ΙΟΥΝΙΟΣ, ο μήνας της Ήρας-καλοκαίρι

Στην αρχαία Ελλάδα ο μήνας Εκατομβαιών των Αθηναίων, ήταν ο πρώτος μήνας του έτους, αφιερωμένος στο θεό Απόλλωνα, όταν ο ήλιος διατρέχει στον ουρανό μέγα δρόμο, όπου προς τιμήν του θυσίαζαν εκατόμβες, δηλαδή 100 ζώα, κυρίως βόδια.
Μεγάλη σύγχυση υπάρχει ως προς το ποιος ακριβώς μήνας ήταν, αλλού αναφέρεται ως μήνας στην τροπή του ήλιου, αλλά εννοούν την χειμερινή του τροπή και τον ταυτίζουν με το μήνα που γιορτάζονταν τα Κρόνια, δηλαδή αναφέρεται ως Δεκέμβριος-Ιανουάριος, άλλοι τον ταυτίζουν με το μήνα που σηματοδοτεί τη θερινή τροπή του ήλιου δηλαδή με τον ΙΟΎΝΙΟ-ΙΟΥΛΙΟ, που μάλλον είναι και η πιο ασφαλής άποψη.
Όπως είναι φυσικό η ίδια σύγχυση επικρατεί και στα λεξικά:


τιμήτῳ Ἑκατομβαιών· μὴν παρ' Ἀθηναίοις

πρῶτος· ἐκλήθη δὲ ἀπὸ τοῦ ἡλίου, ὅτι τὸν μέγαν δρόμον ποιεῖται τῷ

μηνὶ τούτῳ· ἑκατὸν δὲ ἐκάλουν τὰ μεγάλα οἱ παλαιοί.

<Νέα νουμηνία>: ἡ πρώτη ἡμέρα τοῦ ἐνιαυτοῦ, ἥτις

ἔστι νουμηνία Ἑκατομβαιῶνος μηνός.

<Ἑκατομβαιών>: μὴν τῶν Ἀθηναίων ὁ πρῶτος.

Ἑκατομβαιὼν δὲ ὠνόμασται διὰ τὰς

τοῦ Ἀπόλλωνος θυσίας· θύουσι γὰρ αὐτῷ ἑκατομβαιῷ,

τουτέστι πολυτίμῳ· μᾶλλον δὲ ἑκατὸν βόας

εὐχόμενοι.

<Ἑκατομβαιὼν> ὠνόμασται, ἐπειδὴ ἱερός ἐστι τῷ

ἡλίῳ.

Ἐκ δὲ τῆς ἑκατόμβης, καὶ μὴν Ἀττικὸς Ἑκατομβαιὼν,

διὰ τὰς ὡς εἰκὸς τότε ἐπιφανεῖς ἑκατόμβας.

<Ἑκατομβαιών>· ἔστι δὲ μὴν παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις Κρονίων πρότερον

καλούμενος ἀπὸ τῆς γινομένης τῷ Κρόνῳ θυσίας. Ἑκατομβαιὼν δὲ ὠνο⟦μάσθη⟧

διὰ τὰς τοῦ Ἀπόλλωνος θυσίας· θύουσι γὰρ αὐτῷ Ἑκατομβοίῳ, τουτέστι πολύ, μᾶλλον δὲ ἑκατὸν βόας ἐχομένῳ.

Άλλες πηγές όμως αναφέρουν τον μήνα Σκιροφοριώνα ως αντίστοιχο του μήνα Ιουνίου, κατά το μήνα αυτό τελούνταν και οι γιορτή των Σκιαδοφορίων ή Σκιρροφορίων, τελετή κατά την οποία η ιδιαίτερη τάξη των ιερέων κρατούσε σκίαρα (σκιάδια, ομπρέλες).


Η αλήθεια είναι ότι τους μήνες του Ελληνικού ημερολογίου, σήμερα τους μετράμε περίπου στη μέση τους, έτσι σε ορισμένα ημερολόγια ως Ιούνιος φέρεται ο μισός μήνας Σκιροφοριών και ο μισός μήνας Εκατομβαιών, ο άλλος μισός Εκατομβαιών νοείται ο Ιούλιος με τις μισές πρώτες μέρες του Μεταγειτνιώνα κλπ


Για τους Ρωμαίους ήταν μήνας αφιερωμένος στη θεά Ήρα και στους νέους.
Οι Ρωμαίοι τη θεά Ήρα την ονόμαζαν Juno, και τους
νεότερους σε ηλικία τους έλεγαν juniors-ιουνιώρας.


Στις καλένδες του Ιουνίου γιόρταζαν τη θεά Ήρα και
στο Καπιτώλιο δίδονταν ευχές.


Οι ημέρες που απέδιδαν τιμές στην Ήρα ήταν μη εργάσιμες
και θεωρούνταν αποφράδες μέρες (nefasti).

Όλοι οι Ρωμαίιοι έπιναν πρωϊνό δροσερό νερό προς αποφυγήν όλων των νόσων και ιδιαιτέρως της ποδάγρας και προς αποφυγήν των πολύδυμων και τερατωδών τοκετών,
όπως όριζε χρησμός.
Τις υπόλοιπες ημέρες του μήνα έπιναν ελάχιστο νερό.


Η συνήθεια αυτή ξεκίνησε την εποχή του Αδριανού, όταν μια γυναίκα στην Αίγυπτο γέννησε μέσα σε άνισο χρονικό διάστημα, τέσσερα παιδιά σε τέσσερις μέρες και μετά σαράντα μέρες γέννησε και πέμπτο, οπότε επιβεβαιώθηκαν και όσα έγραφαν τα βιβλία των Ρωμαίων ιερέων, που ανέφεραν ότι ο μήνας Ιούνιος ήταν μήνας ανεπιτήδειος (ακατάλληλος) για γάμους και τεκνοποιία.
Η γυναίκα είχε γεννήσει τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, γεγονός που αποδείκνυε ότι είχε συνευρεθεί ερωτικά κατά το μήνα Ιούνιο που ήταν μήνας αφιερωμένος στη θεά του γάμου και ήταν άσεμνο να τελεστούν γάμοι ή να συνευρεθούν ερωτικά οι σύζυγοι.
Αργότερα προσπαθώντας να ξεφύγουν από τις δεισιδαιμονίες άρχισαν να τελούν γάμους κατά το μήνα αυτό, θεωρώντας ότι η γονιμότητα της φύσης συνεννούσε και στην δημιουργία οικογένειας, έτσι σιγά-σιγά ξέφυγαν από τις προλήψεις του παρελθόντος, αφού σιγά-σιγά έφθινε και η παλιά θρησκεία,
τα πάντα κάνουν τον κύκλο τους και φθείρονται με το πέρασμα του χρόνου.


Την εποχή εκείνη περίπου γιορταζόταν και η γιορτή της Εστίας,
θεάς που ταυτίζεται με την Ήρα-Γαία.
Είναι η θεά που πρώτη εφεύρε την οικία, για το λόγο αυτό την οικία την ονομάζουμε και εστία, αλλά και το σημείο όπου μαγειρεύουμε, πάλι εστία το ονομάζουμε.


<Ἑστία>· πολλὰ σημαίνει· τὴν οἰκίαν, τὸ πῦρ καὶ τὸν τόπον, ὅπου τὸ πῦρ,
καὶ τὴν πυρὰν καὶ τὸν βωμὸν καὶ τὸν κυτρόπουν καὶ πυροστάτην.


Ἑστία θεὰ θυγάτηρ Κρόνου
καὶ Ῥέας, ἥτις καὶ πρώτη τὴν
οἰκίαν ἐφεῦρεν· ἐπωνύμως δὲ ταύτῃ
καὶ ἡ οἰκία ἑστία ἐκλήθη.


πρὸς τῆς Ἑστίας: Ἡ Ἑστία θυγάτηρ ἦν Κρόνου,
καταρχὰς τὴν οἰκίαν εὑροῦσα, ἣν ἐντὸς τῶν οἴκων
ἔγραφον, ἵνα τούτους συνέχῃ, καὶ τῶν οἰκούντων εἴη
φύλαξ.


Εστία ονόμαζαν τη γη από το εστάναι, ο Σωκράτης στον Κρατύλο του Πλάτωνα, ονομάζει την Εστία, πηγαία ουσία και αιτία των πάντων, που θεμελιώθηκε από τον πατέρα θεό Δία.


{ΣΩ.} Καταφαίνεταί μοι ἡ θέσις τῶν ὀνομάτων τοιούτων
τινῶν ἀνθρώπων, καὶ ἐάν τις τὰ ξενικὰ ὀνόματα ἀνασκοπῇ,
οὐχ ἧττον ἀνευρίσκεται ὃ ἕκαστον βούλεται. οἷον καὶ ἐν
τούτῳ ὃ ἡμεῖς “οὐσίαν” καλοῦμεν, εἰσὶν οἳ “ἐσσίαν”
καλοῦσιν, οἳ δ' αὖ “ὠσίαν.” πρῶτον μὲν οὖν κατὰ τὸ
ἕτερον ὄνομα τούτων ἡ τῶν πραγμάτων οὐσία “Ἑστία”
καλεῖσθαι ἔχει λόγον, καὶ ὅτι γε αὖ ἡμεῖς τὸ τῆς οὐσίας
μετέχον “ἔστιν” φαμέν, καὶ κατὰ τοῦτο ὀρθῶς ἂν καλοῖτο
“Ἑστία”· ἐοίκαμεν γὰρ καὶ ἡμεῖς τὸ παλαιὸν “ἐσσίαν”
καλεῖν τὴν οὐσίαν. ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὰς θυσίας ἄν τις
ἐννοήσας ἡγήσαιτο οὕτω νοεῖν ταῦτα τοὺς τιθεμένους· τὸ
γὰρ πρὸ πάντων θεῶν τῇ Ἑστίᾳ πρώτῃ προθύειν εἰκὸς ἐκεί-
νους οἵτινες τὴν πάντων οὐσίαν “ἐσσίαν” ἐπωνόμασαν.
ὅσοι δ' αὖ “ὠσίαν,” σχεδόν τι αὖ οὗτοι καθ' Ἡράκλειτον
ἂν ἡγοῖντο τὰ ὄντα ἰέναι τε πάντα καὶ μένειν οὐδέν· τὸ
οὖν αἴτιον καὶ τὸ ἀρχηγὸν αὐτῶν εἶναι τὸ <ὠθοῦν>, ὅθεν
δὴ καλῶς ἔχειν αὐτὸ “ὠσίαν” ὠνομάσθαι. καὶ ταῦτα
μὲν δὴ ταύτῃ ὡς παρὰ μηδὲν εἰδότων εἰρήσθω· μετὰ δ'
Ἑστίαν δίκαιον Ῥέαν καὶ Κρόνον ἐπισκέψασθαι. καίτοι
τό γε τοῦ Κρόνου ὄνομα ἤδη διήλθομεν. ἴσως μέντοι
οὐδὲν λέγω.


Ο Πορφύριος ονομάζει την Εστία νοητή οντότητα, εννοώντας τη γη, θεωρεί τη θεά νοητή έφορο της γης "....και το ηγεμονικό της θείας δυνάμεως Εστία κέκληται".


Για το λόγο αυτό στην Εστία αφιέρωσαν άγαλμα παρθένου με μεγάλα στήθη,
που δεν ήταν άλλη από την προσωποποίηση της γης, που τρέφει τους πάντες,
είναι η γονιμοποιός δύναμη.

Ἑστία κέκληται, ἧς ἄγαλμα παρθενικὸν ἐφ' ἑστίας πυρὸς
ἱδρυμένον· καθὸ δὲ γόνιμος ἡ δύναμις, σημαίνουσιν
αὐτὴν γυναικὸς εἴδει προμάστου.


Στην ελληνική μυθολογία η Εστία είναι θεάς της οικογενειακής και της οικιακής ζωής, θεά που λατρευόταν στις εστίες (οικίες) και όχι δημόσια, όπως γινόταν στη Ρώμη.


Η Εστία στη Ρώμη ονομαζόταν Vesta και τιμές της αποδίδονταν δημόσια ως θεά που προστάτευε όλους τους Ρωμαίους, δηλώνοντας ότι όλοι μαζί αποτελούσαν μια οικογένεια.
Είναι αποκύημα της συνήθειας οι αποικίες να αποδίδουν τιμές
και να προσπαθούν να συμμαχούν με τις μητέρες πόλεις.

πίνακας του Goya Θυσία στην Εστία


Η Εστία θεωρείτο η μεγαλύτερη κόρη της Ρέας και του πατέρα Κρόνου,
αδέλφια της ήταν ο Δίας, η Ήρα, η Δήμητρα, ο Ποσειδώνας και ο Άδης,
ήταν δηλαδή από τις πρώτες θεές του δωδεκαθέου.


...εἰσὶ δὲ οἱ δώδεκα θεοὶ οὗτοι· Ζεύς, Ποσειδῶν, Ἅιδης, Ἑρμῆς, Ἥφαιστος,
Ἀπόλλων, Δημήτηρ, Ἥρα, Ἑστία, Ἄρτεμις, Ἀφροδίτη καὶ Ἀθηνᾶ.


Οι βωμοί της Εστίας συμβόλιζαν την φροντίδα της θεάς
που θεωρούνταν υπεύθυνη για το ιερό πυρ των Ολυμπίων θεών.


«... Γαία μήτερ, Εστίαν δε σ’ οι σοφοί βροτών καλούσιν ημένην εν αιθέρι»
γράφει ο Ευριπίδης, αναφέροντας ότι οι σοφοί την ονομάζουν
Γαία μητέρα, Εστία, διότι βρίσκεται στον αιθέρα κι όπως θα δούμε αιθήρ ονομάζεται και στους Ορφικούς Ύμνους.


Η Εστία ορκίστηκε ΑΙΩΝΙΑ ΠΑΡΘΕΝΟΣ, Εστία είναι η γη, ταυτίζεται με την Ήρα που κάθε φορά που λουζόταν στο Λούσιο ποταμό αποκτούσε και πάλι την παρθενία της.


....διὸ καὶ αὕτη μὲν συνέρχεσθαι τῷ δημιουργικῷ Διῒ λέγεται [καὶ] διὰ τῆς κοινωνίας ἀπογεννῶσα μητρικῶς ὅσα ὁ Ζεὺς πατρικῶς, ἡ δ' Ἑστία μένειν ἐφ' ἑαυτῆς ἄχραντον τὴν παρθενίαν ἔχουσα καὶ ταυτότητος αἰτία οὖσα πᾶσιν·


Είναι η νοητή ύλη ( ο αιθήρ) που δημιουργεί συνεχώς που μένει πάντα νέα,
γι'αυτό είναι πάντα αγνή και δημιουργική.


Σύμφωνα με τον Σαλλούστιο, που σαφώς στηρίζει τις απόψεις του στα Ορφικά, η Ήρα, η Δήμητρα και η Άρτεμις είναι θεές υπεύθυνες για τις ψυχές, ο Απόλλων, η Αφροδίτη και ο Ερμής για την αρμονία, ενώ η Εστία, η Αθηνά και ο Άρης είναι για την φρούρηση, ενώ τον κόσμο ποίησαν ο Ζεύς, ο Ποσειδών και ο Ήφαιστος.



(η προστάτιδα του Άργους, Ήρα, εσωτερικό λευκής κύλικας,470-460 π.Χ. Μόναχο).

Η Ήρα ο αήρ, <Ἥρα:> ὁ ἀήρ, η Ήρα η Τελεία και ο Τέλειος Ζευς τιμούνταν αυτόν τον μήνα, αλλά και γενικά στους γάμους, ως θεοί φρουροί και υποστηρικτές των γάμων, διότι τέλος λεγόταν ο γάμος.

<Τελεία:> Ἥρα Τελεία καὶ Ζεὺς Τέλειος ἐτιμῶντο ἐν τοῖς γάμοις,
ὡς πρυτάνεις ὄντες τῶν γάμων. τέλος δὲ ὁ γάμος


<Ζευξιδία:> ἡ Ἥρα. <Ζευξιδία>: Ἡ Ἥρα οὕτως τιμᾶται ἐν Ἄργει.


καὶ βοῶπις ἡ Ἥρα καὶ ζυγία καὶ γαμηλία.


Τελεία, Ζευξιδία και βοϊδομάτα (με τα μεγάλα μάτια)
ζυγία και γαμηλία, επίθετα της θεάς Ήρας που τιμούνταν στο Άργος.


Ο Ιούνιος οφείλει το όνομα του και στο γεγονός ότι και τους νεαρούς σε ηλικία τους ονόμαζαν juniors-ιουνιώρας, διότι αυτοί ήταν αρμοδιότεροι, καταλληλότεροι για γάμο.
Αλλά ήταν και καταλληλότεροι για τον πόλεμο οι ιουνίορες, διότι με τα όπλα ήταν ικανοί να διαφυλλάττουν την πατρίδα, τον εαυτό τους και την οικογένεια τους.


Οί Έλληνες για το λόγο αυτό είχαν αφιερωμένο το δόρυ στη Θεα Ήρα.
Όλα τα αγάλματα της θεάς στο Άργος κρατούσαν δόρυ που το έλεγαν "κύριν",
για το λόγο αυτό και η θεά Ήρα λεγόταν ΚΥΡΙΤΙΣ.


Τον αντίστοιχο μήνα οι Έλληνες γιόρταζαν τους γάμους της Ήρας με τον πατέρα των θεών Δία. Ο Δίας για να ξαπλώσει με την πολυπόθητη γυναίκα του Ήρα (Γαία-Ρέα), έστρωσε χαλί από χλωρά ευωδιαστά λουλούδια, από το μύθο αυτό και το ολάνθιστο χαλί που έστρωσε ο πατέρας των Θεών για να ξαπλώσει με την πολυπόθητη γυναίκα του μέχρι σήμερα ευχόμαστε στους γάμους "ΒΙΟΝ ΑΝΘΟΣΠΑΡΤΟΝ".
Ο μήνας ως μήνας των ιερών γάμων των θεών, δεν θεωρούντο μήνας
κατάλληλος για γάμους μεταξύ θνητών.


Η Ήρα για τους Ρωμαίους υπήρξε θεά προστάτιδα της πόλης τους
αλλά και ολόκληρης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Σε όλα τα ρωμαϊκά αγάλματα η Ήρα φέρεται να φοράει την αιγίδα του Δία.


Για τους Έλληνες και Ρωμαίους θεολόγους η Ήρα είναι η μητέρα θεά που συνεχώς αναγεννάται, δε γερνάει ποτέ, συνεχώς είναι αγνή (αναπληρώνει την αγνότητα της).
Είναι η μοναδική, είναι η θεά μονάδα, είναι αυτή που ενώθηκε με των πατέρα των θεών, για τους Ρωμαίους είναι και η θεά που προστάτευε τα χρήματα
 "Μονήτα ή Μονέτα".


Όταν οι Ρωμαίοι θέλησαν να βρουν χρήματα για τον πόλεμο με τους Ταραντίνους, ευχήθηκαν να τους βοηθήσει η προστάτιδα τους Ήρα και εκείνη τους μήνυσε ότι αν είναι δίκαιοι στα όπλα, δεν θα τους λείψουν και τα χρήματα. Όταν οι Ρωμαίοι κέρδισαν εκείνη τη μάχη δίκαια, ετίμησαν την Ήρα ως θεά σύμβουλο των οικονομικών του κράτους, ΉΡΑ ΜΟΝΗΤΑΝ, και όρισαν να χαρακτεί νόμισμα προς τιμήν της.


...τύχοντες οὖν οἱ Ῥωμαῖοι τῆς αἰτήσεως ἐτίμησαν Ἥραν Μονήταν, τουτέστι σύμβουλον,
τὸ νόμισμα ἐν τῷ ἱερῷ αὐτῆς ὁρίσαντες χαράττεσθαι.




Ορφικός Ύμνος στη θεά Εστία

Ἑστίας, θυμίαμα ἀρώματα

Ἑστία εὐδυνάτοιο Κρόνου θύγατερ βασίλεια,
ἣ μέσον οἶκον ἔχεις πυρὸς ἀενάοιο, μεγίστου,
τούσδε σὺ ἐν τελεταῖς ὁσίους μύστας ἀναδείξαις,
θεῖσ' αἰειθαλέας, πολυόλβους, εὔφρονας, ἁγνούς
οἶκε θεῶν μακάρων, θνητῶν στήριγμα κραταιόν,
ἀιδίη, πολύμορφε, ποθεινοτάτη, χλοόμορφε
μειδιόωσα, μάκαιρα, τάδ' ἱερὰ δέξο προθύμως,
ὄλβον ἐπιπνείουσα καὶ ἠπιόχειρον ὑγείαν.

Ἥρης, θυμίαμα ἀρώματα


Κυανέοις κόλποισιν ἐνημένη, ἠερόμορφε,
Ἥρη παμβασίλεια, Διὸς σύλλεκτρε μάκαιρα,
ψυχοτρόφους αὔρας θνητοῖς παρέχουσα προσηνεῖς,
ὄμβρων μὲν μήτηρ, ἀνέμων τροφέ, παντογένεθλε.
χωρὶς γὰρ σέθεν οὐδὲν ὅλως ζωῆς φύσιν ἔγνω
κοινωνεῖς γὰρ ἅπασι κεκραμένη ἠέρι σεμνῷ
πάντων γὰρ κρατέεις μούνη πάντεσσί τ' ἀνάσσεις
ἠερίοις ῥοίζοισι τινασσομένη κατὰ χεῦμα.
ἀλλά, μάκαιρα θεά, πολυώνυμε, παμβασίλεια,
ἔλθοις εὐμενέουσα καλῷ γήθοντι προσώπῳ.


Ήρας θυμίαμα και αρώματα


Σε κυανούς κόλπους καθισμένη, αερόμορφη Ήρα,
παμβασίλεια, μακάρια σύζυγε του Δία,
που παρέχεις στους θνητούς ψυχοτρόφους χρήσιμες αύρες
μητέρα των βροχών, τροφέ ανέμων,
παντογένεθλη (γέννησες τα πάντα)
διότι δίχως εσένα δεν γνωρίζω να υπάρχει ζωή
μετέχεις σε όλα ανακατεμένη με θεϊκό αέρα,
διότι μόνη κρατάς τα πάντα,
σ' όλα δεσπόζεις μ' αέρινες κινήσεις σε ρεύματα,
αλλά μακάρια θεά πολυώνυμη, παμβασίλεια
ας έλθεις ευνοϊκή με ωραίο χαρούμενο πρόσωπο.


(απόδοση στίχων: Ματσιαρόκου Χρυσούλα)



Ἀπόλλωνος, θυμίαμα μάνναν


Ἐλθέ, μάκαρ Παιάν, Τιτυοκτόνε, Φοῖβε Λυκωρεῦ,
Μεμφῖτ', ἀγλαότιμος, ἰήιε, ὀλβιοδῶτα,
χρυσολύρη, σπερμεῖος, ἀρότριε, Πύθιε, Τιτάν.
Γρύνειε, Σμινθεῦ, Πυθοκτόνε, Δελφικέ, μάντι,
ἄγριε, φωσφόρε δαῖμον, ἐράσμιε, κύδιμε κοῦρε•
Μουσαγέτη, χαροποιός, ἑκηβόλε, τοξοβέλεμνε,
Βράγχιε καὶ Διδυμεῦ, ἑκάεργος, Λοξία, ἁγνέ•
Δήλι' ἄναξ, πανδερκὲς ἔχων φαεσίμβροτον ὄμμα,
χρυσοκόμη, καθαρὰς φήμας χρησμούς τ' ἀναφαίνων•
κλῦθί μευ εὐχομένου λαῶν ὕπερ εὔφρονι θυμῷ.
τόνδε σὺ γὰρ λεύσσεις τὸν ἀπείριτον αἰθέρα πάντα,
γαῖαν τ' ὀλβιόμοιρον ὕπερθέν καὶ δι' ἀμολγοῦ
νυκτὸς ἐν ἡσυχίῃσιν ὑπ' ἀστεροόμματου ὄρφνης
ῥίζας νέρθε δέδορκας, ἔχεις δέ τε πείρατα κόσμου
παντός• σοὶ δ' ἀρχή τε τελευτή τ' ἐστὶ μέλουσα,
παντοθαλής• σὺ δὲ πάντα πόλον κιθάρῃ πολυκρέκτῳ
ἁρμόζεις, ὁτὲ μὲν νεάτης ἐπὶ τέρματα βαίνων,
ἄλλοτε δ' αὖθ' ὑπάτην, ποτὲ Δώριον εἰς διάκοσμον
πάντα πόλον κιρνὰς κρίνεις βιοθρέμμονα φῦλα,
ἁρμονίῃ κεράσας παγκόσμιον ἀνδράσι μοῖραν•
μίξας χειμῶνος θέρεός τ' ἴσον ἀμφοτέροισιν,
ταῖς ὑπάταις χειμῶνα, θέρος νεάταις διακρίνας,
Δώριον εἰς ἔαρος πολυηράτου ὥριον ἄνθος.
ἔνθεν ἐπωνυμίην σε βροτοὶ κλῄζουσιν ἄνακτα
Πᾶνα, θεὸν δικέρωτ', ἀνέμων συρίγμαθ' ἱέντα•
οὕνεκα παντὸς ἔχεις κόσμου σφραγῖδα τυπῶτιν.
κλῦθι μάκαρ, σώζων μύστας ἱκετηρίδι φωνῇ.




©
Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

ΙΟΥΝΙΟΣ, ο μήνας της Ήρας-καλοκαίρι

Στην αρχαία Ελλάδα ο μήνας Εκατομβαιών των Αθηναίων, 
ήταν ο πρώτος μήνας του έτους, αφιερωμένος στο θεό Απόλλωνα, 
όταν ο ήλιος διατρέχει στον ουρανό μέγα δρόμο, 
όπου προς τιμήν του θυσίαζαν εκατόμβες, δηλαδή 100 ζώα, κυρίως βόδια.
Μεγάλη σύγχυση υπάρχει ως προς το ποιος ακριβώς μήνας ήταν, αλλού αναφέρεται ως μήνας στην τροπή του ήλιου, αλλά εννοούν την χειμερινή του τροπή και τον ταυτίζουν με το μήνα που γιορτάζονταν τα Κρόνια, δηλαδή αναφέρεται ως Δεκέμβριος-Ιανουάριος, άλλοι τον ταυτίζουν με το μήνα που σηματοδοτεί τη θερινή τροπή του ήλιου δηλαδή με τον ΙΟΎΝΙΟ-ΙΟΥΛΙΟ, που μάλλον είναι και η πιο ασφαλής άποψη.
Όπως είναι φυσικό η ίδια σύγχυση επικρατεί και στα λεξικά:

τιμήτῳ Ἑκατομβαιών· μὴν παρ' Ἀθηναίοις
πρῶτος· ἐκλήθη δὲ ἀπὸ τοῦ ἡλίου, ὅτι τὸν μέγαν δρόμον ποιεῖται τῷ
μηνὶ τούτῳ· ἑκατὸν δὲ ἐκάλουν τὰ μεγάλα οἱ παλαιοί.


<Νέα νουμηνία>: ἡ πρώτη ἡμέρα τοῦ ἐνιαυτοῦ, ἥτις
ἔστι νουμηνία Ἑκατομβαιῶνος μηνός.


<Ἑκατομβαιών>: μὴν τῶν Ἀθηναίων ὁ πρῶτος.


Ἑκατομβαιὼν δὲ ὠνόμασται διὰ τὰς
τοῦ Ἀπόλλωνος θυσίας· θύουσι γὰρ αὐτῷ ἑκατομβαιῷ,
τουτέστι πολυτίμῳ· μᾶλλον δὲ ἑκατὸν βόας
εὐχόμενοι.
<Ἑκατομβαιὼν> ὠνόμασται, ἐπειδὴ ἱερός ἐστι τῷ
ἡλίῳ.


Ἐκ δὲ τῆς ἑκατόμβης, καὶ μὴν Ἀττικὸς Ἑκατομβαιὼν,
διὰ τὰς ὡς εἰκὸς τότε ἐπιφανεῖς ἑκατόμβας.


<Ἑκατομβαιών>· ἔστι δὲ μὴν παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις Κρονίων πρότερον
καλούμενος ἀπὸ τῆς γινομένης τῷ Κρόνῳ θυσίας. Ἑκατομβαιὼν δὲ ὠνο⟦μάσθη⟧
διὰ τὰς τοῦ Ἀπόλλωνος θυσίας· θύουσι γὰρ αὐτῷ Ἑκατομβοίῳ, τουτέστι πολύ, μᾶλλον δὲ ἑκατὸν βόας ἐχομένῳ.

Άλλες πηγές όμως αναφέρουν τον μήνα Σκιροφοριώνα ως αντίστοιχο του μήνα Ιουνίου, κατά το μήνα αυτό τελούνταν και οι γιορτή των Σκιαδοφορίων ή Σκιρροφορίων, τελετή κατά την οποία η ιδιαίτερη τάξη των ιερέων κρατούσε σκίαρα (σκιάδια, ομπρέλες).


Η αλήθεια είναι ότι τους μήνες του Ελληνικού ημερολογίου, σήμερα τους μετράμε περίπου στη μέση τους, έτσι σε ορισμένα ημερολόγια ως Ιούνιος φέρεται ο μισός μήνας Σκιροφοριών και ο μισός μήνας Εκατομβαιών, ο άλλος μισός Εκατομβαιών νοείται ο Ιούλιος με τις μισές πρώτες μέρες του Μεταγειτνιώνα κλπ


Για τους Ρωμαίους ήταν μήνας αφιερωμένος στη θεά Ήρα και στους νέους.
Οι Ρωμαίοι τη θεά Ήρα την ονόμαζαν Juno, και τους
νεότερους σε ηλικία τους έλεγαν juniors-ιουνιώρας.


Στις καλένδες του Ιουνίου γιόρταζαν τη θεά Ήρα και
στο Καπιτώλιο δίδονταν ευχές.


Οι ημέρες που απέδιδαν τιμές στην Ήρα ήταν μη εργάσιμες
και θεωρούνταν αποφράδες μέρες (nefasti).

Όλοι οι Ρωμαίιοι έπιναν πρωϊνό δροσερό νερό προς αποφυγήν όλων των νόσων και ιδιαιτέρως της ποδάγρας και προς αποφυγήν των πολύδυμων και τερατωδών τοκετών,
όπως όριζε χρησμός.
Τις υπόλοιπες ημέρες του μήνα έπιναν ελάχιστο νερό.


Η συνήθεια αυτή ξεκίνησε την εποχή του Αδριανού, όταν μια γυναίκα στην Αίγυπτο γέννησε μέσα σε άνισο χρονικό διάστημα, τέσσερα παιδιά σε τέσσερις μέρες και μετά σαράντα μέρες γέννησε και πέμπτο, οπότε επιβεβαιώθηκαν και όσα έγραφαν τα βιβλία των Ρωμαίων ιερέων, που ανέφεραν ότι ο μήνας Ιούνιος ήταν μήνας ανεπιτήδειος (ακατάλληλος) για γάμους και τεκνοποιία.
Η γυναίκα είχε γεννήσει τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, γεγονός που αποδείκνυε ότι είχε συνευρεθεί ερωτικά κατά το μήνα Ιούνιο που ήταν μήνας αφιερωμένος στη θεά του γάμου και ήταν άσεμνο να τελεστούν γάμοι ή να συνευρεθούν ερωτικά οι σύζυγοι.
Αργότερα προσπαθώντας να ξεφύγουν από τις δεισιδαιμονίες άρχισαν να τελούν γάμους κατά το μήνα αυτό, θεωρώντας ότι η γονιμότητα της φύσης συνεννούσε και στην δημιουργία οικογένειας, έτσι σιγά-σιγά ξέφυγαν από τις προλήψεις του παρελθόντος, αφού σιγά-σιγά έφθινε και η παλιά θρησκεία,
τα πάντα κάνουν τον κύκλο τους και φθείρονται με το πέρασμα του χρόνου.


Την εποχή εκείνη περίπου γιορταζόταν και η γιορτή της Εστίας,
θεάς που ταυτίζεται με την Ήρα-Γαία.
Είναι η θεά που πρώτη εφεύρε την οικία, για το λόγο αυτό την οικία την ονομάζουμε και εστία, αλλά και το σημείο όπου μαγειρεύουμε, πάλι εστία το ονομάζουμε.


<Ἑστία>· πολλὰ σημαίνει· τὴν οἰκίαν, τὸ πῦρ καὶ τὸν τόπον, ὅπου τὸ πῦρ,
καὶ τὴν πυρὰν καὶ τὸν βωμὸν καὶ τὸν κυτρόπουν καὶ πυροστάτην.


Ἑστία θεὰ θυγάτηρ Κρόνου
καὶ Ῥέας, ἥτις καὶ πρώτη τὴν
οἰκίαν ἐφεῦρεν· ἐπωνύμως δὲ ταύτῃ
καὶ ἡ οἰκία ἑστία ἐκλήθη.


πρὸς τῆς Ἑστίας: Ἡ Ἑστία θυγάτηρ ἦν Κρόνου,
καταρχὰς τὴν οἰκίαν εὑροῦσα, ἣν ἐντὸς τῶν οἴκων
ἔγραφον, ἵνα τούτους συνέχῃ, καὶ τῶν οἰκούντων εἴη
φύλαξ.


Εστία ονόμαζαν τη γη από το εστάναι, ο Σωκράτης στον Κρατύλο του Πλάτωνα, ονομάζει την Εστία, πηγαία ουσία και αιτία των πάντων, που θεμελιώθηκε από τον πατέρα θεό Δία.


{ΣΩ.} Καταφαίνεταί μοι ἡ θέσις τῶν ὀνομάτων τοιούτων
τινῶν ἀνθρώπων, καὶ ἐάν τις τὰ ξενικὰ ὀνόματα ἀνασκοπῇ,
οὐχ ἧττον ἀνευρίσκεται ὃ ἕκαστον βούλεται. οἷον καὶ ἐν
τούτῳ ὃ ἡμεῖς “οὐσίαν” καλοῦμεν, εἰσὶν οἳ “ἐσσίαν”
καλοῦσιν, οἳ δ' αὖ “ὠσίαν.” πρῶτον μὲν οὖν κατὰ τὸ
ἕτερον ὄνομα τούτων ἡ τῶν πραγμάτων οὐσία “Ἑστία”
καλεῖσθαι ἔχει λόγον, καὶ ὅτι γε αὖ ἡμεῖς τὸ τῆς οὐσίας
μετέχον “ἔστιν” φαμέν, καὶ κατὰ τοῦτο ὀρθῶς ἂν καλοῖτο
“Ἑστία”· ἐοίκαμεν γὰρ καὶ ἡμεῖς τὸ παλαιὸν “ἐσσίαν”
καλεῖν τὴν οὐσίαν. ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὰς θυσίας ἄν τις
ἐννοήσας ἡγήσαιτο οὕτω νοεῖν ταῦτα τοὺς τιθεμένους· τὸ
γὰρ πρὸ πάντων θεῶν τῇ Ἑστίᾳ πρώτῃ προθύειν εἰκὸς ἐκεί-
νους οἵτινες τὴν πάντων οὐσίαν “ἐσσίαν” ἐπωνόμασαν.
ὅσοι δ' αὖ “ὠσίαν,” σχεδόν τι αὖ οὗτοι καθ' Ἡράκλειτον
ἂν ἡγοῖντο τὰ ὄντα ἰέναι τε πάντα καὶ μένειν οὐδέν· τὸ
οὖν αἴτιον καὶ τὸ ἀρχηγὸν αὐτῶν εἶναι τὸ <ὠθοῦν>, ὅθεν
δὴ καλῶς ἔχειν αὐτὸ “ὠσίαν” ὠνομάσθαι. καὶ ταῦτα
μὲν δὴ ταύτῃ ὡς παρὰ μηδὲν εἰδότων εἰρήσθω· μετὰ δ'
Ἑστίαν δίκαιον Ῥέαν καὶ Κρόνον ἐπισκέψασθαι. καίτοι
τό γε τοῦ Κρόνου ὄνομα ἤδη διήλθομεν. ἴσως μέντοι
οὐδὲν λέγω.


Ο Πορφύριος ονομάζει την Εστία νοητή οντότητα, εννοώντας τη γη, θεωρεί τη θεά νοητή έφορο της γης "....και το ηγεμονικό της θείας δυνάμεως Εστία κέκληται".


Για το λόγο αυτό στην Εστία αφιέρωσαν άγαλμα παρθένου με μεγάλα στήθη,
που δεν ήταν άλλη από την προσωποποίηση της γης, που τρέφει τους πάντες,
είναι η γονιμοποιός δύναμη.

Ἑστία κέκληται, ἧς ἄγαλμα παρθενικὸν ἐφ' ἑστίας πυρὸς
ἱδρυμένον· καθὸ δὲ γόνιμος ἡ δύναμις, σημαίνουσιν
αὐτὴν γυναικὸς εἴδει προμάστου.


Στην ελληνική μυθολογία η Εστία είναι θεάς της οικογενειακής και της οικιακής ζωής, θεά που λατρευόταν στις εστίες (οικίες) και όχι δημόσια, όπως γινόταν στη Ρώμη.


Η Εστία στη Ρώμη ονομαζόταν Vesta και τιμές της αποδίδονταν δημόσια ως θεά που προστάτευε όλους τους Ρωμαίους, δηλώνοντας ότι όλοι μαζί αποτελούσαν μια οικογένεια.
Είναι αποκύημα της συνήθειας οι αποικίες να αποδίδουν τιμές
και να προσπαθούν να συμμαχούν με τις μητέρες πόλεις.

πίνακας του Goya Θυσία στην Εστία


Η Εστία θεωρείτο η μεγαλύτερη κόρη της Ρέας και του πατέρα Κρόνου,
αδέλφια της ήταν ο Δίας, η Ήρα, η Δήμητρα, ο Ποσειδώνας και ο Άδης,
ήταν δηλαδή από τις πρώτες θεές του δωδεκαθέου.


...εἰσὶ δὲ οἱ δώδεκα θεοὶ οὗτοι· Ζεύς, Ποσειδῶν, Ἅιδης, Ἑρμῆς, Ἥφαιστος,
Ἀπόλλων, Δημήτηρ, Ἥρα, Ἑστία, Ἄρτεμις, Ἀφροδίτη καὶ Ἀθηνᾶ.


Οι βωμοί της Εστίας συμβόλιζαν την φροντίδα της θεάς
που θεωρούνταν υπεύθυνη για το ιερό πυρ των Ολυμπίων θεών.


«... Γαία μήτερ, Εστίαν δε σ’ οι σοφοί βροτών καλούσιν ημένην εν αιθέρι»
γράφει ο Ευριπίδης, αναφέροντας ότι οι σοφοί την ονομάζουν
Γαία μητέρα, Εστία, διότι βρίσκεται στον αιθέρα κι όπως θα δούμε αιθήρ ονομάζεται και στους Ορφικούς Ύμνους.


Η Εστία ορκίστηκε ΑΙΩΝΙΑ ΠΑΡΘΕΝΟΣ, Εστία είναι η γη, ταυτίζεται με την Ήρα που κάθε φορά που λουζόταν στο Λούσιο ποταμό αποκτούσε και πάλι την παρθενία της.


....διὸ καὶ αὕτη μὲν συνέρχεσθαι τῷ δημιουργικῷ Διῒ λέγεται [καὶ] διὰ τῆς κοινωνίας ἀπογεννῶσα μητρικῶς ὅσα ὁ Ζεὺς πατρικῶς, ἡ δ' Ἑστία μένειν ἐφ' ἑαυτῆς ἄχραντον τὴν παρθενίαν ἔχουσα καὶ ταυτότητος αἰτία οὖσα πᾶσιν·


Είναι η νοητή ύλη ( ο αιθήρ) που δημιουργεί συνεχώς που μένει πάντα νέα,
γι'αυτό είναι πάντα αγνή και δημιουργική.


Σύμφωνα με τον Σαλλούστιο, που σαφώς στηρίζει τις απόψεις του στα Ορφικά, η Ήρα, η Δήμητρα και η Άρτεμις είναι θεές υπεύθυνες για τις ψυχές, ο Απόλλων, η Αφροδίτη και ο Ερμής για την αρμονία, ενώ η Εστία, η Αθηνά και ο Άρης είναι για την φρούρηση, ενώ τον κόσμο ποίησαν ο Ζεύς, ο Ποσειδών και ο Ήφαιστος.



(η προστάτιδα του Άργους, Ήρα, εσωτερικό λευκής κύλικας,470-460 π.Χ. Μόναχο).

Η Ήρα ο αήρ, <Ἥρα:> ὁ ἀήρ, η Ήρα η Τελεία και ο Τέλειος Ζευς τιμούνταν αυτόν τον μήνα, αλλά και γενικά στους γάμους, ως θεοί φρουροί και υποστηρικτές των γάμων, διότι τέλος λεγόταν ο γάμος.

<Τελεία:> Ἥρα Τελεία καὶ Ζεὺς Τέλειος ἐτιμῶντο ἐν τοῖς γάμοις,
ὡς πρυτάνεις ὄντες τῶν γάμων. τέλος δὲ ὁ γάμος


<Ζευξιδία:> ἡ Ἥρα. <Ζευξιδία>: Ἡ Ἥρα οὕτως τιμᾶται ἐν Ἄργει.


καὶ βοῶπις ἡ Ἥρα καὶ ζυγία καὶ γαμηλία.


Τελεία, Ζευξιδία και βοϊδομάτα (με τα μεγάλα μάτια)
ζυγία και γαμηλία, επίθετα της θεάς Ήρας που τιμούνταν στο Άργος.


Ο Ιούνιος οφείλει το όνομα του και στο γεγονός ότι και τους νεαρούς σε ηλικία τους ονόμαζαν juniors-ιουνιώρας, διότι αυτοί ήταν αρμοδιότεροι, καταλληλότεροι για γάμο.
Αλλά ήταν και καταλληλότεροι για τον πόλεμο οι ιουνίορες, διότι με τα όπλα ήταν ικανοί να διαφυλλάττουν την πατρίδα, τον εαυτό τους και την οικογένεια τους.


Οί Έλληνες για το λόγο αυτό είχαν αφιερωμένο το δόρυ στη Θεα Ήρα.
Όλα τα αγάλματα της θεάς στο Άργος κρατούσαν δόρυ που το έλεγαν "κύριν",
για το λόγο αυτό και η θεά Ήρα λεγόταν ΚΥΡΙΤΙΣ.


Τον αντίστοιχο μήνα οι Έλληνες γιόρταζαν τους γάμους της Ήρας με τον πατέρα των θεών Δία. Ο Δίας για να ξαπλώσει με την πολυπόθητη γυναίκα του Ήρα (Γαία-Ρέα), έστρωσε χαλί από χλωρά ευωδιαστά λουλούδια, από το μύθο αυτό και το ολάνθιστο χαλί που έστρωσε ο πατέρας των Θεών για να ξαπλώσει με την πολυπόθητη γυναίκα του μέχρι σήμερα ευχόμαστε στους γάμους "ΒΙΟΝ ΑΝΘΟΣΠΑΡΤΟΝ".
Ο μήνας ως μήνας των ιερών γάμων των θεών, δεν θεωρούντο μήνας
κατάλληλος για γάμους μεταξύ θνητών.


Η Ήρα για τους Ρωμαίους υπήρξε θεά προστάτιδα της πόλης τους
αλλά και ολόκληρης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Σε όλα τα ρωμαϊκά αγάλματα η Ήρα φέρεται να φοράει την αιγίδα του Δία.


Για τους Έλληνες και Ρωμαίους θεολόγους η Ήρα είναι η μητέρα θεά που συνεχώς αναγεννάται, δε γερνάει ποτέ, συνεχώς είναι αγνή (αναπληρώνει την αγνότητα της).
Είναι η μοναδική, είναι η θεά μονάδα, είναι αυτή που ενώθηκε με των πατέρα των θεών, για τους Ρωμαίους είναι και η θεά που προστάτευε τα χρήματα "Μονήτα ή Μονέτα".


Όταν οι Ρωμαίοι θέλησαν να βρουν χρήματα για τον πόλεμο με τους Ταραντίνους, ευχήθηκαν να τους βοηθήσει η προστάτιδα τους Ήρα και εκείνη τους μήνυσε ότι αν είναι δίκαιοι στα όπλα, δεν θα τους λείψουν και τα χρήματα. Όταν οι Ρωμαίοι κέρδισαν εκείνη τη μάχη δίκαια, ετίμησαν την Ήρα ως θεά σύμβουλο των οικονομικών του κράτους, ΉΡΑ ΜΟΝΗΤΑΝ, και όρισαν να χαρακτεί νόμισμα προς τιμήν της.


...τύχοντες οὖν οἱ Ῥωμαῖοι τῆς αἰτήσεως ἐτίμησαν Ἥραν Μονήταν, τουτέστι σύμβουλον,
τὸ νόμισμα ἐν τῷ ἱερῷ αὐτῆς ὁρίσαντες χαράττεσθαι.




Ορφικός Ύμνος στη θεά Εστία

Ἑστίας, θυμίαμα ἀρώματα

Ἑστία εὐδυνάτοιο Κρόνου θύγατερ βασίλεια,
ἣ μέσον οἶκον ἔχεις πυρὸς ἀενάοιο, μεγίστου,
τούσδε σὺ ἐν τελεταῖς ὁσίους μύστας ἀναδείξαις,
θεῖσ' αἰειθαλέας, πολυόλβους, εὔφρονας, ἁγνούς
οἶκε θεῶν μακάρων, θνητῶν στήριγμα κραταιόν,
ἀιδίη, πολύμορφε, ποθεινοτάτη, χλοόμορφε
μειδιόωσα, μάκαιρα, τάδ' ἱερὰ δέξο προθύμως,
ὄλβον ἐπιπνείουσα καὶ ἠπιόχειρον ὑγείαν.

Ἥρης, θυμίαμα ἀρώματα


Κυανέοις κόλποισιν ἐνημένη, ἠερόμορφε,
Ἥρη παμβασίλεια, Διὸς σύλλεκτρε μάκαιρα,
ψυχοτρόφους αὔρας θνητοῖς παρέχουσα προσηνεῖς,
ὄμβρων μὲν μήτηρ, ἀνέμων τροφέ, παντογένεθλε.
χωρὶς γὰρ σέθεν οὐδὲν ὅλως ζωῆς φύσιν ἔγνω
κοινωνεῖς γὰρ ἅπασι κεκραμένη ἠέρι σεμνῷ
πάντων γὰρ κρατέεις μούνη πάντεσσί τ' ἀνάσσεις
ἠερίοις ῥοίζοισι τινασσομένη κατὰ χεῦμα.
ἀλλά, μάκαιρα θεά, πολυώνυμε, παμβασίλεια,
ἔλθοις εὐμενέουσα καλῷ γήθοντι προσώπῳ.


Ήρας θυμίαμα και αρώματα


Σε κυανούς κόλπους καθισμένη, αερόμορφη Ήρα,
παμβασίλεια, μακάρια σύζυγε του Δία,
που παρέχεις στους θνητούς ψυχοτρόφους χρήσιμες αύρες
μητέρα των βροχών, τροφέ ανέμων,
παντογένεθλη (γέννησες τα πάντα)
διότι δίχως εσένα δεν γνωρίζω να υπάρχει ζωή
μετέχεις σε όλα ανακατεμένη με θεϊκό αέρα,
διότι μόνη κρατάς τα πάντα,
σ' όλα δεσπόζεις μ' αέρινες κινήσεις σε ρεύματα,
αλλά μακάρια θεά πολυώνυμη, παμβασίλεια
ας έλθεις ευνοϊκή με ωραίο χαρούμενο πρόσωπο.


(απόδοση στίχων: Ματσιαρόκου Χρυσούλα)



Ἀπόλλωνος, θυμίαμα μάνναν


Ἐλθέ, μάκαρ Παιάν, Τιτυοκτόνε, Φοῖβε Λυκωρεῦ,
Μεμφῖτ', ἀγλαότιμος, ἰήιε, ὀλβιοδῶτα,
χρυσολύρη, σπερμεῖος, ἀρότριε, Πύθιε, Τιτάν.
Γρύνειε, Σμινθεῦ, Πυθοκτόνε, Δελφικέ, μάντι,
ἄγριε, φωσφόρε δαῖμον, ἐράσμιε, κύδιμε κοῦρε•
Μουσαγέτη, χαροποιός, ἑκηβόλε, τοξοβέλεμνε,
Βράγχιε καὶ Διδυμεῦ, ἑκάεργος, Λοξία, ἁγνέ•
Δήλι' ἄναξ, πανδερκὲς ἔχων φαεσίμβροτον ὄμμα,
χρυσοκόμη, καθαρὰς φήμας χρησμούς τ' ἀναφαίνων•
κλῦθί μευ εὐχομένου λαῶν ὕπερ εὔφρονι θυμῷ.
τόνδε σὺ γὰρ λεύσσεις τὸν ἀπείριτον αἰθέρα πάντα,
γαῖαν τ' ὀλβιόμοιρον ὕπερθέν καὶ δι' ἀμολγοῦ
νυκτὸς ἐν ἡσυχίῃσιν ὑπ' ἀστεροόμματου ὄρφνης
ῥίζας νέρθε δέδορκας, ἔχεις δέ τε πείρατα κόσμου
παντός• σοὶ δ' ἀρχή τε τελευτή τ' ἐστὶ μέλουσα,
παντοθαλής• σὺ δὲ πάντα πόλον κιθάρῃ πολυκρέκτῳ
ἁρμόζεις, ὁτὲ μὲν νεάτης ἐπὶ τέρματα βαίνων,
ἄλλοτε δ' αὖθ' ὑπάτην, ποτὲ Δώριον εἰς διάκοσμον
πάντα πόλον κιρνὰς κρίνεις βιοθρέμμονα φῦλα,
ἁρμονίῃ κεράσας παγκόσμιον ἀνδράσι μοῖραν•
μίξας χειμῶνος θέρεός τ' ἴσον ἀμφοτέροισιν,
ταῖς ὑπάταις χειμῶνα, θέρος νεάταις διακρίνας,
Δώριον εἰς ἔαρος πολυηράτου ὥριον ἄνθος.
ἔνθεν ἐπωνυμίην σε βροτοὶ κλῄζουσιν ἄνακτα
Πᾶνα, θεὸν δικέρωτ', ἀνέμων συρίγμαθ' ἱέντα•
οὕνεκα παντὸς ἔχεις κόσμου σφραγῖδα τυπῶτιν.
κλῦθι μάκαρ, σώζων μύστας ἱκετηρίδι φωνῇ.




©
Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

ασπροπλούμια, ασπροκέντημα, πιπίλα, βελονιές της παράδοσης

Ασπροπλούμια (ασπροκεντήματα)

Τα ασπροπλούμια είναι ένα είδος ξεφτιστού κεντήματος που δημιουργείται πάνω σε βαμβακερά και λινά υφάσματα, άλλοτε λευκά άλλοτε χρωματιστά.
Η βελονιά είναι προπομπός του Λευκαρίτικου κεντήματος στην Κύπρο στα Λευκαρίτικα κεντήματα. Είναι το παλαιότερο είδος της Κυπριακής κεντητικής τέχνης. Στα Λευκαρίτικα κεντήματα δημιουργείται ένα σχέδιο με βελονιές και στη συνέχεια δημιουργούνται κενά στο ύφασμα, ξεφτίζοντας το, καθώς αφαιρούνται σταυρωτά υφάδια και στημόνια του υφάσματος. Στη συνέχεια δημιουργούνται στυλάκια, ριχτές βελονιές και φεστόνι ή ριζοβελονιά για να συγκρατούνται τα υφάδια και τα στημόνια.
Στα παράλια της Μ. Ασίας στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της Μεσογείου, συναντούμε παρόμοιες βελονιές. Το ξέφτισμα γίνεται σταυρωτά και κεντιέται με τυλιχτή βελονιά σε σχέδια αυστηρά γεωμετρικά.

Τα ασπροπλούμια ήταν πανάρχαια τεχνική κεντήματος.
Οι κλωστές πάντοτε στερεώνονται στην καλή πλευρά του κεντήματος, περνώντας την κλωστή μέσα στο σχέδιο, ανάμεσα από τις κλωστές, τις βελονιές.
Πάντοτε η κεντήτρια χρησιμοποιεί μονή κλωστή μεταξωτή, βαμβακερή ή λινή.

Κοπτό είναι το τρυπητό μέρος του κεντήματος που σχηματίζεται με την σταυρωτή αφαίρεση στημονιών και υφαδιών. Στη συνέχεια οι κλωστές που απομένουν κεντιούνται για να στερεωθούν και να γεμίσουν τα κοπτά, με τρωπωτή τυλιχτή βελονιά, που στην Ελλάδα συνηθίζουμε να την λέμε ριζοβελονιά.
Τα κοπτά κεντιούνται με το βελόνι και μονή κλωστή, τυλίγοντας τις άκοπες κλωστές στο εσωτερικό μέρος του κοπτού. Επίσης το κενό διάστημα ανάμεσα στις κλωστές μπορεί να γεμίσει με πεταχτές κλωστές με πλεκτή βελονιά.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνει η κεντήτρια στις άκρες του κεντήματος, ώστε να στερεωθεί καλά και να μην υπάρξει φόβος να ξεφτίσει το κέντημα με την αφαίρεση των απαιτούμενων κλωστών. Ελάχιστες κλωστές τυλίγονται στην άκρη το πολύ 3-4, σφικτά και ομοιόμορφα, με βελονιές που κεντιούνται συμμετρικά, η μια δίπλα στην άλλη.

Η βελονιά έκανε το γύρο της Ευρώπης και επέστρεψε αργότερα στην Ελλάδα με παραλλαγή, ενσωματωμένη στα ασπροκεντήματα, είναι η τεχνική του φιλτιρέ, που δεν είναι τίποτε άλλο από ξεφτιστές κλωστές, δεμένες γύρω-γύρω με ριζοβελονιά ή φεστόνι
(βελονιά κόμπου, κουμπότρυπας).

Στο ασπροκέντημα χρησιμοποιούνται πλήθος βελονιών, φεστόνι, ανεβατό, ριζοβελονιά, ρίζα, αζούρ και πολλές άλλες.
Σε πολλές περιπτώσεις το ασπροκέντημα συνδυάζεται με δαντέλες πλεγμένες με το βελονάκι, τη σαΐτα και άλλες τεχνικές. Στην αρχή χρησιμοποιήθηκε λευκή κλωστή, πάνω σε λευκά υφάσματα, στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν και χρωματιστές κλωστές.

Βελονόκομπος ή πιπίλα

Η δαντέλα με τη βελόνα του ραψίματος λέγεται πιπίλα.
Είναι λεπτή και διακοσμητική τεχνική, που χρειάζεται δεξιοτεχνία που αποκτιέται μετά από εξοικείωση με την κεντητική τέχνη.
Ουσιαστικά η πολύ λεπτή κλωστή που χρησιμοποιείται γι’ αυτήν την τεχνική, στηρίζεται με κόμπους που δημιουργούνται με τη βελόνα και είναι τεχνική που χρησιμοποιήθηκε από την αρχαιότητα, από όλους τους Ελληνικούς πληθυσμούς.
Την τεχνική διέσωσαν κυρίως οι Μικρασιατικοί πληθυσμοί, περίφημες ήταν οι κεντήτριες της Κωνσταντινούπολης, την τεχνική διαφύλαξαν και οι γυναίκες των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, ιδιαίτερα οι Ροδίτισες.
Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης η τεχνική του βελονόκομπου (πιπίλας) έγινε γνωστή στην Βενετία και την Γαλλία και από εκεί διαδόθηκε σε όλη την Ευρώπη.
Μετά την Μικρασιατική καταστροφή η πιπίλα διαδόθηκε στην Ελλάδα όπου είχε ξεχαστεί.
Με την τεχνική της πιπίλας οι γυναίκες κεντούσαν τα εσώρουχα ιδιαίτερα της νύφης, τα μαντήλια, κεφαλόδεσμους, γιακάδες, μανσέτες σε πουκάμισα, φορέματα, αλλά και σεντόνια, μαξιλαροθήκες, πετσέτες και τις άκρες των κεντημάτων τους.
Παλαιότερα κυρίως χρησιμοποιούσαν μεταξωτές και εν συνεχεία βαμβακερές κλωστές ή και λινές.

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της πιπίλας είναι ότι οι κόμποι δημιουργούνται στον αέρα, με μόνο εργαλείο την βελόνα και την κλωστή. Η ποικιλία των κόμπων είναι μεγάλη, κάθε τόπος έχει την δική του τεχνική, κάθε κεντήτρια έχει τον δικό της τρόπο να δημιουργεί κόμπους και να συνθέτει σχέδια.

Δεν χρησιμοποιούνται σχέδια στην πιπίλα, κύριος οδηγός είναι η μνήμη και το μάτι της κεντήτριας. Κλωστές μικρές ή μεγαλύτερες μένουν ελεύθερες ανάμεσα στους κόμπους και έτσι δημιουργείται μεγάλη ποικιλία σχεδίων, τα δίχτυα του βελονιού, συνθέτοντας και λουλούδια καρυδάκια, φυλλαράκια ανάλογα με την φαντασία της κεντήτριας.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Μάιος, ο μήνας των ανθέων-γιατί φτιάχνουμε άνθινα στεφάνια; Άνοιξη 3ο μέρος

Ο μήνας οφείλει το όνομα του στη μητέρα του θεού Ερμή τη Μαία.
Η Μαία, ήταν κόρη του Άτλαντος.





Ο μήνας θεωρείτο ιερός σεπτός, διότι ήταν πέμπτος στο ημερολόγιο των Ρωμαίων και το πέντε όπως και στους Έλληνες,
(διότι και οι αισθήσεις είναι πέντε),
ήταν ο ιερός αριθμός της θεότητος και σύμβολο του ήταν ο κύκλος,
η σφαίρα, που συμβόλιζε το ΤΕΛΕΙΟΝ.

ὁ πέμπτος, Μάϊον δὲ αὐτὸν οἱ Ῥωμαῖοι καλοῦσιν

Σύμφωνα με τον Πρόκλο, η Μαία συμβόλιζε τα αφανή, τα κρυμμένα, τα μυστικά και ήταν εκείνη που τα φανερώνει, που τα φέρνει στο φως.
Για το λόγο αυτό και τις γυναίκες που θα βοηθήσουν άλλες γυναίκες να φέρουν στο φως το παιδί τους, από τον σκοτεινό κόσμο της μήτρας, τον μυστικό κόσμο, στον έξω κόσμο των θνητών τις ονομάζουμε ΜΑΙΕΣ.

Παιδί της Μαίας (φρόνησης) και του Δία (νου) ήταν ο Ερμής, ο θεός ΛΟΓΟΣ, που με αυτόν δηλώνονται τα άδηλα παθήματα της ψυχής, για το λόγο αυτό ο Ερμής ήταν ο ψυχοπομπός, αυτός που οδηγούσε τις ψυχές στο πέρασμα τους στον Άδη όπου και θα γινόταν η κρίσις τους.



                     Ο Ερμής επιστρέφει την Περσεφόνη στη μητέρα της από το σκοτεινό βασίλειο του Πλούτωνα

Η Μαία είναι η νοητή ύλη που κοσμεί τον κόσμο και γεννά τα όντα από ύλη, οι θεολόγοι την ταύτισαν με το ΥΔΩΡ. 
(πόσο σωστή ταύτιση, αφού βασικό συστατικό της ζωής είναι το νερό, τόση σοφία τόσο καλά κρυμμένη).





Πρώτη γιορτή κατά το μήνα Μάιο, ήταν οι ικεσίες περί σεισμών, διότι
η Μαία θεωρείτο η θεά που μπορούσε να κινήσει τα νερά και τη γη.
Για το λόγο αυτό, οι Ρωμαίοι τελούσαν ικεσίες κατά το μήνα Μάιο,


….πρώτη δὲ ἑορτὴ τοῦ Μαΐου παρὰ Ῥωμαίοις αἱ περὶ σεισμῶν ἱκεσίαι

διότι όπως και οι Έλληνες, πίστευαν ότι η Μαία ως κόρη του Άτλαντα ήταν η έφορος των υδάτων, ενώ άλλοι θεολόγοι θέλουν τον Ερμή έφορο των υδάτων. 
Αφιέρωναν τιμές σε αυτήν και στον Ερμή σε πηγές και φρέατα.
Η ταύτιση της Μαίας με το νερό, εμφανίζεται και στην ιστορία των Συρίων,
(σε άλλο κεφάλαιο θα ασχοληθούμε με την καταγωγή των Συρίων) όπου μαία, ονόμαζαν το ύδωρ και μηΐουρι τα υδροφόρια, στη δική τους γλώσσα.





Ο Ερμής θεός Λόγος, παιδί του Διός (νου) και της Μαίας της θεάς της φρόνησης.
Το γιο της τον Ερμή Λόγο, πάντοτε τον παρίσταναν νέο, 
διότι ο λόγος δεν γηράσκει ποτέ, και στα πόδια του είχε φτερά, 
διότι ο ΝΟΥΣ και ο ΛΟΓΟΣ είναι πάντοτε οξείς και ταχείς. 

Τον Ερμή τον παρίσταναν με τετράγωνο σχήμα, 
μέγιστο τεκμήριο του ΑΛΗΘΗ ΛΟΓΟΥ για τους Έλληνες.
Ο προχωρητικός λόγος, ο ΙΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ονομαζόταν Ερμής, 
διότι όταν η Μαία γέννησε το θεό, εκείνος μίλησε πριν ακόμη ακουμπήσει στη γη.

Η Ίρις κουβαλάει τον Ερμή Λόγο

Μέχρι σήμερα, όταν θέλουμε να πούμε ότι κάποιος είναι έξυπνος,
λέμε ότι αυτός έχει ΤΕΤΡΑΓΩΝΗ ΛΟΓΙΚΗ,
επικαλούμαστε δηλαδή τον ΕΡΜΗ ΛΟΓΟ, το Θείο Λόγο
που παριστάνονταν με το τετράγωνο.


….ὃ δὴ τετραγωνικὸν σχῆμα τυγχάνει. εἰ τοίνυν νοῦς καὶ λόγος εἶναι δέδεικται

Διότι ο ΑΛΗΘΗΣ ΛΟΓΟΣ έχει όλα του τα μέρη ΙΣΑ και από όποια πλευρά και αν γυρίσεις τον κύβο, η βάση του είναι ίση, δηλώνοντας έτσι το Νου και τον Λόγο, ενώ τον απατηλό λόγο τον συμβόλιζαν πολυγωνικό.

Οι Αιγύπτιοι, με το τετράγωνο σχήμα παρίσταναν τον κέρκωπα
(ένα είδος πιθήκου, δείτε το μύθο στο koukoura.blogspot.com),
διότι από όλα τα ζώα αυτό μόνο ήταν νοήμων και δεκτικό μαθήσεως και επιστήμης.
Για το λόγο αυτό ακόμη και σήμερα έφτασε ο πίθηκος να ονομάζεται μαϊμού, όνομα που έχει άμεση σχέση με την Μαία και τον Ερμή Λόγο με την τετράγωνη λογική, όπως θα δούμε παρακάτω, από τις γιορτές που γινόταν προς τιμήν των θεοτήτων αυτών.


Ο αρχιερέας κήρυττε την πρώτη του μηνός Μαΐου, να απέχουν από τη βρώση ποδών και κεφαλής οποιουδήποτε ζώου, προς αποφυγή των νόσων των αρθρώσεων. 
Κατά το μήνα Μάιο, οι Ρωμαίοι τελούσαν τη γιορτή των Ροσαλίων. 
Γιορτή των ρόδων δηλαδή.
Ήταν η γιορτή που ήταν αφιερωμένη στους προγόνους τους, τους μαίορες, ημέρα που τους τιμούσαν προσφέροντας στους νεκρούς φαγητά, νεκρόδειπνα, όπου τους μνημόνευαν για να μην ξεχαστεί η ιστορία τους, για να θυμούνται τις ρίζες τους, τις ελληνικές ρίζες τους, τα ελληνικά τους έθιμα που τα μετέφεραν σε άλλη πατρίδα. 
(το έθιμο των Ροσαλίων είναι αρχαίο ελληνικό και σε άλλο κεφάλαιο θα δούμε την προέλευση του)


Ήταν η γιορτή κατά την οποία στόλιζαν τη γη τη Μητέρα Γαία με λουλούδια, ήταν η πανήγυρις, όπου τιμούσαν τον Ερμή και την μητέρα του Μαία.





Οι έμποροι και οι πραγματευτές εύχονταν στη Μαία και στον Ερμή για καλά και ακίνδυνα κέρδη, διότι εκτός των άλλων ο Ερμής θεωρούνταν και προστάτης του εμπορίου, και τα κέρδη θεωρούνταν ότι προέρχονται από την ύλη που ορίζεται από την μητέρα του Μαία.


ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ

Σύμφωνα με τις καλένδες (η πρώτη μέρα κάθε μήνα) του μήνα Μαΐου, που οι Ρωμαίοι τις έλεγαν Μαΐαις, τιμούσαν τη Γη την πρώτη νύμφη, για το λόγο αυτό στολίζουμε τα πάντα με λουλούδια.
Τιμούσαν όμως και τις άγνωστες, τις φοβερές δυνάμεις της,
διότι η έμφυτη θέρμη του ήλιου που χτυπά πάνω στην επιφάνεια της γης, την κάνει κι οργιάζει, φουσκώνει και αναβράζει, με αποτέλεσμα η γη να σκιρτά και να σαλεύει και να δημιουργούνται σεισμοί (απλοΐκή εξήγηση σεισμών, για το λαό).


….ὅτι τὴν ἔμφυτον θέρμην ἐπὶ τὴν ἐπιφάνειαν ἡ γῆ ἀναβράζουσα γαυριᾶν ὥσπερ καὶ σκιρτᾶν ἐξαγομένη σάλους ἐμποιεῖ ὡς ἐπίπαν κατὰ τὸν Μάϊον μῆνα.


Για το λόγο αυτό, κατά το μήνα Μάιο τιμούσαν τη ΜΑΙΑ, 
δηλαδή τη ΓΗ και τη γιορτή αυτή την ονόμαζαν ΜΑΪΜΟΥΔΙΣΜΑ 
μαϊμουδίζειν> το εορτάζειν την Μαίαν. 
Ονόμαζαν δε και Μαϊουμά την εποχή που τελούσαν αυτήν την γιορτή, 
γι’ αυτό και ήταν γιορτή αφιερωμένη στις κρυφές δυνάμεις της ΓΗΣ.
Επειδή και τα διάφορα πιθηκοειδή ιδιαίτερα ο έξυπνος κερκοπίθηκος, το ζώο με την τετράγωνη λογική των Αιγυπτίων, έκανε πολλά «κουνήματα», «μαϊμουδίσματα», όπως η γη που έχει τη δύναμη να σείεται, να κουνιέται, ζώο που ταυτίστηκε με την ευφυΐα και την εξυπνάδα, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ονομάστηκε και μαϊμού.





Στις αρχές του μήνα Μαΐου, την πρώτη μέρα «πρωτομαγιά», γινόταν πανήγυρις στη Ρώμη 
(η λέξη πανήγυρις είναι αρχαία ελληνική), και στην παραλιακή πόλη την Οστιάν, όπου οι άρχοντες των Ρωμαίων απολάμβαναν το πρώτο θαλασσινό τους μπάνιο, πετώντας ο ένας στον άλλο νερό. (εσείς κάνετε το πρώτο σας μπανάκι το Μάη;)
Η Όστια ήταν παραλιακή πόλη όπου κατέληγαν τα νερά του ποταμού Τίβερη.


Οι Ρωμαίοι σύμφωνα με τους ιστορικούς τους, 
έλεγαν τους πάτριους προγόνους τους μαίορες, προς τιμήν της Μαίας,


….μαίορες δὲ τοὺς προγόνους πατρίως καλοῦντες Μάϊον


και εννοούσαν τους προγόνους τους, που στις περισσότερες πόλεις τους, ιδιαίτερα από τη Ρώμη και κάτω, είχαν ελληνική καταγωγή, διότι ήταν αποικίες Κρητών, Πελοποννησίων, κατοίκων της Εύβοιας και άλλων ελληνικών περιοχών. 
Προς τιμήν της Μαίας και των προγόνων τους μαιόρων, ονόμασαν το μήνα Μάιο, οι Ρωμαίοι. 
(Ενώ ο Πλούταρχος, προσπαθώντας να ετυμολογήσει το όνομα Μάιος, γράφει ότι το όνομα ίσως να είναι αφιέρωση για τους μεγαλύτερους σε ηλικία

«Μαϊώρεις γαρ οι πρεσβύτεροι»,

δεν ήταν δυνατόν να έχει τέλεια πρόσβαση στην Ρωμαϊκή Ιστορία, γνώριζε ένα μέρος της.
Σήμερα, έστω και με τα λίγα ιστορικά κείμενα που έχουν διασωθεί, ευτυχώς για να μας διαφωτίζουν, μαθαίνουμε την ιστορία όχι μόνο της πατρίδας μας, της γειτονιάς μας, αλλά και ολόκληρου του πλανήτη.)


Η γιορτή των Ροσαλίων, ταυτίστηκε με τη γιορτή των Λεμουρίων, 
καμμιά σχέση όμως δεν είχε με αυτή. 
Ήταν δυο γιορτές που ενώθηκαν στη συνείδηση του λαού με το πέρασμα του χρόνου.
Τα καλά πνεύματα των προγόνων, μπερδεύτηκαν με τα πονηρά πνεύματα των Λεμουρίων.
Στη Ρώμη κατά το μήνα Μάιο, γινόταν και η γιορτή των Λεμουρίων, που ήταν γιορτή ειδώλων, φασμάτων και εμπαθών δαιμόνων, κυριευμένα από πάθη και ίσως και κακία που χαίρονται στους τάφους (σήμερα τα λέμε φαντάσματα).


Ῥωμαίοις ἐτελεῖτο ἡ λεγομένη Λεμούρια, οἷον τιμαὶ
εἰδώλων ἢ φασμάτων ἢ δαιμόνων ἐμπαθῶν,


Οι φιλόσοφοι πιστεύουν ότι είναι επόπτες, 
δηλαδή επιτηρητές που συνυπάρχουν με το ανθρώπινο σώμα.

Τα λεμούρια ήταν άτακτα, πολύ ενοχλητικά και τρομοκρατούσαν τους ανθρώπους, ιδιαίτερα αν ήταν είδωλα ανθρώπων που είτε δεν είχαν ταφεί,
είτε είχαν βρει τραγικό και ξαφνικό θάνατο.

Η γιορτή των Λεμουρίων τελούνταν στις 9-13 Μαΐου.

Η γιορτή παραπέμπει στα Ανθεστήρια (Διονύσια) των Ελλήνων
που γινόταν στα τέλη του Φεβρουαρίου, αρχές Μαρτίου,
και ήταν εκτός των άλλων και γιορτές αφιερωμένες στις ψυχές.

Τα καλά πνεύματα-ψυχές οι προστάτες των ανθρώπων

λεγόταν λάρες, τα πονηρά λεγόταν λεμούρια.

Η γιορτή τελούνταν τη νύχτα, οι κάτοικοι χτυπούσαν χάλκινα αντικείμενα για να διώξουν τα κακά αυτά πνεύματα (βλέπε ταφικά έθιμα), έριχναν κουκιά που θεωρούνταν νεκρική τροφή, οι ναοί εκείνη τη μέρα παρέμεναν κλειστοί και ήταν αδιανόητο το διάστημα εκείνο να τελεστεί γάμος.

(έτσι επικράτησε να θεωρείται ο Μάιος ως μήνας ακατάλληλος για γάμους.)


Ο μήνας Μάιος ήταν ο μήνας της ΓΗΣ, που θεωρείται η πρώτη νύμφη,
οι πρώτοι γάμοι ήταν της μητέρας Γαίας με τον Ουρανό,
όταν τα πάντα ήταν γόνιμα.

Σύμφωνα με τους αρχαίους θεολόγους γάμος θεωρείται
η αδιαίρετη συνένωση και η συμπλοκή δυνάμεων,
όπως γράφουν και τα Ορφικά.


ΠΡΩΤΗΝ ΓΑΡ ΝΥΜΦΗΝ ΤΗΝ ΓΗΝ ΚΑΛΟΥΣΙΝ


Για το λόγο αυτό οι πρόγονοι μας Έλληνες αλλά και οι Ρωμαίοι είχαν αφιερώσει το μήνα αυτό στη Γαία-Μαία, και για το λόγο αυτό δεν τελούνταν γάμοι κατά το μήνα αυτό, και αυτό έχει μείνει μέχρι τις μέρες μας, που ενώ τα πάντα στη φύση συνηγορούν για έναν ωραίο γάμο, ο λαός μας αν και τελεί γάμους κατά τον μήνα αυτό, λέει όμως το γνωμικό
«το μήνα Μάη, παντρεύονται μόνο οι γαΐδαροι», γεγονός που ταυτίζεται με τις προλήψεις για τα λεμούρια τα κακά πνεύματα της εποχής,
και η παροιμία λέει:
« Ο γάμος ο μαγιάτικος πολλά κακά 'ποδίδει.»


Στην ελληνική αποικία της Σικελίας στο Βρέττιον, γιόρταζαν την αρπαγή της Περσεφόνης, διότι εκεί πίστευαν ότι άνοιξε το χάσμα απ’ όπου ο Πλούτων άρπαξε την Περσεφόνη. 
Εκεί τα Ανθεστήρια γιορτάζονταν τον Απρίλιο-Μάιο.
Ο Πλούταρχος κι ο Στράβων αναφέρουν ότι οι γυναίκες συνήθιζαν να συλλέγουν άνθη
τους μήνες Απρίλιο-Μάιο και με αυτά έπλεκαν στεφάνια, τα οποία έπρεπε οπωσδήποτε να είναι χειροποίητα από γυναίκες της περιοχής και ΟΧΙ ΑΓΟΡΑΣΤΑ, γεγονός που θεωρούνταν ΑΙΣΧΡΟ, για μια τόσο σπουδαία γιορτή.





Ακόμη και σήμερα το μαγιάτικο στεφάνι, είναι ένα από τα έθιμα αυτά της αρχαιότητας που έφτασαν μέχρι τις μέρες μας, περιμένοντας να ανακαλύψουμε την προέλευση τους που είναι πανάρχαιη, αλλά φαντάζει τόσο κοντινή και τόσο οικεία.



Μέχρι πριν λίγα μόλις χρόνια το μαγιάτικο στεφάνι ήταν μια ιεροτελεστία, και έπρεπε να φτιαχτεί από συγκεκριμένα φυτά, για ξεχωριστό λόγο το καθένα.





Κλωνάρι λυγαριάς έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για να του δοθεί το κυκλικό σχήμα του σχήμα, που είναι το σχήμα της τελειότητας, το σχήμα που δηλώνει ότι τίποτε δεν έχει αρχή και τέλος, αλλά τα πάντα αναγεννώνται συνεχώς.
Η λυγαριά έφερνε και καλοτυχία στα κορίτσια, ήταν ένα από τα αγαπημένα φυτά της θεάς Αρτέμιδος και από εκεί προήλθε το έθιμο, όταν βρέθηκε εικόνα της Ταυρίας θεάς τυλιγμένη σε λυγαριά.
Η Αρτέμιδα λατρευόταν και ως θεότητα αγροτική, για το λόγο αυτό η λυγαριά ήταν αφιερωμένη σε αυτήν, και οι κοπέλες από αυτήν ζητούσαν καλή τύχη, ως σεμνή θεά που ήταν.
Η λυγαρία δενόταν στο σώμα των γυναικών, αργότερα έλεγαν για να ‘ χουν λυγερό κορμί, η αποτρεπτική και η βλαστική δύναμη του δέντρου ήταν η αρχική αιτία.

Για να έχει καλοτυχία και ευτυχία το σπίτι, απαραίτητο ήταν το ανθισμένο κλαδί ελιάς και το αγιόκλημα (αιγόκλημα), και για να έχει καλή σοδειά απαραίτητο το στάχυ και κόκκινα λουλούδια.

Έπρεπε να έχει πολλών ειδών λουλούδια, ώστε να είναι ολάνθιστος ο βίος των ενοίκων, έτσι οι μαργαρίτες, τα μυρωδάτα τριαντάφυλλα, οι βιολέτες, τα γαρύφαλλα κλπ, ήταν απαραίτητα στο στεφάνι.

Για τις κακές τις γλώσσες έπρεπε να μπει αποτρεπτικό φυτό και για τον λόγο αυτό διάλεξαν μια-δυο ρίζες κουκιάς με τα άνθη και τους καρπούς τους.

Για τους ανεπιθύμητους τσουκνίδα.

Για το κακό το μάτι έδεναν κορδέλα θαλασσιά με ένα μεγάλο κεφάλι σκόρδου, ακριβώς στο κέντρο του στεφανιού, ώστε να είναι ορατό.


Άλλα έθιμα του τόπου


Κυρίαρχο στις γιορτές της άνοιξης ήταν το δέντρο του Άττι,
που στη συνέχεια έγινε το παραδοσιακό γαϊτανάκι,
όπου όλοι γιόρταζαν κάτω από τις κροκί και πορφυρές κορδέλες του,
που παρίσταναν τις ζεστές ακτίνες του ήλιου
(δείτε στις ετικέτες έθιμα το έθιμο του Ζαφείρη, το μαγιόξυλο, το γαϊτανάκι)


Tο μαγιόξυλο


Οι γυναίκες κυλιόταν πάνω στη χλόη, αγκάλιαζαν τους χονδρούς κορμούς των δέντρων, για να πάρουν από τη μάνα γη τη γονιμότητα της, περιζωνόταν με λυγαριά, το ιερό φυτό της Αρτέμιδος, για να είναι ευλύγιστες και να αποτρέπουν από πάνω τους τις ασθένειες.

Στη Θράκη και στη Μ. Ασία οι γυναίκες έφτιαχναν ξύλινους φαλλούς (βηλάρες) τους στόλιζαν με χλόη και λουλούδια και χάριζαν η μια στην άλλη το μαγιόξυλο, το Μάη.

Σε άλλα μέρη οι άνδρες οι ίδιοι ντύνονται με λουλούδια, και τους περιφέρουν στα σπίτια ως «Μαγιόπουλο», αλλού ντύνουν με λουλούδια μικρά αγόρια, κρατώντας στα χέρια κλαδιά δέντρων ανθισμένων. 

Αλλού ντύνουν άνδρα ή παιδί πιπεριά.
Έθιμο που γίνεται ακόμη σε χωριά της Θράκης, απαιτεί κατά την ημέρα της Πεντηκοστής, να πηγαίνουν στην εκκλησία οι γυναίκες κρατώντας ένα κλαδί καρυδιάς στο χέρι τους, αυτό το έβαζαν κάτω για να γονατίσουν επάνω του.

Σύμφωνα με τις λαϊκές δοξασίες αυτή τη μέρα οι ψυχές περνούνε το γεφύρι της Κρίσης. 
Όσες είναι καθαρές οδεύουν για τον παράδεισο, οι ακάθαρτες πέφτουν στην κόλαση.
Εδώ φαίνεται καθαρά η μίξη εθίμων και θρησκειών.



Στεφάνια αφιερωμένα στη μάνα ΓΑΙΑ-ΜΑΙΑ που τόσο απλόχερα χαρίζει ποικίλους καρπούς και είναι γεμάτη ομορφιά, που ο άνθρωπος μέσα στην άγνοια του καταπατά, προκαλώντας συνεχώς (την μήνιν) την μανία της και κάποια στιγμή και την εκδίκηση της που θα προκαλέσει πόνο και θάνατο.



Στο χέρι μας είναι να πάψουμε να την προκαλούμε και συνεχώς να την υμνούμε.





Ορφικός Ύμνος 26

Γῆς, θυμίαμα πᾶν σπέρμα πλὴν κυάμων καὶ ἀρωμάτων

Γαῖα θεά, μῆτερ μακάρων θνητῶν τ' ἀνθρώπων,
πάντροφε, πανδώτειρα, τελεσφόρε, παντολέτειρα,
αὐξιθαλής, φερέκαρπε, καλαῖς ὥρῃσι βρύουσα•
ἕδρανον ἀθανάτου κόσμου, πολυποίκιλε κούρη,
ἣ λοχίαις ὠδῖσι κύεις καρπὸν πολυειδῆ•
ἀιδίη, πολύσεπτε, βαθύστερν', ὀλβιόμοιρε,
ἡδυπνόοις χαίρουσα χλόαις, πολυάνθεμε δαῖμον,
ὀμβροχαρής, περὶ τὴν κόσμος πολυδαίδαλος ἄστρων
εἱλεῖται φύσει ἀενάῳ καὶ ῥεύμασι δεινοῖς•
ἀλλά, μάκαιρα θεά, καρποὺς αὔξοις πολυγηθεῖς,
εὐμενὲς ἦτορ ἔχουσα, σὺν εὐόλβοισιν ἐν ὥραις.

Ορφικός Ύμνος ΓΗΣ 26

Γαία θεά, μητέρα θεών και των θνητών ανθρώπων,
πάντροφε, πανδώτειρα (που τρέφεις και δίδεις τα πάντα)
τελεσφόρε, παντολέτειρα
(που τα πάντα τελειοποιείς και τα πάντα θανατώνεις)
που φέρεις και αυξάνεις τους καρπούς,
γεμάτη καλές εποχές, θεμέλιο του αθανάτου κόσμου,
πολυποίκιλη κόρη που κυοφορείς ποικίλους καρπούς με ωδίνες,
αιώνια πολυσέβαστη, βαθύστερνη καλότυχη,
που χαίρεσαι στις μυρωδάτες χλόες,
πολυάνθεμη θεά, αγαπάς τη βροχή,
γύρω σου πολυδαίδαλος κόσμος άστρων περιστρέφεται αέναα (διαρκώς)
και δίνες ρευμάτων, αλλά μακάρια θεά,
αύξησε τους καρπούς προξένησε μας χαρά,
με φιλεύσπλαχνη καρδιά και πλούσιες εποχές.

Απόδοση στίχων: Ματσιαρόκου Χρυσούλα

©
Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτη η εργασία χορηγείται μόνο με άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

το έθιμο του Ζαφείρη το Μαγιόξυλο το γαϊτανάκι

Σε όλη την Ήπειρο, αλλά και σε πολλά μέρη της Μακεδονίας,
την Κυριακή του Πάσχα, αλλά και καθ’ όλη τη διάρκεια της άνοιξης,
αναβιώνει το έθιμο του Ζαφείρη.
Το όνομα ποικίλει από τόπο σε τόπο,
αλλού το λένε Μαγιόπουλο, αλλού Φουσκοδέντρι.

Ο Ζαφείρης παίζεται ως εξής:
μικρά παιδιά, κυρίως κορίτσια, παίζουν στα λιβάδια την ανάσταση του Ζαφείρη.
Το Ζαφείρη υποδύεται ένα παιδί, που παριστάνει το νεκρό, ενώ τα άλλα παιδιά μαζεύουν λουλούδια, χλόη και φύλλα και στολίζουν με αυτά το «νεκρό», ενώ τον μοιρολογούν με οδυρμούς, κρατώντας καλάμια αντί για λαμπάδες:


Για ειδέστε νιο που ξάπλωσα, για ειδέστε κυπαρίσσι!
Δε σειέται, δε λυΐζεται, δε σέρν' τη λεβεντιά του.
Ποιος σο’ ‘κοψε τις ρίζες σου και στέγνωσ' η κορφή σου;
Τι μο’ ‘καμες, λεβέντη μου, τι μο’ καμες, ψυχή μου!
Μη να 'ναι και χινόπωρο, μη να 'ναι και χειμώνας;
Τώρα να 'ρθει η άνοιξη να 'ρθει το καλοκαίρι,
παίρνουν κι ανθίζουν τα κλαδιά κ' οι κάμποι λουλουδίζουν,
έρθαν πουλιά της άνοιξης, έρθαν τα χελιδόνια,
για κ' η μεγάλη Πασχαλιά με το Χριστός Ανέστη,
που ντυούνται νιοι στα κόκκινα, γερόντοι στα μουρέλια,
κ' εσύ, μωρέ λεβέντη μου, μέσα στη γη τη μαύρη,
πού να σειστής, να λυϊστής, να σύρς τη λεβεντιά σου;
Ξεσφάλισε τα μάτια σου!

Έπειτα όλα τα παιδιά μαζί φωνάζουν:
Σήκου, Ζαφείρη, σήκου!
και ο Ζαφείρης, ανασταίνεται, ξεπετιέται απότομα από το στολισμένο νεκροκρέβατο του και κυνηγά με φωνές και γέλια τα υπόλοιπα παιδιά,
που τρέχουν με όλη τους τη δύναμη μακριά.
Όποιον πιάσει ο Ζαφείρης με τη σειρά του θα γίνει ο νεκρός Ζαφείρης, είτε αμέσως, είτε την επόμενη χρονιά, ανάλογα με την όρεξη για παιχνίδι.

Σε ορισμένες περιοχές τη θέση του παιδιού, παίρνει ένα ξύλινο ομοίωμα, ένα είδος σκιάχτρου, που πρώτα το έπαιρναν μαζί τους στην εκκλησία να διαβαστεί,
να λειτουργηθεί.
Μετά το έθαβαν κάτω από πρασινάδες, και λουλούδια, το στόλιζαν με τιμές, κλάματα κι οδυρμούς και στο τέλος του τραγουδιού το ανάσταιναν και τραγουδούσαν τρέχοντας και χορεύοντας στα χωράφια.

....διόπερ τοὺς Φρύγας ἠφανισμένου τοῦ σώματος διὰ τὸν χρόνον εἴδωλον 
κατασκευάσαι τοῦ μειρακίου, πρὸς ᾧ θρηνοῦντας ταῖς οἰκείαις τιμαῖς.... ....

γι' αυτό οι Φρύγες όταν χάθηκε το σώμα (του Άττιδος) κατασκεύασαν είδωλο νέου, για να θρηνούν και να προσφέρουν τις αρμόζουσες τιμές....

Στη Μακεδονία συνηθιζόταν παλαιότερα, πάνω από το νεκρό παιδί ή σκιάχτρο, εκτός από λουλούδια να υψώνουν και τύμβο με πετραδάκια, σε ύψος 20-25 πόντων, πανάρχαιο Φρυγικό έθιμο, από την εποχή του βασιλιά Μίδα.
Οι Μακεδόνες βασιλείς συνήθιζαν να υψώνουν τύμβους πάνω από τους τάφους τους.
Από εκεί λοιπόν και η συνήθεια των παιδιών, που μιμούνται τα έθιμα των μεγαλυτέρων.

Το έθιμο είναι γνωστό,
είναι ο Άττις, ο Άδωνις, είναι ο Διόνυσος,
είναι ο θεός Ήλιος που πεθαίνει και ανασταίνεται,
είναι η παράδοση μας, είναι οι ρίζες μας που ο σύγχρονος τρόπος ζωής μας αποξένωσε από αυτές.

Παρόμοιο έθιμο, που έχει άμεση σχέση με τη λατρεία του Άττι γίνεται και στην Κέρκυρα, είναι το Μαγιόξυλο.
Άνδρες φορώντας λευκά ρούχα και κόκκινα μαντήλια δεμένα στο λαιμό, τραγουδούν το Μάη περιφέροντας έναν ολόισιο κορμό κυπαρισσιού στολισμένο με άνθινα στεφάνια και κουδουνάκια. Από την κορυφή του δέντρου κρέμονται πολύχρωμες κορδέλες.

Είναι το Μαγιόξυλο, είναι ο Άττις ο νεαρός ακόλουθος της Μητέρας θεάς Κυβέλης.

Οι Φρύγες ήταν λαός που κατοικούσε στη Θράκη, την πανάρχαιη εκείνη εποχή Θράκη λεγόταν όλη η περιοχή πάνω από τη Θεσσαλία, δηλαδή η Μακεδονία, η σημερινή Θράκη μέχρι το Βυζάντιο και ψηλά όλη τη σημερινή Βουλγαρία, μέχρι περίπου τη σημερινή Ρουμανία.
Φρυγία λεγόταν η περιοχή που σήμερα βρίσκεται η Ημαθία, εκεί ήταν το βασίλειο του βασιλιά Μίδα του Γόρδιου, που η περιοχή του βασιλείου του ήταν τόσο εύφορη που ακόμη και τα τριαντάφυλλα γινόταν διπλά, με εξήντα φύλλα.
Όταν οι Φρύγες έγιναν πολλοί και δεν τους χωρούσε ο τόπος, μετανάστευσαν στη Μικρά Ασία, στην περιοχή της Λυδίας και εκεί έφτιαξαν το νέο τους βασίλειο, παίρνοντας μαζί τους τα έθιμα και τις συνήθειες τους καθώς και τη λατρεία των θεών τους.
Οι Φρύγες ως πανάρχαιος λαός λάτρευαν και μια πανάρχαιη θεότητα τη Μητέρα θεά Κυβέλη που ταυτίζεται με τη Μητέρα θεά Ρέα, μητέρα θεών και ανθρώπων.

Η θεά αυτή λατρευόταν από όλους τους Θρακικούς λαούς στα Καβείρια Μυστήρια της Σαμοθράκης, πριν και μετά τους κατακλυσμούς.
Το ότι η θεά ταυτίζεται απόλυτα με τη Μητέρα θεά της Μινωικής εποχής ή τη Ρέα, δεν θα πρέπει να μας ξενίζει, διότι οι Κρήτες θαλασσοπόροι όργωναν όλον το γνωστό τότε κόσμο με τα πλοία τους, και η λατρεία της θεάς Μητέρας ήταν κοινή στους λαούς.

Το λιοντάρι ήταν το ιερό ζώο της Μητέρας θεάς Κυβέλης, διότι αυτό από όλα τα ζώα θεωρήθηκε το ισχυρότερο από όλα τα ζώα, ο βασιλιάς των ζώων, που το είδος του αφθονούσε σε όλη τη Θράκη και την Μ. Ασία. Το άρμα της θεάς το έσερναν λιοντάρια.

Σύμφωνα με το μύθο η γέννηση της θεάς Γαίας-Ρέας-Κυβέλης, έχει ως εξής:

στη Φρυγία ο Ουρανός (που ταυτίζεται με το Δία)
άφησε να πέσει ένας σπόρος με διπλή φύση, αρσενική και θηλυκή.
Από το σπόρο βλάστησε ένα πανέμορφο δέντρο η αμυγδαλιά που μέσα της κατοικούσε μια Νύμφη που λεγόταν Άγδηστις, που ταυτίζεται με την κόρη του ποτάμιου θεού Σαγγάριου. Η κόρη έκοψε τους καρπούς του δέντρου και τους άφησε να πέσουν πάνω στο γυμνό στήθος της. Αμέσως η Άγδηστις εξαφανίστηκε και από αυτήν και το δέντρο γεννήθηκε ο Άττις. Το μωρό ανέθρεψε μια κατσίκα που ταυτίζεται με την Αμάλθεια που έθρεψε τον μικρό Δία.

Ο Άττις όσο μεγάλωνε γινόταν πανέμορφος με μια παιδική αθωότητα 
που τον έκανε ακόμη πιο γοητευτικό.
Η θεά Κυβέλη όταν αντίκρυσε τον πανέμορφο αγνό αυτό νεαρό θέλησε 
να τον κάνει ακόλουθο και ιερέα στα μυστήρια της λατρείας της.
Απαίτησε από τον Άττι πλήρη αγνότητα, 
και απομάκρυνση από σωματικές και σαρκικές απολαύσεις.
Ο Άττις ήταν πιστός ακόλουθος της θεάς, μέχρι που συνάντησε την κόρη του ποταμού Σαγγάριου, την πανέμορφη Άγδηστι, που έσμιξε μαζί της κάτω από το ιερό της δέντρο, σύμφωνα με άλλη εκδοχή του μύθου.
Μόλις όμως αναλογίστηκε την αθέτηση της υπόσχεσης του στη θεά, αυτοευνουχίστηκε (έκοψε τα γεννητικά του όργανα) και πέθανε αιμόφυρτος.

Μάταια οι ιερείς της Κυβέλης προσπαθούσαν να τον επαναφέρουν στη ζωή. Αμέσως στην Φρυγία έπεσε λιμός, διότι η γη έμεινε άκαρπη για το λόγο αυτό η Μητέρα θεά όρισε κάθε χρόνο να τιμούν οι ιερείς της που λεγόταν Γάλλοι, τη μνήμη του πιστού ακολούθου της.

....κατὰ δὲ τὴν Φρυγίαν ἐμπεσούσης νόσου τοῖς ἀνθρώποις καὶ τῆς γῆς ἀκάρπου γενομένης, ἐπερωτησάντων τῶν ἀτυχούντων τὸν θεὸν περὶ τῆς τῶν κακῶν ἀπαλλαγῆς προστάξαι φασὶν αὐτοῖς θάψαι τὸ Ἄττιδος σῶμα καὶ τιμᾶν τὴν Κυβέλην ὡς θεόν.

Στα έργα τέχνης ο Άττις παρουσιάζεται ως ποιμένας με έναν αμνό στον ώμο ή στα πόδια του, 
να παίζει αυλό.

Πάντοτε ως γνήσιο Φρύγας φορά τον φρυγικό κωνικό γαλάζιο σκούφο που δηλώνει τον έναστρο ουρανό.

Τὴν δὲ τά τε ἄλλα πάντα ἐπιτρέψαι αὐτῷ καὶ τὸν ἀστερωτὸν ἐπιθεῖναι πῖλον· ἀλλ' εἰ τὴν κορυφὴν σκέπει τοῦ Ἄττιδος ὁ φαινόμενος οὐρανὸς οὑτοσί.... 

Άλλη εκδοχή του μύθου θέλει τον Άττι ευνούχο εκ γενετής.
Ο Δίας εξοργίστηκε όταν τον είδε να λαμβάνει μέρος στα Μυστήρια (όργια) της Μητέρας θεάς, έστειλε έναν κάπρο που μαζί με άλλους κατοίκους της Φρυγίας, σκότωσε και τον Άττι. 
(ταύτιση με τον Άδωνι)

Σε άλλο μύθο η Άγδηστις ήταν κόρη του ποταμού Σαγγάριου 
που την ερωτεύτηκε τρελλά ο Άττις και ζήλεψε η Κυβέλη.
Όταν ο Άττις πήγαινε να νυμφευτεί την Άγδηστι η Κυβέλη έστειλε τη μανία και την τρέλα να καταλάβουν τον Άττι, που έκοψε τα γεννητικά του όργανα και πέθανε.
Άλλη εκδοχή του μύθου λέει ότι η Κυβέλη έκοψε το δέντρο που κατοικούσε η Νύμφη και έτσι βρήκε τραγικό θάνατο και η Νύμφη κι όταν είδε αιμόφυρτο τον αγαπημένο της ακόλουθο τον λυπήθηκε και τον μεταμόρφωσε σε ένα είδος πεύκου. 

Γι’ αυτό το πεύκο ήταν το αγαπημένο δέντρο της Μητέρας θεάς.
(συνήθως στόλιζαν κυπαρίσι που έχει ωραίο σχήμα που θυμίζει λυγερόκορμο παλικάρι) 

Οι ιερείς στην τελετή εορτασμού του, λάτρευαν τον Άττι σταυρωμένο πάνω σε ένα δέντρο πεύκου, δεμένο στα πάθη του, και στο τέλος της γιορτής έκοβαν με ευλάβεια αυτό το δέντρο.
Κάτω από το δέντρο τοποθετούσαν ένα λευκό κριάρι (ο βασιλιάς ήλιος στο ζώδιο του κριού).

Το μυστήριο του Άττι διαρκούσε τρεις μέρες, βυθισμένες στη θλίψη και το πένθος.
Μέχρι που ερχόταν η γιορτινή μέρα, η ιλαρή, της ανάστασης του από τη θεά Κυβέλη, ήταν η μέρα της κυριαρχίας του φωτός ενάντια στο σκότος. Οι ημέρες που θα χάριζαν γονιμότητα στα πάντα, ευτυχία στους ανθρώπους που θα είχαν καλή σοδειά.

Στις γιορτές που καθιερώθηκαν να γιορτάζεται ο Άττις, ο λαός στόλιζε δέντρα
(πρώτο στολισμένο ολόκληρο δέντρο στον κόσμο, προάγγελος του Χριστουγεννιάτικου δέντρου) με λουλούδια, στεφάνια, κουδουνάκια, κορδέλες αλλά και καρπούς της Μητέρας Γης και κρεμούσαν διάφορες κορδέλες από αυτό, τις οποίες κρατούσαν και χόρευαν, ως ένδειξη χαράς για την ανάσταση του από τη Μητέρα των Θεών που τον κράτησε αγνό για πάντα κοντά της.

.... ἡ Μήτηρ τῶν θεῶν σκιρτᾶν τε καὶ χορεύειν τῷ παγκάλῳ τούτῳ καὶ ταῖς ἡλιακαῖς ἀκτῖσιν ἐμφερεῖ τῷ νοερῷ θεῷ, τῷ Ἄττιδι. 

Είναι το γνωστό μας γαϊτανάκι, που το όνομα του το οφείλει στις κορδέλες που ήταν μακριές, τα γαϊτάνια, επειδή τα πιο πρόσφατα χρόνια, τέτοιες κορδέλες αγόραζαν από την Ιταλία.
Το έθιμο όμως είναι αρχαίο Φρυγικό. 

Οι κορδέλες που κρεμόταν από το δέντρο παρίσταναν τις ζεστές ακτίδες του ήλιου. 

Το έθιμο συνεχίστηκε για πολλά χρόνια και πέρασε και στους Ρωμαϊκούς πληθυσμούς 
που το διέδωσαν σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης που κατέκτησαν.

Έτσι το γαϊτανάκι χορεύτηκε από όλους τους λαούς της Ευρώπης 
και πέρασε και στην απέναντι μεγάλη ήπειρο.

Είναι λυπηρό που ξεχάστηκαν τόσες όμορφες παραδόσεις και ντροπή μας που δεν κάνουμε προσπάθειες να ψάξουμε και να ανακαλύψουμε τις ρίζες τους και διαβάζουμε χίλιες δυο ανοησίες που γράφονται σε παλιοφυλλάδες ή ακούμε όσα λένε οι φαφλατάδες πατριδοκάπηλοι, όταν η αρχαία ελληνική γραμματεία είναι εκεί και περιμένει να την ανακαλύψουμε.

Αν και έχουν διασωθεί ελάχιστα από αυτήν, 
ο πλούτος της είναι αστείρευτη πηγή μάθησης και διδαχής.
Η ιστορία της Ευρώπης δεν άρχισε από τους Ρωμαίους, εδώ είναι η κοιτίδα του παγκόσμιου πολιτισμού, δυστυχώς τα σημερινά της τέκνα, είναι ημιμαθή για να μην πω τελείως αγράμματα και επαναπαύονται στις δάφνες και τη σοφία των προγόνων, πιστεύοντας ότι είναι παιδιά θεών.

Παιδί θεών για να γίνεις πρέπει να αγγίξεις την πνευματικότητα, πρέπει να καταβάλλεις χρόνο και κόπο, πρέπει να μάθεις, ΟΧΙ να λέγεις μεγαλόστομες κουβέντες, αλλά να μάθεις τις σοφές κουβέντες που είπαν οι σοφοί μας δάσκαλοι για μας και μεις αντί να τις βάλουμε στο μυαλό και την καρδιά, να ομορφαίνουν την ψυχή μας, τις χαρίσαμε παντού και τις ξεχάσαμε, 
χάσαμε το νόημα τους.
 

 
Οι ιερείς της θεάς-μητέρας λεγόταν Γάλλοι, λάτρευαν τον αγαπημένο της Κυβέλης Άττι, ο οποίος ακρωτηρίασε τα γεννητικά του μέλη, για να φτάσει στη θέωση (η κίνηση αυτή δείχνει ότι για να φτάσεις σε ανώτερο πνευματικό επίπεδο, πρέπει να αποποιηθείς όλα τα υλικά αγαθά και τις σωματικές ανάγκες).

Οι ιερείς της Μεγάλης Μητέρας θεάς, ακρωτηρίαζαν τα γεννητικά τους όργανα, γύριζαν τα σπίτια και με «αγερμό» (έρανο), δέχονταν ρούχα γυναικεία που τους προσέφεραν οι κοπέλες. 

Οι ιερείς αυτοί, όταν γιόρταζαν το θάνατο του Άττι, κρατούσαν στα χέρια τους αυγά, σε πομπή με κομμένο δέντρο, θρηνούσαν το χαμό του Άττι, και στο τέλος της γιορτής έθαβαν μέσα στη γη το ομοίωμα του θνητού, που έγινε θεός, μαζί με δυο κόκκινα αυγά που ήταν οι ματωμένοι όρχεις του θεού, που αποποιήθηκε όλες τις σαρκικές ηδονές και επιθυμίες, για να γίνει ο αγαπημένος της Μητέρας Κυβέλης, το θείο δεν έχει ανάγκη φύλου
(παρόμοιοι μύθου Διόνυσου με δυο φύσεις ανδρική θηλυκή, Άδωνι, Ήλιου, Ερμαφρόδιτου).

Αργότερα, οι Ρωμαίοι υιοθέτησαν τα έθιμα των Φρυγών και τιμούσαν τον Άττι με τα Ιλάρια, γιορτές όπου οι ιερείς κουβαλούσαν το δέντρο σύμβολο του Άττι και με λαμπρές τιμές και σε πομπή κουβαλούσαν μεγάλα σκαλιστά αυγά στρουθοκαμήλου.

Μετὰ δὴ τὸ σύμβολον τοῦτο, ὅτε ὁ βασιλεὺς Ἄττις ἵστησι τὴν ἀπειρίαν διὰ τῆς ἐκτομῆς, ἡμῖν τε οἱ θεοὶ κελεύουσιν ἐκτέμνειν καὶ αὐτοῖς τὴν ἐν ἡμῖν αὐτοῖς ἀπειρίαν καὶ κινεῖσθαι ἐκ τούτων, ἐπὶ δὲ τὸ ὡρισμένον καὶ ἑνοειδὲς καί, εἴπερ οἷόν τέ ἐστιν, αὐτὸ «τὸ Ἓν» ἀνατρέχειν· οὗπερ γενομένου, πάντως ἕπεσθαι χρὴ τὰ Ἱλάρια. 

Η λατρεία του Άττι ξέφυγε από τα όρια και τους πραγματικούς συμβολισμούς της, και οι ιερείς ήταν τόσο γυναικωτοί και κατέφευγαν σε τόσα όργια, και σοδομισμούς που αποτελούσαν πρόκληση, με αποτέλεσμα να χάσει η λατρεία του Άττι το ουσιαστικό της νόημα.

Ο Άττις αντιπροσωπεύει τον διπλό χαρακτήρα της φύσης, 
όπου συνυπάρχουν το αρσενικό και το θηλυκό σε μια μορφή. Το θείο δεν έχει φύλο.
Ο μύθος είναι γεμάτος συμβολισμούς.

Η ψυχή γονιμοποιεί το σώμα που είναι γεννημένο από ύλη, πέφτει σιγά-σιγά μέσα στην ύλη, φθείρεται καθώς πορεύεται το σώμα πάνω στη γη οδηγείται σε πάθη, αλλά όταν ο άνθρωπος αποκτήσει αυτοσυνείδηση, τότε σταδιακά θα οδηγήσει την ψυχή του στην κάθαρση και την πνευματικότητα, οδηγώντας την τελικά προς την τελειότητα.

Η ψυχή, που κατά την γένεση είναι καθαρή, (ο νεαρός αγνός Άττις) και αποτελεί όχημα για την κάθαρση, όταν το σώμα δεσμεύεται από ηδονές σωματικές και υλικές, η εκτομή των γεννητικών οργάνων αυτήν ακριβώς την κάθαρση συμβολίζει, για να αρχίσουμε σιγά-σιγά να κατανοούμε τα βαθύτερο νόημα των μύθων, που σα παιδιά από την μια μας προκαλούσαν θαυμασμό, επειδή όμως δεν τους κατανοούσαμε προκαλούσαν φόβο και αποτροπιασμό, όπως συμβαίνει και με πολλούς ακόμη και σήμερα, που κυρίως θέλουν να πλήξουν την αρχαιότατη πολιτισμική μας κληρονομιά, θέλοντας να παρουσιάσουν ως κτήνη τους θεούς της αρχαίας θρησκείας, και τους ήρωες της μυθολογίας και όχι σα γνώσεις καλυμμένες και συμβολισμούς.

Ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, και πολλοί φιλόσοφοι σαφώς εμπνεύστηκαν από τους Ορφικούς. Ο Πρόκλος αναλύοντας και σχολιάζοντας τον Πλάτωνα και τα έργα του, αναφέρει σαφέστατα, ότι ο ΥΠΕΡΤΑΤΟΣ ΘΕΟΣ, αυτός που δημιουργεί και εξουσιάζει τα πάντα είναι ΕΝΑΣ, τον ονομάζει Δία, και σημειώνει ότι όλοι οι θεοί του δωδεκαθέου συγκεντρώνονται σε μια θεότητα, και τα ονόματα τους δηλώνουν τις επί μέρους ιδιότητες του ενός, και κάτω από το βλέμμα του κατοικούμε όλοι στη γη:

«ΑΥΤΗ ΔΕ ΖΗΝΟΣ ΚΑΙ ΕΝ ΟΜΜΑΤΙ, ΠΑΤΡΟΣ ΑΝΑΚΤΟΣ, ΝΑΙΟΥΣ’ ΑΘΑΝΑΤΟΙ ΟΙ ΘΕΟΙ, ΘΝΗΤΟΙ, Τ’ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, ΟΣΣΑ ΤΕ ΗΝ ΓΕΓΑΩΤΑ ΚΑΙ ΥΣΤΕΡΟΝ ΟΣΣΑ ΕΜΕΛΛΕΝ»

(Σ’ αυτήν, στα μάτια του Δία, πατέρα βασιλέα, κατοικούν και οι αθάνατοι θεοί και οι θνητοί άνθρωποι, και όσα έχουν γίνει και όσα μέλλει να γίνουν).

Η γνώση ποτέ δεν ήταν για τους πολλούς, τα μυστήρια ήταν απόκρυφα, η γνώση έπρεπε να διαφυλαχτεί, τα μυστήρια επιβάλλουν μυστικότητα, το όνομα των θεών ιδιαίτερα του Διόνυσου-Δήμητρας-Κόρης, δεν πρέπει να προφέρονται, οι θεότητες είναι απρόσιτες, ανερμήνευτες, επιβάλλουν πλήρη μυστικότητα.

© Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Ο Νίκος Γκάτσος εμπνεύστηκε από το έθιμο του Ζαφείρη τους υπέροχους στίχους,
ο μεγάλος μας συνθέτης Χριστόδουλος Χάλαρης, τους έντυσε με υπέροχη μουσική και
η Δήμητρα Γαλάνη τους τραγούδησε με την κρυστάλλινη φωνή της.

Η Ηλακάτη επένδυσα το τραγούδι με εικόνες και σας αφιερώνω ένα video-clip, 
με το τραγούδι του Ζαφείρη, από το δίσκο Δροσουλίτες.

-->

Απαγορεύεται η αντιγραφή, ή αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ολική ή μερική ή περιληπτική ή η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου των δημοσιεύσεων του ιστολογίου, με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, ή άλλο χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της συγγραφέως, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, που ισχύουν στην Ελλάδα.

Αυτή η εργασία χορηγείται μόνον με άδεια


Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.