούσε το χελιδόνι. Όλοι θεωρούσαν υποχρέωση και καλοτυχία να περάσει η χελιδόνα από το σπίτι και ο καθένας έδινε ότι μπορούσε από το βιος του, για καλοτυχία, ευημερία του σπιτιού. Επειδή ο Μάρτης ήταν πάντοτε μήνας νηστείας, και τα αυγά ήταν περίσσια, συνήθως έδιναν αυγά που τα παιδιά τα μάζευαν για το Πάσχα, αλλά και ο καθένας έδινε ότι αγαθά παρήγαγε και είχε περίσσια
(λάδι, αλεύρι, φρούτα, ξηρούς καρπούς κλπ.)

Είναι εκπληκτικό, με την πάροδο τόσων αιώνων τίποτε δεν άλλαξε μέχρι πριν σαράντα πενήντα χρόνια. Στο χέρι μας είναι να μην ξεχάσουμε.




Σε κάθε τόπο της Ελλάδας, το τραγούδι ήταν διαφορετικό.
Στον τόπο καταγωγής μου,τις Σέρρες έλεγαν,
φοβερίζοντας πως θα κλέψουν την κότα:

Χελιδόνα έρχετι απ' τη Μαύρη θάλασσα

θάλασσα κι αν πέρασε, έκατσε κι ελάλησε.

Έμαθε τα γράμματα, γράμματα σπουδάματα

γράμματα Ελληνικά που μαθαίνουν τα πιδιά

τα πιδιά απ' το δάσκαλο.

«Δάσκαλος μας έστειλε να μας δώστε πέντε αυγά.

Κι αν δεν δίντε πέντε αυγά παίρνουμε την κλωσσαριά.

Να γεννά και να κλωσά και να σέρνει τα πουλιά.

Στην Χαλκιδική το χελιδόνισμα καθαρά αναφέρει το μάζεμα αυγών για το Πάσχα,
αυγά που είναι σύμβολο αναγέννησης και ανάστασης.

Χελιδόνα έρχεται απ' την Αραβιά,

φέρνει–φέρνει Άνοιξη φέρνει και καλοκαιριά

και ’μεις για τούτο ήρθαμε να σας παρακαλέσουμε

να μας δώστε πέντε αυγά , πέντε αυγά, πέντε κοκά

κι άλλα πέντε την Πασχαλιά

να γεννάει η κλωσαριά

και να σέρνει τα πουλιά

ως η μάνα τα παιδιά.

Μάρτς μας ήρθε

καλώς μας ήρθε

τα δένδρα ανθίζουν

τα λιβάδια πρασινίζουν

και τα ζώα χαίρουνται .

Έξω ψύλλοι, ποντικοί

μέσα υγεία και χαρά

και το Πάσχα μας με γεια.

Να ζήστε ν’ ακούστε

Χελιδόνα αμήν.

Από την αρχαιότητα, μέχρι σήμερα το χελιδόνι, πάντα φέρνει χαρά και προσδοκία για καλύτερες μέρες, αφού αρχίζει η Άνοιξη και ο ζωοδότης ήλιος, χαρίζει σε όλους ευεξία, και υγεία.
Ας διδάξουμε λοιπόν στα παιδιά και στα εγγόνια μας το τραγούδι της χελιδόνας, είναι τόσο όμορφο, και η ιστορία του χάνεται στα βάθη της αρχαιότητας.
Επέζησε τόσα χρόνια, ας βοηθήσουμε όλοι μαζί να διατηρηθεί, άλλωστε δεν έμειναν και πολλά όμορφα πράγματα για τα παιδιά, ας τους μάθουμε να σέβονται την φύση μέσα από το τραγούδι της χελιδόνας.

Χελιδόνιν έρχεται,

θάλασσαν απέρασε,

τη φωλιά θεμέλιωσε,

κάθισε και ελάλησε :

- Μάρτη , Μάρτη χιονερέ

και Φλεβάρη βροχερέ,

ο Απρίλης ο γλυκύς

έφτασε, δεν είν' μακρύς.

Τα πουλάκια κελαηδούν,

τα δεντράκια φυλλανθούν,

τα ορνίθια να γεννούν

αρχινούν και να κλωσούν.

Τα κοπάδια ξεκινούν

ν΄ ανεβαίνουν στα βουνά,

τα κατσίκια να πηδούν

και να τρώγουν τα κλαδιά.

Έπαψαν τα παγητά

και τα χιόνια κι ο βοριάς.

Μάρτη , Μάρτη χιονερέ

και Φλεβάρη λασπερέ

ήρθ' ο Απρίλης ο καλός.

Ήρθε πάλι η Χελιδόνα,

ήρθε πάλι η Μελιδόνα

απ' τη θάλασσα μακριά

και μας έφερε καλά,

τη δροσιά και τη χαρά

και τα κόκκινα αυγά.

Χελιδόνα έρχεται

απ' την Άσπρη Θάλασσα

θάλασσαν επέρασε

και σπυρί κονόμησε

κάθισε και λάλησε.

Χελιδόνι μου γοργό,

που 'ρθες απ' την έρημο,

τι καλά μας έφερες;

- Την υγεία και τη χαρά

και τα κόκκινα τ' αυγά.

Το Μάη λαλούν οι πέρδικες,

το Μάη λαλούν τ' αηδόνια

Το Μάη κατεβαίνουνε στις βρύσες τα τρυγόνια.

Το Μάη εγεννήθηκα

και μάγια δεν φοβώμαι

εκτός αν με μαγέψουνε

στην κλίνη που κοιμώμαι.

Ήρθε, ήρθε χελιδόνα,

ήρθε κι άλλη μελιηδόνα,

κάθισε και λάλησε

και γλυκά κελάδησε.

«Μάρτη, Μάρτη μου καλέ,

και Φλεβάρη φοβερέ,

κι αν φλεβίσεις κι αν τσικνίσεις,

καλοκαίρι θα μυρίσεις.

Χελιδόνα έρχεται

απ' τη μαύρη θάλασσα

πύργον εθεμελίωσε.

Κάθισε και λάλησε

και γλυκά κελάηδησε!

Μάρτη, Μάρτη μου καλέ

και Φλεβάρη θλιβερέ,

ο Απρίλης ο γλυκής

έφτασε σε 'ναι μακρύς!

Μώρ' κυρά, καλή κυρά,

έμπα στο κελάρι σου,

φέρ' αυγά σαρακοστιανά,

ώσπου νά' ρθ' η Πασχαλιά,

με τα κόκκινα τ' αυγά.

Την 21η του μήνα, ημέρα εαρινής ισημερίας, είδα μέσα στην πόλη τα πρώτα χελιδόνια να πετούν, θα τα χαίρομαι κάθε μέρα καθώς πετούν κάθε απόγευμα μπροστά από το μπαλκόνι, καθώς θα πίνω το καφεδάκι μου. ΚΑΛΩΣ ΉΛΘΑΝ.


Ποιά ήταν η χελιδόνα στον ελληνικό μύθο;
δείτε την ιστορία της
Πρόκνης και της Φιλομήλας στις ετικέτες μύθοι





Μη ξεχάσετε να πείτε στα μικρά σας να πετάξουν τον Μάρτη στην χελιδόνα να φτιάξει την φωλιά της...

Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτη η εργασία χορηγείται μόνο με άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

χελιδόνι-χελιδόνα-Φιλομήλα...πορφυρά γράμματα λευκοίς ενέστιξε νήμασι του άγους ένδειξιν

....ο μύθος της Πρόκνης και της Φιλομήλας


Η Φιλομήλα ειδοποίησε την αδελφή της Πρόκνη, για τα αίσχη που έπραξε ο άνδρας της Τηρέας, υφαίνοντας σημάδια στον πέπλο της.

ὑφαίνει γὰρ πέπλον ἄγγελον καὶ τὸ δρᾶμα
πλέκει ταῖς κρόκαις, καὶ μιμεῖται τὴν γλῶτταν ἡ χείρ, καὶ Πρόκνης
τοῖς ὀφθαλμοῖς τὰ τῶν ὤτων μηνύει καὶ πρὸς αὐτὴν ἃ πέπονθε τῇ
κερκίδι λαλεῖ.

Ας δούμε όμως το μύθο από την αρχή.

Ο Πανδίονας ο Α΄, βασιλιάς των Αθηνών είχε δυό κόρες, την Πρόκνη και την Φιλομήλα,
καθώς και δύο γιους τον Ερεχθέα, που αργότερα έγινε βασιλιάς των Αθηνών
και τον Βούτη που ήταν δίδυμος με τον Ερεχθέα.
Ο Τηρέας, βασιλιάς της Θράκης, ήταν γιο του θεού Άρη και σύμφωνα με έναν μύθο κατείχε την Δαυλιά της Φωκίδας, ενώ άλλοι μυθογράφοι τον αναφέρουν ως βασιλιά των Πηγών Μεγαρίδας.

Thucydides Hist., Historiae

Τηρεῖ δὲ τῷ Πρόκνην τὴν Πανδίονος ἀπ' Ἀθηνῶν σχόντι γυναῖκα
προσήκει ὁ Τήρης οὗτος οὐδέν, οὐδὲ τῆς αὐτῆς Θρᾴκης ἐγένοντο, ἀλλ' ὁ μὲν ἐν Δαυλίᾳ τῆς Φωκίδος νῦν καλουμένης γῆς [ὁ Τηρεὺς] ᾤκει, τότε ὑπὸ Θρᾳκῶν οἰκουμένης, καὶ τὸ
ἔργον τὸ περὶ τὸν Ἴτυν αἱ γυναῖκες ἐν τῇ γῇ ταύτῃ ἔπραξαν
(πολλοῖς δὲ καὶ τῶν ποιητῶν ἐν ἀηδόνος μνήμῃ Δαυλιὰς ἡ
ὄρνις ἐπωνόμασται),
εἰκός τε καὶ τὸ κῆδος Πανδίονα ξυνάψασθαι τῆς θυγατρὸς διὰ τοσούτου ἐπ' ὠφελίᾳ τῇ πρὸς ἀλλήλους μᾶλλον ἢ διὰ πολλῶν ἡμερῶν ἐς Ὀδρύσας ὁδοῦ.

Ο Πανδίονας επειδή είχε τεράστια υποχρέωση στον Τηρέα, διότι σε δύσκολες στιγμές τον είχε βοηθήσει σε πόλεμο με γειτονικές περιοχές, του έδωσε την Πρόκνη για σύζυγο.

Ο Τηρέας παντρεύτηκε την Πρόκνη και απέκτησαν μαζί ένα γιο τον Ίτυ.

Η Πρόκνη ζούσε μαζί του για χρόνια, και όταν κάποτε επιθύμησε να δει την αδελφή της Φιλομήλα, ο Τηρέας ανέλαβε να πάει ο ίδιος να την φέρει. Πάντοτε θαύμαζε την ομορφιά και την υπέροχη φωνή της Φιλομήλας και βρήκε την ευκαιρία να την πλησιάσει, με υποχθόνιο σκοπό.

Ο Τηρέας την ποθούσε και κάπου στην ερημιά την βίασε και της έκοψε την γλώσσα, για να μην εξιστορήσει σε κανέναν τα ειδεχθή του εγκλήματα.

Μετ' ὀλίγον δὲ χρόνον ἦλθεν εἰς Τηρέα ἐπισκέ-
ψασθαι τὴν ἀδελφὴν Φιλομήλα· καὶ τῆς Πρόκνης πάλιν μετα-
πεμψαμένης αὐτὴν, καταπιστεύεται αὐτὴν ἀπειρόγαμον οὖσαν
ὁ Τηρεὺς, καὶ δραξάμενος ἐρημίας μεταξὺ τῆς ὁδοῦ, τοῦ
τρόπου τοῦ οἰκείου τετόλμηκεν ἄξιον· τὴν γὰρ τῆς γυναικὸς
ἀδελφὴν Φιλομήλαν ποθήσας, οὐ μόνον ἀποπαρθενεύει, ἀλλὰ
πρὸς τούτοις ἀφαιρεῖ αὐτῆς καὶ τὴν γλῶσσαν, ἵνα μὴ τῇ ἀδελφῇ ἐξείπῃ τὸ γεγονός.

Ο Τηρέας φυλάκισε την Φιλομήλα σε πύργο κάπου στην εξοχή και μήνυσε στον πεθερό του Πανδίονα, ότι η Φιλομήλα πέθανε και την έθαψε με όλες τις τιμές που της άρμοζαν και
συνέχισε την ζωή του με την Πρόκνη, που έκλαψε πικρά για το θάνατο της αδελφής της.

Ήρθε όμως καιρός που γιόρταζαν στη Θράκη τον Βάκχο και η υπήρχε έθιμο να στέλνουν όλοι δώρα στη βασίλισσα. Η φυλακισμένη Φιλομήλα, βρήκε τότε την ευκαιρία να ειδοποιήσει την αδελφή της, στέλνοντας της ένα δώρο.

Ύφανε έναν λευκό πέπλο και με κόκκινα σημάδια (γράμματα), μήνυσε στην αδελφή της ότι βρίσκεται ανάμεσα στους δούλους, και όλα όσα κακά της προξένησε ο Τηρέας.

ἡ δὲ ὑφήνασα ἐν πέπλῳ γράμματα διὰ τούτων ἐμήνυσε Πρόκνῃ τὰς ἰδίας συμφοράς.

( ἄλλως μὲν οὖν οὐκ ἦν μηνύσαι τῇ Πρόκνῃ τὸ τολμηθέν, τῆς ἑορτῆς δὲ ἐπελθούσης ἐν ᾗ τῇ βασιλίδι τὰς Θρᾴττας δῶρα πέμπειν νόμος ἦν πέμπει πέπλον ἡ Φιλομήλα γράμματα ἐνυφήνασα).

Όταν η Πρόκνη διάβασε το μήνυμα, έψαξε και βρήκε την αδελφή της και οι δυό αδελφές μαζί οργάνωσαν σχέδιο, για να εκδικηθούν τον Τηρέα.
Η Πρόκνη θολωμένη από όσα ξαφνικά έμαθε, δολοφόνησε το παιδί που απέκτησε με τον Τηρέα και αφού το τεμάχισε το μαγείρεψε και το παρέθεσε ως δείπνο στον αδίστακτο Τηρέα.
(καὶ μαθοῦσα τὸ πάθος ἡ Πρόκνη τὸν παῖδα τροφὴν τῷ πατρὶ παρατίθησιν)....

Μαθοῦσα τοίνυν ἡ Πρόκνη τὰ συμβάντα τῇ Φιλομήλᾳ, Ἴτυν ἀπέκτεινεν, ὃν
εἶχε παῖδα ἐκ Τηρέως, καὶ αὐτῷ παρατίθησι τὰ τοῦ παιδὸς μέλη εἰς βρῶσιν.

Ο Τηρέας αφού έφαγε, κατάλαβε τι συνέβη, όταν η Πρόκνη του έδειξε τα μέλη του παιδιού τους. Οι δυό αδελφές έφυγαν βιαστικά από το παλάτι, για να γλυτώσουν και ο Τηρέας έτρεξε και τις κυνήγησε.

Εκεί που έτρεχαν όμως οι αδελφές τις λυπήθηκαν οι θεοί και τις μεταμόρφωσαν σε πουλιά
(θεοὶ δὲ τῆς συμφορᾶς τοῦ παιδὸς οἰκτείροντες ἀμφοτέρους εἰς ὀρνίθων μεταβεβλήκασι φύσεις).

Η Φιλομήλα μεταμορφώθηκε σε χελιδόνι, γι'αυτό και έχει βραχιά, τραχιά και κακόηχη φωνή το χελιδόνι, διότι της έλειπε η γλώσσα.
Συνεχώς πετά γύρω γύρω, από φόβο για τον Τηρέα φωνάζοντας ο Τηρέας με βίασε.

Η Πρόκνη μεταμορφώθηκε σε αηδόνι, διότι θρηνούσε για το μικρό παιδί της και τον φώναζε συνεχώς ίτυ-ίτυ. Η Πρόκνη λέγεται και μελοποιός αηδών, διότι τεμάχισε τον Ίτυ και από λύπη θρηνεί το χαμό του μεταμορφωμένη σε πουλί, συνεχώς μοιρολογεί ίτυ-ίτυ.

Scholia In Euripidem,
γράφεται καὶ (θρηνεῖ) καὶ ἔξωθεν λαμβάνεται ἡ ἐπί καὶ τὸ ὡς·
ὡς ἐπὶ τοῦ Σιμόεντος ἑζομένη θρηνεῖ τὰς φονίας κοίτας ἡ ἀηδών:
(μελοποιὸς ἀηδών): λέγεται γὰρ ἡ Πρόκνη μετὰ τὸ κρεανομῆσαι Ἴτυν τὸν υἱὸν διὰ τὴν λύπην μεταβληθῆναι εἰς ὄρνιν· καὶ ἡ μὲν Πρόκνη εἰς ἀηδόνα μετεβλήθη ὡς καὶ ἡ Φιλομήλα εἰς χελιδόνα:

Scholia In Hesiodum,
(Καὶ Πρόκνη μὲν ἡ ἀηδὼν γεγονυῖα τὸν Ἴτυν ὀδύρεται· Φιλομήλα δὲ χελιδών, Τηρεὺς φησί με ἐβιάσατο).

Scholia In Hesiodum,
(ὀρθο- γόη) δὲ ἡ χελιδὼν διὰ τὸν μῦθον, ὥς φασιν οἱ παλαιοὶ
αὐτὴν διὰ τὴν λύπην ᾄδειν τὴν Φιλομήλαν οὖσαν Ἀττικήν.

Όμως και ο Τηρέας μεταμορφώθηκε σε έποπα (τσαλαπετεινό). Συνεχώς πετάει κυκλικά ρωτώντας που; που; ψάχνοντας να βρει τις δύο αδελφές.
(καὶ ἐν τῇ διώξει μετεβλήθησαν εἰς ὄρνις αἵ τε γυναῖκες καὶ ὁ Τηρεύς, χελιδόνα μὲν ἡ Φιλομήλα, ἀηδόνα δὲ ἡ Πρόκνη, λέγεται δὲ καὶ ὁ τοῦ παιδὸς γευσάμενος ἔποψ γενέσθαι).

Ο Τηρέας πήρε αυτό το όνομα, διότι έφαγε ως προσφάγι το παιδί του.
εποψάομαι=τρώω ως προσφάι

Scholia In Aristophanem,
ὁ δὲ γνοὺς, ἐδίωκεν αὐτὰς ξίφει ποῦ ποῦ φθεγγόμενος. Φιλομήλα μὲν δὴ Τηρεὺς ἦν
βοῶσα τῷ φόβῳ, Πρόκνη δὲ τὸν Ἴτυν θρηνοῦσα Ἴτυ Ἴτυ ἐλεεινῶς ἐφθέγγετο.


Ο Ευστάθιος, στα σχόλια του στην Οδύσσεια περιγράφει το μύθο διαφορετικά.
Ο Τηρέας, νυμφεύτηκε την Φιλομήλα και αργότερα βίασε την όμορφη αδελφή της Πρόκνη και έκοψε την γλώσσα της. Η Πρόκνη ύφανε τον πέπλο και περιέγραψε τα ανομήματα του Τηρέα. Η Πρόκνη για να εκδικηθεί τον Τηρέα δολοφόνησε το παιδί, το διαμέλησε, το μαγείρεψε και το παρέθεσε ως δείπνο στον Τηρέα. Μόλις ο Τηρέας τελείωσε το φαγητό του, η Πρόκνη του έδειξε τα μέλη του παιδιού του και εκείνος κυνήγησε τις δύο γυναίκες. Όλοι μεταμορφώθηκαν σε πουλιά.

Eustathius Commentarii ad Homeri Odysseam

καὶ διώκει τὰς ἀδελφὰς, τῷ παιδὶ συγκαταθύσων αὐτάς. αἱ δὲ φεύγουσι, καὶ τοὺς κρείττονας αἰτησάμεναι πτερύσσονται εἰς χελιδόνα μὲν ἡ Φιλομήλα, Πρόκνη δὲ εἰς ἀηδόνα. διὸ τραχύφωνος μέν ἐστιν ἡ χελιδὼν καὶ ἀηδὴς τὸ μέλος οἷα κολουσθεῖσα τῆς γλώττης, καὶ συχνὰ τὸν Τηρέα ὑποτραυλίζουσα κατὰ στόμα προφέρει, ἀηδὼν δὲ τὸν Ἴτυν τοῦ μέλους προβάλλεται. Τηρεὺς δὲ εἰς ἔποπα μορφωθεὶς ποῦ ἄρα εἰσὶν ἀναφωνεῖ συχνά. καὶ οὕτω μὲν οἱ τοιοῦτοι φασί. τοῖς δὲ περὶ τὸν ποιητὴν ἑτεροῖα δοκεῖ.

Ο Υγίνος αναφέρει στους μύθους του, ότι ο Τηρέας μεταμορφώθηκε σε γεράκι.

Οι κάτοικοι της Φωκίδος έλεγαν ότι τα χελιδόνια δεν φώλιαζαν πια στη Δαυλία και τα αηδόνια δεν κελαηδούσαν στην περιοχή, από φόβο στον Τηρέα.


Πολυδιάστατος ο μύθος της Πρόκνης και της Φιλομήλας.
Στο μύθο ενυπάρχουν στοιχεία που δηλώνουν μετανάστευση και κατακτήσεις.
Αυταρχικότητα και αλαζονεία του μονάρχη, θεία Δίκη, που μέσα από το φρικτό θάνατο του μικρού αθώου παιδιού, φανερώνει ότι οι υβριστικές πράξεις μας τιμωρούνται, καθώς όσα δημιουργούμε και τα θεωρούμε δικά μας, εύκολα καταστρέφονται και συχνά το τίμημα είναι ιδιαίτερα οδυνηρό.
Μέσα από μύθους που υποτίθεται ότι προσπαθούν να εξηγήσουν την ύπαρξη του φυτικού ή του ζωϊκού βασιλείου, διασώθηκαν για χιλιετίες, αξίες διαχρονικές που αν και εμείς τις διασώσουμε, θα μπορέσουν να διδαχθούν από αυτές και άλλες γενιές. Αρκεί να μπορέσουμε να τις διαδώσουμε, χωρίς ενδοιασμούς και με τα μυαλά και την καρδιά ανοικτά. Ο καθένας μπορεί να κάνει την δική του απομυθοποίηση και να είναι σίγουρος, ότι δεν θα πέσει έξω, ότι και αν σκεφτεί. Άλλωστε ότι καλύτερο μπορούν να κάνουν οι ΈΛΛΗΝΕΣ είναι να ΦΙΛΟΣΟΦΟΥΝ, όπως δήλωσαν και οι Αιγύπτιοι ιερείς στο Σόλωνα.

Τα μύθια πάντα κρύβουν αλήθεια.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Thucydides Hist., Historiae Β 29'
• Demosthenes Orat., Epitaphius Section 28, line 6
• (Pseudo-Apollodorus Myth., Bibliotheca)
• Απολλόδωρος Γ
• Στράβων Θ 3, 13
• (Pausanias Perieg., Graeciae descriptio)
  
• Libanius Rhet., Soph., Progymnasmata
• Νόννος Διονυσιακά
• Eustathius Commentarii ad Homeri Odysseam
• Zenobius Sophista (Paroemiogr.), Epitome collectionum
• Scholia In Aristophanem
• Achilles Tatius Scr. Erot.,
• Anthologia Graeca,
• Οβίδιος Μεταμορφώσεις VI
• Υγίνου Μύθοι (45)
• Scholia In Hesiodum, Scholia in opera et dies
• (scholia vetera partim Procli et recentiora partim Moschopuli, Tzetzae et Joannis Galeni)

Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.



Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.